POJĘCIE RODZINY I JEJ FUNKCJE.
Rodzina odgrywa ważna rolę w życiu człowieka.
W niej żyjemy, wychowujemy się, zdobywamy doświadczenia, kształtujemy charakter, osobowość, tworzymy własny system wartości. Z rodziną jesteśmy związani całe życie – najpierw jako dzieci, później rodzice itd.
W historycznym ujęciu rodzina jest najstarszą i najczęściej występującą formą życia społecznego od najdawniejszych etapów dziejów ludzkich bez względu na różnorodne jej odmiany i kulturowe uwarunkowania.
Rodzina występuje we wszystkich znanych historycznych typach społeczeństw i cywilizacji.
W socjologicznym ujęciu rodzina jest różnie definiowana:
· Jan Szczepański określa rodzinę jako małą grupę pierwotną złożoną z osób, które łączy stosunek małżeński i rodzicielski oraz silna więź międzyosobnicza.
· Leon Dyczewski określa rodzinę jako stosunkowo trwałą grupę społeczną złożoną z dwu lub więcej osób powiązanych więzią małżeńską, krwi lub adopcją, które mieszkają razem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i wspólnie uczestniczą w realizowaniu celów związanych w danej kulturze z wychowywaniem dzieci. Jest ona grupą pierwotną i podstawową dla dziecka w rozumieniu biologicznym bowiem w niej przychodzi ono na świat.
· Maria Ziemska definiuje rodzinę jako naturalną grupę społeczną składającą się głównie z małżonków i ich dzieci, stanowiącą względnie trwałą całość.
Podlega ona dynamicznym przekształceniom związanym głównie z biegiem życia jednostek wchodzących w jej skład. Rodzina ma formalną strukturę wyznaczoną przez układ ról społecznych członków i przez funkcje jakie spełnia na rzecz swoich członków.
Rodzina charakteryzuje się wieloma specyficznymi cechami. Relacje między członkami są usankcjonowane:
· prawnie,
· religijnie,
· zwyczajowo,
wzmacnia je także
· zaangażowanie emocjonalne członków
· wzajemne oddziaływania.
Cechuje ją silna i zwarta spójność wewnętrzna - rodzinę spajają przede wszystkim:
· uczucia łączące rodziców i dzieci,
· wzajemny szacunek, zaufanie,
· pewna sfera intymności, w której znajdują się wszyscy jej członkowie.
Rodzina wywiera wpływ na kształtowanie się postaw, aspiracji i planów życiowych, systemów wartości, osobowości ludzkich.
Utworzone i akceptowane przez członków grupy normy wywierają wpływ na zachowanie się jednostek nawet wtedy, gdy opuszczą one rodzinny dom i zakładają własną rodzinę.
Rodzina we współczesnych warunkach społeczno-gospodarczych ulega daleko idącym przekształceniom.
Zmieniają się podstawy społeczno - ekonomiczne, zmienia się treść życia rodzinnego, jej funkcje oraz struktura społeczna.
Rodzina stanowi pierwsze i zasadnicze środowisko wychowawcze. Tworzą się w niej określone normy regulujące zachowania jej członków oraz role i pozycje wytwarzające wzajemne wymagania i oczekiwania. Równocześnie pewne czynniki związane ze strukturą rodziny, stosunkami wewnętrznymi oraz niewłaściwymi postawami rodziców.
Mogą wpływać na obniżenie jej wydajności w wychowaniu dzieci a nawet w kształtowaniu podstawowych struktur osobowości.
Powszechna Deklaracja Praw Dziecka ONZ głosi, że „ rodzina jest naturalną i fundamentalną jednostką społeczeństwa i podlega ochronie ze strony społeczeństwa, jak i państwa”
W literaturze istnieje wiele określeń i definicji rodziny zwraca się uwagę na wieloaspektowość życia rodzinnego w wyniku czego rodzina w badaniach społecznych spostrzegana jest najczęściej jako grupa społeczna,
- instytucja,
- system społeczno-wychowawczy,
- środowisko socjalizacyjno- wychowawcze oraz
- zgodnie z punktem widzenia filozofii chrześcijańskiej rodzina
jako wspólnota”.
Rodzina jako grupa społeczna definiowana jest wtedy, gdy przyjmuje się, że jest to grupa podstawowa (pierwotna), mała tj.
licząca na ogół niewielu członków.
W porównaniu z innymi małymi grupami rodzina wyróżnia się swoistą strukturą i specyficznymi zasadami funkcjonowania oraz takimi cechami jak:
- sposób wchodzenia do niej nowych członków,
- wyraźny podział międzypokoleniowy,
- brak wyraźnego przywództwa,
- wspólne nazwisko,
- własność,
- miejsce zamieszkania itp.
Rodzina jest to mała, pierwotna, naturalna grupa społeczna złożona z osób, które łączy związek małżeński i rodzicielski.
Cechą różnicującą od innych grup i stanowiąca o właściwości tej grupy w życiu szerszych zbiorowości jest układ więzi wewnątrz rodziny, opartej na szczególnie intymnych stosunkach,
na powiązaniu emocjonalnym i na trwałości tej więzi.
Rodzina stanowi pierwsze i zasadnicze środowisko wychowawcze.
Tworzą się w niej określone normy regulujące zachowania jej członków oraz role i pozycje wytwarzające wzajemne wymagania i oczekiwania.
Dziecko w bezpośrednich kontaktach przyswaja
-wartości,
- normy,
- zasady postępowania,
- zwyczaje związane z kultywowaniem kultury rodziny,
- uczy się współdziałania i realizowania indywidualnych
potrzeb.
Rodzinę traktuje się także jako instytucję społeczną, przepisując jej cechy instytucjonalne.
Rodzina w tym znaczeniu definiowana jest jako - element
skomplikowanego systemu wzajemnych powiązań i
uwarunkowań zachodzących między rodziną jako
mikrostrukturą a społeczeństwem jako makrostrukturą.
Stanisłw Kawula podkreśla, „że na funkcje rodziny w ogóle, a na jej funkcje wychowawcze w szczególności, należy spojrzeć zawsze z dwóch punktów widzenia :
- z punktu widzenia zadań jakie ma rodzina spełniać wobec
swoich członków oraz
- zadań jakie rodzina spełnia wobec społeczeństwa.
Rodzina wychowuje dzieci nie tylko dla siebie jako rodziny i
dla osobistego szczęścia ich członków, ale także dla ogólnego dobra społecznego.
Z instytucjonalnym charakterem rodziny wiąże się przede wszystkim funkcje, jakie spełnia ona w stosunku do społeczeństwa i w stosunku do swoich członków.
Niektórzy badacze zwracają uwagę na fakt, że państwo, społeczeństwo, stawia rodzinie pewne formalne wymagania np. obowiązki małżeńskie, rodzicielskie, określa poprzez obowiązujące przepisy prawa cywilnego: powstanie, trwanie, rozpad rodziny oraz wchodzenie jej członków w różne układy i struktury poza rodzinne.
Rodzina spełnia zatem zadania wobec swoich członków oraz wobec społeczeństwa, przygotowując swoje dzieci do pełnienia ról społecznych w dorosłym życiu.
Podejmuje ona współdziałanie z innymi instytucjami na rzecz społeczności lokalnej i na rzecz potrzeb członków rodziny. Rodzina jako instytucja wpływa wychowawczo na swoich
członków poprzez oddziaływanie wewnątrzrodzinne oraz
współpracuje wychowawczo z innymi instytucjami
wychowawczymi, z bliższego i dalszego otoczenia
społecznego.
Rodzina jako system społeczno-wychowawczy jest elementem skomplikowanego systemu wzajemnych powiązań i uwarunkowań.
...
slonceperu2