Waregowie.pdf
(
1428 KB
)
Pobierz
(anonymous)
Waregowie
1
Waregowie
Waregowie
,
Wariagowie
- nazwa pochodząca od staronordyckiego słowa
var
- ślub, tu używana w rozumieniu
przysięgi, w formie pośredniej
vearing
-
towarzysz, sprzymierzeniec
[1]
.
Waregami nazywamy
skandynawskich
wikingó
w
Russów - pochodzących prawdopodobnie z obecnej
Szwecji i
Danii
zamieszkujących wybrzeże
Morza
Bałtyckiego
, które we wczesnym średniowieczu zwane
było Morzem Rusów lub Waregów (między innymi
przez arabskich kronikarzy
Al-Biruni
ego (Abu-Rihan)
morze waregskie
1030
, i
Al-Masudi
ego;
morze Wareng
u Yakuta
[2]
, który w
1229
pisze "Wareng jest lud na
jego brzegach", i Nasir, wspomina o tym również
Nestor,
1115
). Wojownicy ci w
VIII i
IX
wieku działali
w rejonach obecnej Polski,
Ukrainy
i
Rosji
- wzdłuż
szlaku komunikacyjnego prowadzącego z Północy do
Grecji i Morza Czarnego, tworząc tam w późniejszym
okresie m.in. pierwszy organizm państwowy, nazwany
Rusią Kijowską (
patrz też
Ruryk)
.
Waregowie przedstawieni w Kronice z XI wieku
Pierwsi Wikingowie zaczęli docierać na te tereny w pierwszej połowie
VIII
wieku, spływając rzekami na południe.
W odróżnieniu od relacji z państw Europy Zachodniej, nie mamy z ziem ruskich informacji o plądrowaniu tych
terenów przez wyprawy łupieskie.
Podróże
Szlaki Waregów
Waregowie w swoich podróżach na
południe wykorzystywali sieć długich rzek.
Tam, gdzie nie były one ze sobą połączone,
a także w przypadku występowania
szczególnie dużych progów wodnych,
przetaczano łodzie lądem, wykorzystując
belki. Najważniejszą trasą była ta wiodąca
Dniepre
m do
Morza Czarnego i
dalej, do
stolicy Bizancjum -
Konstantynopola
na
który Waregowie kilkakrotnie napadali, w
zamian za pokój wymuszając korzystne
traktaty handlowe. Inni płynęli
Wołgą d
o
Morza Kaspijskiego (
tzw. szlak
saraceński)
[3]
, którędy docierali (później
podróżując
lądem)
do
Kalifatu
Bagdadz
kiego.
Waregowie
2
Handel
W przeciwieństwie do Wikingów operujących na zachodzie, Waregowie częściej parali się kupiectwem, niż
rabunkiem. Handlowano głównie
futrami i
skórami, a także
miodem,
woski
em i
niewolnika
mi, wymieniając je na
wino,
przyprawy
,
klejnoty i
różne tkaniny. Ich głównymi partnerami handlowymi byli
Grecy
z
Cesarstw
a
Bizantyjskiego
i
Arabowie
.
Stosunek do plemion słowiańskich
Początkowo Waregów nie interesował podbój ani rabunek ziem leżących pomiędzy ich ojczyzną, a bogatymi
ziemiami Bizancjum i Bliskiego Wschodu. Z czasem jednak podporządkowywali sobie wioski i grody leżące przy
rzekach będących trasami ich wypraw. Nakładali także daninę na okolicznych mieszkańców, opanowując kolejne
tereny, wykorzystując albo walki międzyplemienne, albo zobowiązując się do ochrony ich przed
Chazarami
z
południa.
Wikipedia:Weryfikowalność
Ekspansja terytorialna
Pierwsi Waregowie na terenach przyszłej Rusi pozostają bezimienni. Wiadomo, że w połowie IX wieku drużyny
wareskie stacjonowały na terenach późniejszego księstwa Nowogrodu, a tamtejsze plemiona płaciły im daninę.
Według
Nestora
w
862
roku Waregów tych wygnano, jednak wkrótce potem doszło ponownie do walk
wewnętrznych, i wkrótce potem Waregowie powrócili. W tym samym roku Ruryk, Wareg z plemienia
Rusów
,
opanował te ziemie. Od tego momentu mamy do czynienia ze stałą, potwierdzoną przez wiele źródeł, ekspansją
Waregów na ziemie słowiańskie.
Wikipedia:Weryfikowalność
Kuzyn i następca Ruryka,
Oleg
, opanował wszystkie
tereny wschodniosłowiańskie i przeniósł stolicę z Nowogrodu do
Kijowa
tworząc państwo, później zwane
Rusią
Kijowską
. Część historyków
rosyjskich
uważa to, za początek rosyjskiej państwowości, choć nie ma bezpośredniej
łączności historycznej między tymi dwoma państwami. Latopis Nestora podaje, że Waregowie pomogli wprawdzie
Włodzimierzowi o
panować
Kijów
, ale uznali metropolię za swą zdobycz, żądając oddania im miasta i okupu
[4]
. W
roku
1030
wareskie wojska Rurykowiczów zagarniają
Bełz
, a w następnym roku inne grody Lachów
[5]
aż po
San.
Waregskie pochodzenie Polski
Część polskich historyków twierdzi, że
Mieszko I
sam był Waregiem, a Państwo Polskie powstało w wyniku
najazdu z Północy
[6]
. Według
XIX-wiecznego
polskiego historyka,
Karola Szajnochy
, imiona
Lach
i
Wareg
oznaczają w językach skandynawskich to samo - towarzysza bądź sprzymierzeńca. Forma
Lach
jest jednak starsza
od
Wareg
, która pochodzi z IX wieku
[1]
.
Według ruskiej kroniki pt.
Powieści minionych lat
Nestora
, Lachowie nie byli Słowianami. We wstępie do kroniki
pisze on, że jedni Słowianie przezwali się Lachami, drudzy inaczej. Szajnocha domniemywa, że Słowianie "polscy"
mogli swoje miano wziąć od jakiegoś ludu niesłowiańskiego, jako że Lachowie według Nestora mieli zamieszkiwać
w sąsiedztwie
Prusów
i
Litwinów
nad brzegami
Morza Waregskiego
, czyli Bałtyckiego. Nestor dodaje, że "Polanie
pochodzli od Słowian, a
Wiatycze
i
Radymicze
pochodzili od Lachów". Właśnie od tych Lachów nadmorskich
(
Pomorza)
miała się wziąć późniejsza nazwa obejmująca całą
Polskę.
Domysły te Szajnocha podpiera przekazami
Jana Długosza
, który pisał, że
Pomorzanie b
yli zlepkiem różnych
narodów niesłowiańskich, spośród których wymienia, m.in.
Wandalów
,
Gotów,
Longobardów,
Rugiów
i
Gepidów
.
Z kolei poznański biskup
Bogufał II o
Lachach nadbałtyckich wspomina, że
nie posiadali żadnego króla czy
książęcia, jako bracia od jednego ojca i króla ród swój wywodzili [...]
Krakus o
d braci swoich Lechitów
, co budzi
skojarzenia z relacjami francuskich kronikarzy o Normanach, którzy również tworzyli wolną, równą wspólnotę
[1]
.
Waregowie
3
Najemnicy
Waregowie byli znani ze swojej służby jako wojska
zaciężne. Nazywano tak wszelkich wojowników
pochodzących z przeludnionej Skandynawii, którzy
brali udział w walkach w całej Europie, a także na
Bliskim Wschodzie. Byli postrzegani jako dobrzy
najemnicy, gdyż z jednej strony, cenili sobie złoto, z
drugiej strony byli także bardzo honorowi, rzadko więc
przechodzili na stronę przeciwnika.
Taktyka
Oddziały Waregów były najczęściej ciężkozbrojną
piechotą, która w zwartych, zdyscyplinowanych
formacjach, zwanych
hirdami
(były one podobne do
falang)
walczyła przy pomocy
włóczni
,
topora i
ciężkich
mieczy
. Waregowie w tym sensie byli od
IX
do
XI
wieku bardzo często najbardziej wartościową, ale
i najkosztowniejszą częścią wojsk, w skład których
wchodzili, głównie ze względu na nadprzeciętny wzrost
(średnio 170 cm, przy ówczesnej średniej europejskiej
na poziomie 155 cm)
Wikipedia:Weryfikowalność
i
sile, dzięki czemu mogli swobodnie władać swoimi
ciężkimi toporami i mieczami, którym nie mogła się
oprzeć żadna ówczesna zbroja. Sami zaś posiadali zazwyczaj najlepsze zbroje i tarcze, których nie imały się strzały
ani lekkie miecze i szable. Ich legendarny "mur z tarcz" był niemal nie do przełamania przez żaden inny rodzaj
oddziału wojskowego przez długi czas.
Runy pozostawione na kolumnie w
Konstantynopol
u przez członków
Gwardii Wareskiej
Działania
Waregowie występowali w tym czasie w wojskach praktycznie całej północnej i wschodniej Europy, a także w
mniejszym stopniu na Bliskim Wschodzie. Często zdarzało się, że różne oddziały wareskie walczyły przeciw sobie,
oraz że jeden i ten sam oddział służył najpierw jednemu państwu, a potem przechodził na służbę do ich
bezpośrednich wrogów. Tak było bardzo często w przypadku wojen między Rusią Kijowską i Bizancjum,
Bizancjum i
Kalifatem Bagdadzkim,
a na zachodzie między Danią i Rzeszą Niemiecką, oraz Anglią i
Normandią.
Wikipedia:Weryfikowalność
Schyłek
Dopiero pod koniec XI wieku ich supremacja na polach bitew skończyła się, na skutek rozwoju uzbrojenia i taktyki
ciężkiej jazdy rycerzy, zdolnej do przełamania ich formacji za pomocą bezpośredniej szarży. Za symboliczną datę
końca supremacji oddziałów wareskich w Zachodniej Europie, przyjmuje się rok
1066,
kiedy to w
bitwie pod
Hastings c
iężkozbrojni rycerze
Wilhelma Zdobywcy
(nota-bene również potomka Skandynawów) pokonali
doborowe oddziały wareskie, zwane tam
huskarlami
. Część z pokonanych znalazła później zatrudnienie w słynnej
gwardii wareskiej,
będącej jedną z elitarnych jednostek Bizancjum. Jedynie tam przez dłuższy czas (aż do upadku
Konstantynopola
) utrzymała się tradycja gwardii wareskiej, jednak szybko zatraciła ona swój pierwotny,
skandynawski charakter.
Waregowie
4
Przypisy
[1] Karol Szajnocha:
Lechicki początek Polski: szkic historyczny
. 2009, seria: Dzieła, t. 4.
[2] Szehab-ed-din (Abu-Abd-ullah Jakut Ben Abdu-ułlah). Alfabet krajów 1229(
Mo'addszem el-buldan
=) słownik geograficzny
[3]
Richard Pipes,
Rosja carów,
Warszawa
,
2006,
s. 29
[4] Rocznik przemyski. t. 12
, 1968. s. 110.]
[5] "Laesa, Laesar, Leasum, Lesum, Laesom" są to normańskie określenia Lachów nadsańskich z okresu wyprawy
Haralda III
,
1031 z
najdujące
się w Sadze o Haraldzie Hardrada. [w:] Kwartalnik historyczny. t. 108, wyd. 1-3. Towarzystwo Historyczne
2001
[6] Bronisław Geremek, Mariusz Cieślik: Wprost24 - Mieszańcy Europy Wprost24
(http:/
/
www.
wprost.
pl/
ar/
71296/
Mieszancy-Europy/
1152).
2004. [dostęp 2010-02-19].
Źródła i autorzy artykułu
5
Źródła i autorzy artykułu
Waregowie
Źródło
: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=20793251
Autorzy
: Abronikowski, AdSR, Akir, Behemot53, Bukaj, Cojan, Galileo01, Gbylski, Hektor Absurdus, Hiuppo, Jersz,
Jvano, Kpjas, Mathiasrex, MichałRadecki, Mozgulek, Mzopw, NH2501, Nasz, Nurni, Obłuże, Palkin, Picus viridis, Polelum, Polimerek, Silar, Silthor, Smat, Smyru, Tvmsi, Wiktoryn, Wojteks,
XRiffRaffx, Zerro, conversion script, 17 anonimowych edycji
Źródła, licencje i autorzy grafik
Plik:Skylitzis Chronicle VARANGIAN GUARD.jpg
Źródło
: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Skylitzis_Chronicle_VARANGIAN_GUARD.jpg
Licencja
: nieznany
Autorzy
:
Briangotts, CristianChirita, Jappalang, Wst, Μυρμηγκάκι
Plik:Varangian routes.png
Źródło
: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Varangian_routes.png
Licencja
: GNU Free Documentation License
Autorzy
: Briangotts, Electionworld, It Is
Me Here, Mahahahaneapneap, Warburg, 3 anonimowych edycji
Plik:Runecloseup.jpg
Źródło
: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Runecloseup.jpg
Licencja
: GNU Free Documentation License
Autorzy
: Jfruh
Licencja
Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported
http:/
/
creativecommons.
org/
licenses/
by-sa/
3.
0/
Plik z chomika:
martamila
Inne pliki z tego folderu:
Waregowie.pdf
(1428 KB)
Inne foldery tego chomika:
Architektura
Atlas 3D
Audiobooki
Czasopisma
Dokumenty
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin