ODCZYNY POPRZETOCZENIOWE
1. Odczyny wczesne:
· występują już w czasie przetaczania
· najcięższe odczyny zwykle rozwijają się najgwałtowniej
· dlatego w ciągu pierwszych 5 minut przetaczania obowiązuje ścisły nadzór (próba biologiczna)
2. Odczyny późne:
· rozwijają się po zakończeniu przetaczania, nawet po kilkunastu dniach
· bardzo rzadko nawet tak późny odczyn może stanowić zagrożenie dla życia pacjenta
3. Ostre odczyny poprzetoczeniowe:
· ostre odczyny hemolityczne
· odczyny gorączkowe
· odczyny alergiczne
· przeciążenie krążenia
· pozasercowy obrzęk płuc
· hemoliza nieimmunologiczna
· posocznica bakteryjna
4. Ostry odczyn hemolityczny:
· ostra hemoliza wewnątrznaczyniowa – niezgodność w zakresie grup głównych
· ostra hemoliza pozanaczyniowa – niezgodność w zakresie grup dalszych (układy Kidd JK, Duffy Fly, Kell K)
· patofizjologia:
o utworzenie kompleksów antygen – przeciwciało na powierzchni erytrocytów
o aktywacja dopełniacza
o hemoliza wewnątrznaczyniowa
o hemoglobinemia i hemoglobinuria
o aktywacja układu krzepnięcia – wykrzepianie wewnątrznaczyniowe
o uwalnianie mediatorów reakcji zapalnej i katecholamin
· objawy kliniczne:
o gorączka i dreszcze
o niepokój
o duszność
o bóle w piersiach i lędźwiach
o DIC
o wstrząs
o ostra niewydolność nerek
· postępowanie:
o przerwać transfuzję
o leczyć niewydolność krążenia:
ü infuzje
ü katecholaminy
o leczyć niewydolność oddechową:
ü tlenoterapia
ü wspomaganie wentylacji
o zapobiegać rozwojowi DIC (heparyna) i leczyć go (antytrombina III, substytucja czynników krzepnięcia)
o zapobiegać ONN (mannitol, furosemid, diureza 2ml/kg/h)
· zapobieganie:
o unikać błędów w dokumentacji
o prawidłowa identyfikacja próbek krwi
o identyfikacja biorcy (przetoczyć temu, czyją próbkę krwi krzyżowano)
5. Ostra hemoliza pozanaczyniowa:
· gorączka
· niedokrwistość
· hiperbilirubinemia
· ciężkie objawy - rzadko
6. Odczyny gorączkowe:
· gorączka jako jeden z objawów odczynów hemolitycznych
· izolowany odczyn gorączkowy – spowodowany przez przeciwciała przeciwko leukocytom i ewentualnym płytkom biorcy
· podawać leki przeciwgorączkowe
· stosować masę ubogoleukocytarną lub filtry leukocytarne do przetaczania
7. Odczyny alergiczne:
· spowodowane przez przeciwciała przeciwko białkom osocza dawcy
· zwykle tylko pokrzywka (świąd, rumień i bąble) – u 1 – 2 % biorców
· rzadko ciężka ogólnoustrojowa reakcja alergiczna – wstrząs anafilaktyczny
o w pokrzywce – środki przeciwhistaminowe (jeżeli objawy ustąpią – można kontynuować przetaczanie)
o gdy objawy ze strony układu oddechowego (obrzęk krtani, skurcz oskrzeli) lub krążenia – zatrzymać transfuzję, sterydy, adrenalina, ewentualnie roztwory koloidowe
o pacjentowi z ciężkim odczynem alergicznym w wywiadzie przetaczamy tzw. krwinki płukane
8. Przeciążenie krążenia:
· przetoczenie zbyt dużej objętości krwi
· lub zbyt szybkie
· zwykle przy wyrównywaniu przewlekłej anemii (pacjent z prawidłową objętością krwi i niedoborem hemoglobiny)
· łatwiej u pacjentów z miokardiopatią
· objawy:
o nadciśnienie tętnicze
o zaburzenia rytmu serca (ekstrasystolia komorowa)
o duszność (obrzęk płuc)
o przewlekłą anemię wyrównywać powoli (1j ME / 4-6h) - nawet przez kilka dni
o w razie ciężkiej duszności - krwioupust
9. Pozasercowy obrzęk płuc:
· nie związany z przeciążeniem krążenia
· spowodowany przez przeciwciała anty-HLA (leukoaglutyniny) biorcy przeciw leukocytom dawcy lub odwrotnie
· może się zdarzyć po przetoczeniu ME lub FFP
· roztwór hipotoniczny (glukoza 5%, aqua pro iniectione)
· roztwory hipertoniczny (glukoza 40%, żywienie pozajelitowe) - przetaczane jednocześnie przez jeden cewnik naczyniowy
· mechaniczne uszkodzenie krwinek (krążenie pozaustrojowe, rzadziej dializa pozaustrojowa)
· nieprawidłowe przechowywanie (zamrożenie lub przegrzanie)
· zakażenie bakteryjne
o rozpoznanie przyczyny
o leczenie objawowe jak w hemolizie immunologicznej
11. Posocznica bakteryjna
· bakterie namnażają się we krwi przechowywanej w zbyt wysokiej temperaturze
· krew ogrzana do temperatury pokojowej kolonizuje się bardzo szybko
o przestrzegać zasad przechowywania
o przestrzegać terminów przydatności preparatów
o nie ogrzewać krwi przed przetoczeniem
o w transfuzjach masywnych czy u pacjentów wychłodzonych stosować „Hot-Line”
o w razie objawów bakteriemii – posiew krwi, antybiotykoterapia
12. Odczyny późne:
· opóźniony odczyn hemolityczny
· choroby zakaźne
· trudności w kolejnym dobraniu krwi
· choroba - przeszczep przeciw gospodarzowi
13. Opóźnione odczyny hemolityczne:
· w przypadku immunizacji w przeszłości (zwykle poza układem ABO), gdy poziom przeciwciał obniży się poniżej progowego - próba krzyżowa będzie ujemna
· ponowne przetoczenie wywoła odpowiedź amnestyczną po 3 – 10 dniach
· przetoczone krwinki ulegają hemolizie pozanaczyniowej w śledzionie
14. Choroby zakaźne:
· HCV (90%)
· HBV
· HIV
· CMV
· EBV
· toksoplazmoza
· malaria
· kiła
· bruceloza
· gruźlica
· przyczyny:
o okno serologiczne - okres pomiędzy zakażeniem dawcy a pojawieniem się przeciwciał w jego krwi (w przypadku zapalenia wątroby typu C trwa to nawet kilka miesięcy)
o powikłania poprzetoczeniowe potencjalnie śmiertelne
o powikłania poprzetoczeniowe
o zwykle bezobjawowa niedokrwistość, która nie wymaga przetoczenia
o eliminacja dawców z grup ryzyka (narkomani, homoseksualiści)
o rutynowe badania dawców
ü fizykalne (objawy infekcji)
ü laboratoryjne (cechy zapalenia wątroby)
ü serologiczne
· wiele przetoczeń dokonuje się zwyczajowo - np. gdy poziom Hb musi być większy niż 10 g/dl, nie decyduje o tym stan chorego
· okazuje się, że większość chorych dobrze toleruje 7-8 g/l
www.google.pl