1. Konflikty o kolonie
· Niemcy : Francja ( Alzacja, Lotaryngia, Maroko )
· Francja : Włochy ( Korsyka, Tunis
· Francja : Anglia ( Kanał Sueski, Afryka Środkowowschodnia )
· Rosja : Anglia ( Afganistan, Persja
· Anglia : Niemcy ( Bliski Wschód, panowanie na morzu )
· Niemcy : Rosja ( Bałkany, Cieśniny Czarnomorskie )
· Japonia : Rosja ( Mandżuria, Korea, Chiny )
· Turcja : Włochy ( Trypolitania )
· Niemcy : Japonia ( Chiny, wyspy na Pacyfiku )
· AustroWęgry : Rosja ( Bałkany )
2. Powstanie dwóch przeciwstawnych bloków politycznych i militarnych
Trójprzymierze ( państwa centralne )
- Niemcy, Włochy, AustroWęgry
Trójporozumienie ( entente cordiale )
- Anglia, Rosja, Francja, Serbia, Japonia, Włochy, Rumunia, USA
3. Konflikty lokalne
· pierwszy kryzys marokański 1905 – 1911 między Francją a Niemcami o panowanie w Maroku, które ostatecznie dostało się Francji
· drugi kryzys marokański 1911 – 1912 między Włochami a Turcją o Trypolis, trafia on do Włoch
· „kocioł bałkański” – Bałkany to mozaika narodowościowa i religijna
§ Turcja walczy o utrzymanie wpływów na Bałkanach
§ AustroWęgry dążą do ekspansji na Bałkany; 1908 aneksja Bośni i Hercegowiny
§ Rosja utrzymuje wpływy w Serbii
§ I wojna bałkańska 1912 r. : Bułgaria, Serbia, Czarnogóra, Grecja przeciw Turcji
§ II wojna bałkańska 1913 r. : Serbia, Grecja, Rumunia, Turcja przeciw Bułgarii
Przyczyną bezpośrednią I wojny światowej był zamach 28 czerwca 1914 w Sarajewie ( stolicy Bośni ). Przedstawicie organizacji „mlada bosna” Gawriłow Princip dokonał zamachu na arcyksięcia Franciszka Ferdynanda i jego żonę Zofię
Wybuch wojny : 28 VII 1914 AustroWęgry wypowiedział wojnę Serbii
§ 1 VIII – Niemcy : Rosja
§ 3 VIII – Niemcy : Francja, Belgia
§ 4 VIII – Anglia : Niemcy
§ 6 VIII – AustroWęgry : Rosja
§ 6 VIII – Anglia : AustroWęgry
1. Główne fronty
v front zachodni : Niemcy z Francją, Anglią i Belgią
v front wschodni : Niemcy, AustroWęgry przeciw Rosji ( bitwa pod Gorlicami, oblężenie Przemyśla )
v front bałkański : AustroWęgry, Bułgaria, Turcja przeciw Serbii i Rosji
v front włoski : Włochy przeciw AustroWęgrom
v front kaukaski : Turcja przeciw Rosji
v wojna na morzu
Nowe bronie użyte podczas wojny : bunkry, okopy, zasieki z drutu kolczastego, moździerze, broń automatyczna, granaty ręczne, miotacze ognia, gazy trujące ( tlenek węgla, gaz musztardowy : pierwszy raz użyto pod Ipp, Belgia ), maski gazowe, czołgi ( Soma 1916 ), samoloty myśliwskie i bombowce, sterowce, okręty podwodne ( U-Boty ), bomby głębinowe, miny przeciwpiechotne
Charakter wojny :
- charakter światowy, objęła większość krajów
- wojna totalna, całkowita
- stosowano wszystkie metody i środki walki przeciw wrogu
- błyskawiczna, a później pozycyjna
Straty :
· ludnościowe ( 78 % straty na frontach, 22 % starty ludności cywilnej )
§ po stronie Entanty – 3,5 mln + 750 tyś zmarło z ran
§ po stronie państw centralnych – 2,5 mln, 751 tyś z ran zmarło, co 8 zmobilizowany zginął, 400 tyś Polaków zginęło
· materialne
320 mld $ kosztowała wojna = ruina gospodarcza państw walczących
· terytorialne
§ Niemcy straciły : wszystkie kolonie na rzecz Anglii i Francji, Alzację i Lotaryngię, Wielkopolskę, Śląsk, Pomorze gdańskie, Niemcy zostały całkowicie rozbrojone
§ Austria straciła : południowy Tyrol, Triest, część krainy Kartyni ( Bośnia i Hercegowina ), Węgry, Czechy, Słowacja, Galicja
§ Bułgaria utraciła 1/3 powierzchni
§ Węgry straciły 2/3 przedwojennego terytorium
§ Turcja zmalała do 1/5
· powstanie nowych państw
· Finlandia, Litwa, Łotwa, Estonia, Polska, Czechosłowacja, Austria, Węgry, Królestwo SHS ( Jugosławia ), Irlandia, Islandia
· rewolucja w Rosji, powstanie pierwszego państwa socjalistycznego
· upadek cesarstwa niemieckiego, powstanie Republiki Wajmarskiej
· upadek monarchii AustroWęgierskiej
· USA- wzrost roli, urosło do mocarstwa
· Narodziny faszyzmu
· Powstanie Ligi Narodów
Postanowienia traktatu wersalskiego wobec Niemiec
· demilitaryzacja ( zniszczenie przemysłu zbrojeniowego, zniesienie powszechnej służby wojskowej, ograniczenie armii do 100 tyś, kasacja ciężkiej floty wojennej, okrętów podwodnych i lotnictwa
· zwrot Francji terenów Alzacji i Lotaryngii
· protektorat zwycięskich mocarstw z Zagłębiu sary
· oddanie Belgii okrętów Eupen i Malmedy
· znaczne straty terytorialne
· przepadek wszystkich kolonii niemieckich na rzecz zwycięskich mocarstw
· odszkodowania wojenne w wysokości 140 mln marek w złocie
Utworzenie Ligi Narodów
v organizacja założona z inicjatywy prezydenta USA Wilsona, miała zapobiegać konfliktom zbrojnym na świecie
v nie weszły do niej Niemcy, Rosja, USA
v najwyższym organem Ligi była Rada ( czterech stałych członków : W. Brytania, Francja, Włochy, Japonia oraz czterech wybieranych okresowo )
v siedziba Ligi była w Genewie
· kryzys gospodarczy
· kryzys żywnościowy
· olbrzymi nacisk podatkowy i pańszczyźniany
· absolutne rządy cara
· dążenie burżuazji do przejęcia władzy
· bardzo szybki wzrost liczebny klasy robotniczej
· powstawanie partii robotniczych
· chęć przejęcia przez te partie władzy
· niepowodzenie na frontach
· protest przeciwko wojnie
Wybuch rewolucji lutowej
· 21 luty ( 6 III u nas ) 1917 strajki w zakładach w Petersburgu
· demonstracja uliczna 21-26 luty
· bunt oddziałów wojskowych i przejście na ich stronę robotników
· rząd carski zostaje aresztowany – car Mikołaj II abdykuje
System dwuwładzy w Rosji
¨ Tymczasowy Komitet Dumy utworzony przez przedstawicieli Dumy. Tworzą Rząd Tymczasowy na czele z Jerzym Lwowem. Jest to rząd burżuazyjny, chce nadal prowadzić wojnę u boku Entanty
¨ Powstaje Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich. Jest to rodzaj rządu utworzony przez robotników, chcą zawrzeć pokój z Niemcami, zaprzestać wojnę
Rola Włodzimierza Lenina
· przyjazd ze Szwajcarii do Petersburga i jego tezy kwietniowe – 3 IV ( 16 u nas
· przejąć władzę
· zakończyć wojnę
· przeprowadzić reformy w duchu socjalistycznym „ cała władza w rękach rad”
· przeprowadzić II rewolucję robotniczą
1. Orientacje polityczne społeczeństwa polskiego w czasie I wś
· prorosyjska – Roman Dmowski
· na państwa centralne – PPS Galicja
· niepodległościowa – liczyć na własne siły – Józef Piłsudski
· rewolucyjna – „niech się imperialiści wykrwawią, a na ich gruzach powstanie duże państwo” – PPS lewica, SDKPiL
· germanofilska – liczyć na najsilniejsze państwo – Niemcy - Władysław Studnicki
· trialistyczna – oparcie się o AustroWęgry i stworzenie wspólnej monarchii
2. Polski czyn zbrojny
Polskie oddziały paramilitarne przed wybuchem wojny
· 1908 – Związek Walki Czynnej w Lwowie – Kazimierz Sosnkowski
· 1910 – Związek Strzelecki – Władysław Sikorski
· 1910 – Strzelec – Józef Piłsudski
· Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”
Organizacje te utworzyły w 1912 r Komisję Tymczasową Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych od 1913 r Normalna Komisja cel koordynacja działań w Galicji
16 sierpień 1914 – Komisja Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych i posłowie Koła Polskiego w Galicji utworzyli naczelny Komitet Narodowy
¨ po stronie Rosji walczy legion Puławski ( liczy od 800 do 1000 osób )
¨ po stronie AustroWęgier – Legiony polskie 1914 – 1917 podporządkowane Naczelnemu Komitetowi Narodowemu, w 1915 liczyły 15 tyś osób
§ I brygada kadrowa – Piłsudski
§ II brygada kadrowa – płk. Józef Haller
§ III brygada kadrowa – płk. Stanisław Szczeptycki
· Po stronie Francji – Legion Bajoński 1914 r. 1917 – armia polska we Francji pod dowództwem J. Hallera ( była to słynna błękitna armia, w kwietniu 1919 wracają do Polski )
3. Kryzys przysięgowy – 2 VIII 1917 – Piłsudski odmówił złożenia przysięgi na wierność cesarzowi niemieckiemu i braterstwa broni z Niemcami. I i III Brygada zostaje internowana, Piłsudski i Sosnkowski zostali osadzeni w twierdzy w Magdeburgu. II Brygada złożyła przysięgę, została przekazana AustroWęgrom jako korpus posiłkowy
4. Powstanie polskiej organizacji wojskowej i jej losy
Polska Organizacja Wojskowa – tajna organizacja utworzona na rozkaz J. Piłsudkiego w Królestwie Polskim w 1914 r.
· niezależna od jakichkolwiek orientacji ( do 1915 prowadziła działania przeciw Rosji, po kryzysie przysięgowym w 1917 wystąpiła przeciw państwom centralnym )
· w listopadzie 1918 POW uczestniczyła aktywnie w rozbrajaniu okupantów
· pierwszym komendantem POW był Tadeusz Żuliński, pod koniec wojny funkcję tę pełnił płk. Edward Rydz Śmiały
maniekchomikuj