pac.pdf

Dokądzmierzafotografia?RównieŜzPAcamery!KrzysztofJurecki

Zarysogólnokulturowy

Wielokrotniezadajemysobiepytanieowłaściwościmediumfotograficznegoi

zadaniajakiemoŜe(powinna)spełniaćfotografia.NiemajuŜjednoznacznych,

wpełniprzekonywującychodpowiedzi,conajwyŜejpojawiająsięefektowne

diagnozy. Znajdujemy się na „ruinach kultury", posługując się niezwykle

trafną diagnozą Douglasa Crimpa, którą zresztą zapowiadało wielu

teoretyków i artystów, zaczynając od Witkacego, Waltera Benjamina, a

kończącnaTadeuszuKantorze,przyoczywistychróŜnicachwpodejściudo

interpretowanego zagadnienia jakim jest kryzys działalności artystycznej i

nowe jakości kultury europejskiej, które generalizując rezygnują z

wartościintelektualnychireligijnych(kultowych).

FotografiawkońcuXXwiekutraciauręmagiczności,archiwalnejwierności,

dokumentu rodzinnego. Ten skomplikowany rozwój trwa od początku XX

wieku. Fotografia jest, podobnie jak sztuki plastyczne, nieustannie

odczarowywana.TendługotrwałyprocesrozpocząłsięjuŜwmodernizmie,w

jegostraŜyprzedniejczyliwawangardzie,aobecniejestkontynuowanyprzez

postmodernizm, przynajmniej jego główne centra i czołowe postacie

artystycznegoestabishmentu.

Pytamyczyczłowiekijegoideałyulegajątransformacji,czynastąpiłjuŜkres

humanistycznychideałów?Czysztukasprowadzaćmasięwyłączniedoinf

ormacjisprawniepodanej,estetycznieopakowanej?Obecniewszystko

wolno(przynajmniejdopewnegostopnia),niemaŜadnychbarier,granic,

zasad. Ta nowa forma eklektyzmu i kryzysu kultury, związana z

dekadentyzmemniejestformułąnieznaną.WróŜnychmutacjachpojawiała

się juŜ w staroŜytnym Rzymie, Bizancjum, na dworze Medyceuszy w XV

wiecznejFlorencji,wrokokowejdekoracjiLudwikaXIViwParyŜu

końcaXIXw.ByćmoŜepojęciesztucznej,świetniezaprojektowanejdekoracji

jestkluczowedlazrozumieniajednegoznurtówpostmoderny,obokinnego,

który moŜna określić mianem technologicznego, kontynuującego

doświadczenia awangardy. Najnowsza wersja eklektyzmu nie kryje swego

samozadowolenia,gdyŜwspieragoteoriaikrytykaartystyczna.Awrazznią

festiwale sztuki, muzea i galerie. MoŜna nie zgadzać sięz taką sytuacją,

walczyć z nią jak próbuje czynić to Zbigniew Warpechowski, lub nie

przejmowaćsiętakąsytuacją„robićswoje"iczekaćnapowrótkryteriów,

które pojawiają się wraz z naprawą społeczeństwa i jego zaufaniem do

religijnejformułyczłowiekaijegoziemskichpowinności.

JakprzedstawiasięstatusfotografiiwSuwałkach?

Przypomnę,Ŝewedługmejpozorniezaskakującejdiagnozyzamieszczonejw

artykuleSpoglądającnaWschód(„EXIT",1994nr4)środowiskoskupione

w klubie PAcamera jest obok Jeleniej Góry najwaŜniejszym ośrodkiem

fotograficznym,pojmowanymjakookreślonagrupaorganizującawystawy,

mającaswychliderówiprzedewszystkimposiadającapotencjałtwórczy.Ta

wystawaodpowienapytanieokondycjęfotografiizSuwałk,poniewaŜjest

organizowana w prestiŜowym ośrodku, który naleŜy do najwaŜniejszych

BWAwPolsce.

OdkrywanieAbsolutu.

Postmoderniści dawno juŜ odkrywanie Tajemnicy odłoŜyli do lamusa

nieaktualnej historii, która, według nich, w sensie nie tylko biblijnym

zakończyła się. Fotografie Stanisława Wosia o charakterze

unikatowej odbitki graficznej w złotym kolorze są interesującymi

realizacjami. 1 To rodzaj unicum, pracy o charakterze alchemicznym,

wydobywającej to co zakryte i niewidoczne z prima materia. Energia

duchowatkwiwszędzie:wliściach,trawie,drzewieanajbardziejwidoczna

jestwformachgeometrycznych. 2 Czasamipostrzegamyśladpoobjawieniu

sięsacrum.WiemyjuŜ,Ŝezapomocąobecnychśrodków,jakimidysponuje

sztukanieprzekroczymygranic,doktórychzbliŜyłsięKazimierzMalewicz,

MarkRotkho,czyinniuduchowienitwórcy.ByćmoŜepotrzebaotworzyć

innego rodzaju wrota, jak to z powodzeniem uczynił William Blake.

Pozostajeotwartepytaniecorobić,abynaZiemiępowrócilibogowie?

Odpoczątkudowieczności.

W pracy (tj. instalacji) Usque ad finem Grzegorz Jarmocewicz pragnie

naturalności i poszukuje jej w pierwotnym początku. 3 Interesują go

symboliczne znaczenia. Ale nadmiar interpretacji semantycznej moŜe

prowadzić do zatarcia sensu symbolicznego lub zachodzenia na siebie

róŜnych warstw znaczeniowych, poniewaŜ taka jest ich natura. Symbol

odnosi się do rzeczywistości niewidzialnej, nadrzeczywistości. Na

wielkoformatowych płótnach powracają wyobraŜenia kwiatów. Takie

stereotypowe przedstawienia bardzo mi się podobają poniewaŜ rzeczy

istotnych o tym świecie powinniśmy poszukiwać równieŜ w najbliŜszej

rzeczywistości.WtensposóbpowracamagicznośćwyobraŜenia,podobnie

jakwtalbotypiachzlat30.i40.XIXwieku,kiedyangielskinaukowieci

fotograf w fotogramowy sposób utrwalał wizerunki roślin. Myślenie

Jarmocewicza sięga dalej. Ukazuje swój idealizowany schemat

kulturowości, gdzie wyobraŜenia fragmentów kolumn otaczają symbole

swastykiiformęzbliŜonądookręgu.

Aleniektórzyzuczestnikówtejekspozycjitworząinstalacjeświadczące

ointermedialnościnajnowszejtwórczości,wktórejwieletechnikmoŜebyć

swobodniełączonych,gdyŜniejestistotnamedialnaczystość.Przykładem

moŜebyć„rodzajpalisadyzczarnego(spalonego)drewna"JarosławaJózefa

Jasińskiego, przypominającyodziewiętnastowiecznychlatarniach

magicznych i stereoskopowych fotografiach chętnie oglądanych przez

mieszczan, które kształtowały ówczesny sposób widzenia i interpretacji

wyobraŜeńwizualnych.JakośćpracyJasińskiegowduŜejmierzezaleŜeć

będzieodsamychfotografii,orazinnychzastosowanychprzezniegoefektów

wizualnych.

Radosław Krupiński wewnętrznie, tj. ideowo przywiązany jest do

kardynalnych zasad fotomedializmu. W latach 70. analizował strukturę

obrazu, poddając ją róŜnorodnym, lecz jednostronnym badaniom. 4

Świadczyłaotymekspozycjajakamiałamiejscew1995r.wGaleriiFFw

Łodzi,jakiobecnarealizacjaKrupińskiego.Prawdziweokna(podobniejak

w jednej z prac Ryszarda Waśki z 1977 r. pt. Akcja na szybie), tworzą

naturalny sztafaŜ, podstawę do zaistnienia piktorialnej realizacji

Krupińskiego pt. Drzewo Kamień Niebo. Ten zestaw trzech fotografii

przypomina o poprzednich antropologicznych wystawach PAcamery

(Drzewo,Kamień,Niebo).KaŜdarealizacjaumieszczonawoknienawiązuje

do kolejnych części tytułu, a w samym centrum widzimy fragment z

poprzedniejpracy.NaleŜydodać,Ŝejakości(wartości)konceptualne,jakie

realizowały się w fotografii spod znaku polskiej neoawangardy lat 70.

wyraŜały, najczęściej przesadnie, element intelektualizmu i wartości

artystycznych,któredecydująwostatecznej konsekwencjiojakości

dziełasztuki.AwięcmoŜnadonichsięgać,aleniepowinnosięwierzyćw

niebezgranicznie!

CzteryŜywiołyTadeuszaKrzywickiegosąbardzoklasyczne,poprawnew

sensie przyjętych załoŜeń i preferencji estetyczno artystycznych. Stary

grobowiec w romantycznej wizji wyraŜa charakter tego świata, jak teŜ

pragnienia artysty zdąŜanie do Nieba (nieśmiertelności) i trwanie przy

określonychwartościachreligijnych.Natepragnienianakładasię,cojest

widocznewfotografii,witalnośćprzyrody,którastajesięjakościąsamąw

sobie.Winnychpracach,impresjachnatematczterechŜywiołówfotograf

penetrujepograniczaabstrakcji.

Poszukiwaniestałościirównowagi.

EwaPrzytuła,któraczasamispełniarolękrytykaopisującegodokonania

członków PAcamery, przedstawia zestaw dziesięciu fotografii o tematyce

nawiązującejdomartwychnatur.FormabiałegoiczarnegostoŜkastałasię

dlaartystkisymbolemwyraŜającymideęmęskościiŜeńskości,jinijang

dwóch podstawowych energii, wzajemnie oddziałujących na siebie i

tworzących, zdaniem dalekowschodnich kosmogonii, podstawowe prądy

energetyczne działające na kaŜdego z nas. Artystka zakłada swą

OdNiebadoZiemi.

FotografieTomaszaMichałowskiegosąjednymznajwaŜniejszychdokonań

polskich mijającej dekady lat 90. Zdecydowana większość powstała na

początkudekady.Dotycząonestanówreligijnych,odwiecznychinicjacjii

rytuałów. Są takŜe niezwykłe jeśli chodzi o ich stronę formalną.

Niesamowitemodele,wniezwykłychukładachkompozycyjnych.Prowokują

pytanianatematreligijnościiZłanaświecie.Autordopewnegostopnia

inspirujesięichybautoŜsamiazpoematemRajutraconyJohnaMiltona,a

takŜepośredniozkolorowanymimiedziorytamiWilliamaBlake'a,któresą

istotnym pytaniem o naturę Zła oraz uwikłanie w nie Boga i człowieka.

Nasuwasiępytanieonastępnykrokartystyczny,otoczyjestonmoŜliwy,

gdyŜ poziom dotychczasowych realizacji moŜe działać stresująco i

jednocześniehamująconaMichałowskiego.

CodalejPAcamero?

Na ile jeszcze starczy sił, aby kontynuować zaczęte dzieło, tego

oczywiścieniktniewieiniemoŜeprzewidzieć.Nakarciefotografiipolskiej

lat90.PAkamerajuŜwypełniłaswemiejsce.ZpewnościąpotrzebawciąŜ

nowych impulsów i sił artystycznych. Obecna wystawa to raczej kolejne

podsumowanie dokonań lat 90. a nie otwieranie nowych horyzontów

artystycznych, choć symptomatyczne jest przechodzenie niektórych

artystówdoformułyinstalacji,oilejakieśścieŜki,drogimoŜnajeszczeprzed

sztuką otworzyć. Fotografia zmierza w róŜnych kierunkach, wzajemnie

przeciwstawnychirywalizującychzesobąnawielupłaszczyznach.Jakie

okaŜą się istotne zaleŜy od odbiorców, ale przede wszystkim od samych

twórców, od ich autentycznego zaangaŜowania, pracy intelektualno

duchowejinajzwyklejszegołutuszczęścia,gdyŜtentakŜejestpotrzebny.

JednymzistotnychkierunkówwPolsce,przynajmniejdlamnie,jestten

zainicjowanyikontynuowanywSuwałkach.

niedoskonałość w zakresie tego rodzaju poznania twórczego. Subtelne,

niematerialne układy zawarte w zdjęciach swym stylem odpowiadają

estetycznemu programowi PAcamery. Fotografiom towarzyszy instalacja

składającasięzdwóchstoŜków.

Przypisy:

1 Por.: K.Jurecki, Nowe symbolizowanie, (wstęp), Stanisław J. Woś. PejzaŜ

mistyczny,GaleriaFF,Łódź,1994,s.nlb,(kat.wyst);TegoŜ,Fotografiapolskalat

90.Próbapodsumowania,w:Fotografia'98,FundacjaTurleja,Kraków1998,s.nlb

(kat.wyst.).

2 WsensietechnologicznympraceułoŜonesąwdwazestawy:I)„motywyznaki"to

fotografowane drzewa za pomocą wielokrotnej ekspozycji. Zdjęcia sfotografowane

przy naturalnym świetle są prywatnym rytuałem parareligijnym o proweniencji

romantycznej z wielokrotną ekspozycją konkretnego motywu np. pnia, gdzie

obiektem hołdu jest panteizm przyrody, II) „motywy przestrzennogórskie" to

kamieniezchmuramiiefektamifakturowymi(tzw.technikasandwichupolegająca

nałączeniu„surowych"pejzaŜyzobłokamichmur).PejzaŜegórskiezTatrorazz

Suwalszczyznygłazynarzutowe,trawaichmurypołączonezostałynazasadzie

montaŜunegatywowegoróŜnychstruktur(np.brudnychścian),któregocelembyło

zderzenie romantycznego pejzaŜu z silnie działającą „surową" materią. Przy tej

interpretacji,jakiopisieinnychpracnatejwystawieopieramsięnaliścieS.Wosia

doKJureckiego,Suwałki,marzec1999.

3 Por. K.Jurecki, Czy Dür er się obroni, (wstęp), Grzegorz Jarmocewicz. Obrazy,

Galeria FF, Łódź 1994, s.nlb (kat. wyst.). NaleŜy dodać, Ŝe byłem nauczycielem

akademickimJarmocewiczanaASPwPoznaniu.Mogępowiedzieć,ŜenaleŜałdo

najlepszychstudentów,oduŜympotencjaleartystycznym,alezbytłatwoczasami

ulegającym wpływom postmodernizmu artystycznego, którego z bardzo róŜnych

powodówniejestemzwolennikiem.

4 Por. K.Jurecki, O istocie malarskości w fotografii, „Verte" [Łódź], 1996 nr 102,

19.04.1996,s.7oraztegoŜ,Odmedializmudo„nowegopiktorializmu",(wstęp),W:

Radosław Krupiński. Fotosekwencje, Galeria FF, Łódź , b.d. [1997], s. nlb (kat.

wyst.).

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: