Rozkład miesięcznych sum opadów:
Kwiecień
25-35 mm
Maj
40-70 mm
Czerwiec
55-100 mm
Lipiec
45-130 mm
Sierpień
90-170 mm
· W Polsce centralnej roczne opady 500-600mm
· W rejonach południowych 400-700mm
· W okolicach Bydgoszczy, Kujaw, Włocławka 300-350mm
· Na 24% powierzchni Polski występuje ujemny bilans wodny
Warzywa- największa wrażliwość na suszę i niedobór wody w glebie. Wymagania te warunkują:
· Słabo rozwinięty system korzeniowy
· Duża masa wegetatywna lub nadziemna
· Duży współczynnik transpiracji
Odmiany heterozyjne- ze względu na większe plonowanie- większe wymagania wodneNajbardziej wrażliwe na suszę: ogórek, sałata, cebula, rzodkiewka, seler, kalafior, brokuł, kapusta pekińska. Nieco mniej wrażliwe: kapusta brukselska, pomidor wiotko łodygowy, por, fasola szparagowa.Najmniej wrażliwe: marchew, pietruszka, burak ćwikłowy, chrzan, odmiany pomidora wysoko rosnącego, groch, szparag.
Okresy krytyczne:Kapusta – zawiązywanie główekKalafior – zawiązywanie główek i wykształcanie różyKalarepa – formowanie i wzrost zgrubieniaJarmuż – dorastanie rozety liściowejPomidor, ogórek – kwitnienie i zawiązywanie owocówWarzywa korzeniowe(marchew, pietruszka, burak) – okres intensywnego wzrostu i grubienia korzenia spichrzowegoCebula – od wschodów do chwili tworzenia cebulPor – okres intensywnego wzrostu(VII-XI)Fasola, groch – okres zawiązywania strąków
Wilgotność względna powietrza (%) – stosunek rzeczywistej prężności pary wodnej do jej prężności maksymalnej.
Maksymalna prężność pary wodnej jest to stan w którym faza gazowa(para wodna) znajduje się w równowadze z fazą ciekłą(wodą)Inaczej: jest to ilość pary wodnej jaka jest w stanie nasycić powietrze w danej temperaturze.Zużycie wody w ciągu doby zależy od:
· Gatunku i odmiany
· Fazy wzrostu i rozwoju rośliny
· Intensywności promieniowania słonecznego
· Temperatury powietrza i podłoża
· Stężenia soli w podłożu lub w pożywce
· Wilgotności powietrza i podłoża
· Kondycji rośliny
Na twardość ogólną – oznaczenie całkowitej ilości soli Ca i Mg w glebie. Zawartość soli – oznaczanie soli po odparowaniu wody. Zawartość makro i mkroelementów. Twardość wody wyraża się w ilości gramów tlenku wapnia(CaO) na 1dm3 wody w stopniach niemieckich gdzie 1o niemiecki=10mg CaO na 1dm3 wody.
Optymalna wilgotność gleby
Wilgotność gleby
Kapusta czerwona, biała, kalafior, seler
70-80%
Sałata głowiasta, ogórek, pomidor, cebula(w pocz. okresie), por, kapusta włoska, kalarepa
65-75%
Fasola, groch(po kwitnieniu), burak ćwikłowy, marchew, szpinak
60-70%
Groch, fasola(przed kwitnieniem), ogórek, pomidor(do pocz. kwitnienia), cebula(w okresie dojrzewania)
55-65%
Sposoby nawadniania:BruzdoweDeszczowanie
Nawadnianie bruzdowe – jest odpowiednie dla roślin, które nie znoszą zraszania: pomidor, papryka. Polega na rozprowadzaniu wody między rzędami w bruzdach. Na terenach o niewielkich spadkach, u nas rzadko stosowane.Deszczowanie – na każdym terenie, oszczędne zużycie wody, regulacja natężenia opadu i jednorazowej wielkości dawki, natlenianie i ogrzanie kropli wody w powietrzu. Intensywność nawadniania = ilość wody(mm) podana w jednostce czasu(h). Zależy od:
· Szybkości wchłaniania wody przez glebę
· Stopnia pokrycia gleby przez rośliny
· Gatunku warzyw
Deszczowanie: na glebach lżejszych, w późniejszych fazach wzrostu rośliny, przy większym pokryciu gleby, mniejsza ilość suchej masy(cukrów, kwasów organicznych, błonnika pokarmowego, N-ogólnego i azotanowego).
Gleby
Dawki wody
Intensywność opadu
Lekkie
10-20
15-20
Średnie
20-30
12-15
Ciężkie
30-40
8-12
Do nawadniania: wydajne źródło wody, czystość mikrobiologiczna wody, brak soli, brak metali ciężkich, fenoli. Nie można nawadniać w godzinach popołudniowych – będzie zbyt wysoka wilgotność powietrza w godzinach nocnych.
Nawadnianie kroploweDostarczanie ciągłe wody, bezpośrednio do sfery korzeniowej przy niskim ciśnieniu. Mikrokapilara ø 0,5-1,5 mm wciśnięta w przewód nawadniający. System powszechny w uprawie pod osłonami. Zalety: oszczędne zużycie wody, bezpośrednio do systemu korzeniowego.
Deszczoewanie: prosty sposób instalacji, niezależnie od ukształtowania terenu, wielostronne zastosowanie.
U ogórka – nawadnianie ogranicza występowanie pustych komór w owocach.U pomidora – lepsza jędrność owoców, grubsza skórka, wielkość, ograniczenie występowania suchej zgnilizny wierzchołkowej.U cebuli – większa masa cebuli, ograniczenie liczby cebul o podwójnych stożkach wzrostuFasola szparagowa – mniej włókna
Wykład 9.I.2013
Żyzność gleby w uprawie warzyw
- jest to zdolność gleby do zapewnienia roślinom wody, powietrza i składników pokarmowych w ilościach, które odpowiadają ich maksymalnemu zapotrzebowaniu.
Idealna gleba pod uprawę warzyw:
- przepuszczalna i przewiewna
- nie wymaga melioracji
- jest czynna (wiosną łatwo obsycha i nagrzewa się)
Stanowi to warunek wczesnego przystąpienia wiosną do siewu lub sadzenia, a także warunek szybkiego wzrostu roślin i łatwej uprawy mechanicznej.
Wierzchnia warstwa gleby nie zaskorupia się. Jednocześnie gleba ta w miesiącach letnich ma wierzchnią warstwę dostatecznie zasobną w wodę oraz jest bogata w składniki pokarmowe.
Wymagania pokarmowe są zróżnicowane w zależności od gatunku.
Bardziej wrażliwe na nieurodzajność gleby są gatunki o płytszym systemie korzeniowym.
-największe wymagania mają: cebula, ogórek, kalafior, seler, papryka
-średnie wym.: warzywa kapustne, rabarbar, rzepa
-małe wym.: strączkowe, marchew, pietruszka
Z ważniejszych właściwości fizycznych gleby, odpowiedniej do uprawy warzyw należy wymienić:
1. Strukturę - warzywa wymagają gleb o dobrej strukturze, najlepsza gleba o stukturze gruzełkowatej
2. Wilgotność-uzależniona jest od:
-składu mechanicznego gleby -poziomu wody gruntowej –podsiąkania wody gruntowej -pojemności wodnej -sumy opadów
3.Zwięzłość
4.Porowatość
5.Właściwości cieplne i powietrzne
Zwiększenie żyzności gleby można uzyskać poprzez:
-uregulowanie odczynu gleby poprzez wapnowanie
-stosowanie nawożenia organicznego (obornik, nawozy zielone)
-zmianę stosunków wodnych- deszczowanie lub poprawa właściwości fizycznych przez nawożenie torfem, materiałami ilastymi, komponentem.
Powierzchnia gleb poszczególnych klas w Polsce:
1. Gleby z przewaga klas I i II 1,76 mln ha 9,3%
2. Gleby z przew. kl. III 7,08 37,4%
3. Gleby z przew. kl. IV 4,97 26,2%
4. Gleby z przew. kl. V 3,64 19,2%
5. Gleby z przew. kl. VI 1,49 7,9
Odnośnie pH gleby wyróżnia się następujące zakresy:
pH(wH2O) optymalne oraz dopuszczalne dla ważniejszych gatunków warzyw
- pH 6,8-6,0: fasola, burak, sałata, szpinak, kalafior
- pH 6,8-5,5: ogórek, kapusta, seler, groch, marchew, pomidor
- pH 7,2-6,5: cebulowe
Zasolenie gleby = nadmierna koncentracja soli w roztworze glebowym
-powoduje:
-ograniczenie pobierania wody - zjawisko suszy fizjologicznej - więdnięcie i śmierć rośliny
Wrażliwość na zasolenie zależy od:
-fazy wzrostu rośliny
-gatunku (właściwości genetycznych)
Wszystkie rośliny wykazują największą wrażliwość na zasolenie w okresie kiełkowania i wschodów- zasolenie gleby lub podłoża w tej fazie nie powinno przekroczyć 1,0-1,5g KCl/l
Warzywa wrażliwe na zasolenie: sałata, cebula, ogórek, fasola, bób, papryka 2,0-2,5g KCl/l
Średn. wrażliwe: marchew, szpinak, kukurydza
Mało wrażliwe: kapustne, burak, rzepa, szparag
Niektóre warzywa są wrażliwe na wysoką koncentrację chlorków w glebie
-b.wrażliwe: ogórek, fasola, groch 0,35g Cl/l
-wrażliwe: cebula, marchew, seler, pietruszka, sałata 0,75
-umiarkowane: kalafior, kapusta, ziemniak, pomidor 1,45
-tolerancyjne: burak ćwikł., szparag, szpinak
Nadmiar zawartości sodu w glebie:
-niszczy strukturę i przepuszczalność gleby
-jest toksyczna dla roślin
Wrażliwość warzyw na wilgotność gleby zależy od:
-regionu pochodzenia
-gatunku
-fazy rozwojowej
Uprawiane u nas gatunki dzieli się ze wzgl. na głębokość systemu korzeniowego:
1.Płytko zakorzeniające się-do 30cm: rzodkiewka, szpinak, ogórek
2.O średniej głębokości zakorzeniania się-do 60cm: sałata, kalafior, cebula, groch, fasola
3.Głęboko zakorzeniające się- gł. niż 75cm: burak ćwikł., marchew, kapusta i warzywa wieloletnie(rabarbar, szparag, chrzan)
Wrażliwość roślin na pikowanie:
1. Rośliny łatwo znoszące pikowanie: kapusta, kalafior, burak ćwikł...
rotheden