Delphi __ Kompendium __ Roz3.pdf - Informatyka - Wiewioor

Delphi :: Kompendium :: Rozdział 3 - 4programmers.net

http://4programmers.net/Delphi/Kompendium/Rozdzia%C5%82_3

Strona główna :: Delphi :: Kompendium

Rozdział 3

Edytuj

Historia

Delphi

Artykuły

Kompendium

Gotowce

FAQ

.NET

Turbo Pascal

FAQ

PHP

FAQ

Java

FAQ

C/C++

Artykuły

FAQ

Wprowadzenie

Assembler

FAQ

(X)HTML

CSS

JavaScript

Z pogranicza

Algorytmy

WIĘCEJ »

Programowanie obiektowe

Z pewnością ten rozdział niniejszej książki będzie dla Ciebie bardziej interesujący. Nauczysz się bowiem

korzystać z dobrodziejstw, jakie oferuje Delphi, czyli komponentów i klas, dzięki którym programowanie daje

lepsze, a co najważniejsze szybsze efekty.

Spis treści

1 VCL

2 Podstawowy kod modułu

2.1 Plik DFM formularza

3 Umieszczanie komponentów na formularzu

3.1 Umieszczanie komponentów

3.2 Zmiana właściwości komponentu

3.2.1 Szerokość i wysokość

3.3 Zdarzenia komponentów

3.3.1 Lista wygenerowanych zdarzeń w Inspektorze obiektów

3.3.2 Generowanie pozostałych zdarzeń

4 Kod generowany automatycznie

5 Klasy

5.1 Czym właściwie są klasy?

5.2 Tworzenie klas

5.3 Definicja metod

5.4 Tworzenie klasy

5.5 Poziomy dostępu do klasy

5.5.1 Sekcja private

5.5.2 Sekcja protected

5.5.3 Sekcja public

5.6 Dziedziczenie

5.6.1 Klasa domyślna

5.7 Typy metod

5.7.1 Metody wirtualne kontra metody dynamiczne

5.8 Konstruktory i destruktory

6 Przykład użycia klas

6.1 Ogólne założenia

6.2 Tworzenie modułu Engine

6.2.1 Szablon

6.2.2 Wygląd klasy

6.2.3 Kod źródłowy modułu

6.2.3.1 Konstruktor i destruktor

6.2.3.2 Dokonywanie zmian w szablonie

6.3 Interfejs programu

6.4 Kod źródłowy formularza głównego

6.5 Uruchamianie programu

7 Parametr Sender procedury zdarzeniowej

7.1 Przechwytywanie informacji o naciśniętym klawiszu

7.1.1 Obsługiwanie zdarzeń przez inne komponenty

7.2 Obsługa parametru Sender

8 Operatory is i as

9 Parametr Self

10 Łańcuchy tekstowe

10.1 ShortString

10.2 AnsiString

10.3 WideString

10.4 Łańcuchy z zerowym ogranicznikiem

11 Operacje na łańcuchach

11.1 Łączenie łańcuchów

11.2 Wycinanie łańcucha

11.3 Uzyskiwanie fragmentów łańcucha

11.4 Wstawianie danych do łańcucha

11.5 Wyszukiwanie danych w łańcuchu

11.6 Pozostałe funkcje

11.6.1 AnsiMatchStr

11.6.2 AnsiReverseString

11.6.3 DupeString

11.6.4 SearchBuf

11.6.5 LowerCase

11.6.6 UpperCase

11.6.7 Trim

11.6.8 WrapText

12 Typ wariantowe

13 Właściwości

13.1 Align

13.2 Anchors

13.3 Constraints

13.4 Cursor

13.5 DragCursor, DragKind, DragMode

13.6 Font

13.7 HelpContex, HelpKeyword, HelpType

13.8 Hint, ShowHint

13.9 Visible

13.10 Tag

14 Zdarzenia

14.1 OnClick

Delphi

C/C++

Turbo Pascal

Assembler

PHP

Programy

Dokumentacja

Kursy

Komponenty

WIĘCEJ »

1 z 30

2009-03-14 15:29

Delphi :: Kompendium :: Rozdział 3 - 4programmers.net

http://4programmers.net/Delphi/Kompendium/Rozdzia%C5%82_3

14.2 OnContextPopup

14.3 OnDblClick

14.4 OnActivate, OnDeactivate

14.5 OnClose, OnCloseQuery

14.6 OnPaint

14.7 OnResize

14.8 OnShow, OnHide

14.9 OnMouseDown, OnMouseMove, OnMouseUp, OnMouseWheel, OnMouseWheelDown,

OnMouseWheelUp

14.10 Zdarzenia związane z dokowaniem

14.10.1 OnDockDrop

14.10.2 OnDockOver

14.10.3 OnStartDock

14.10.4 OnStartDrag

14.10.5 OnEndDrag, OnEndDock

14.10.6 OnDragDrop

14.10.7 OnDragOver

14.10.8 Przykładowy program

15 Wyjątki

15.1 Słowa kluczowe try..except

15.2 Słowa kluczowe try..finally

15.3 Słowo kluczowe raise

15.4 Klasa Exception

15.5 Selektywna obsługa wyjątków

15.6 Zdarzenie OnException

15.6.1 Obsługa wyjątków

16 Klasa TApplication

16.1 Właściwości klasy TApplication

16.1.1 Active

16.1.2 ExeName

16.1.3 ShowMainForm

16.1.4 Title

16.2 Metody klasy TApplication

16.2.1 CreateForm

16.2.2 Minimize

16.2.3 Terminate

16.2.4 MessageBox

16.2.5 ProcessMeessages

16.2.6 Restore

16.3 Zdarzenia klasy TApplication

17 Podsumowanie

Czas generowania strony: 2.2909 sek. (zapytań SQL:

12)

W tym rozdziale:

nauczysz się obsługiwać komponenty i zmieniać wartości właściwości;

dowiesz się, w jaki sposób generować zdarzenia;

nauczysz się projektować własne klasy;

nauczysz się przechwytywania wyjątków.

VCL

Skrót VCL pochodzi od słów Visual Component Library , co można przetłumaczyć jako wizualną bibliotekę

komponentów. „Rewolucyjność” Delphi polegała właśnie na zastosowaniu biblioteki VCL, która znacznie

ułatwiała programistom szybkie tworzenie aplikacji. VCL znacznie upraszcza tworzenie programów,

udostępniając funkcje, dzięki którym za pomocą np. jednego wiersza kodu wykonać można skomplikowane na

pozór czynności. Przykładowo załadowanie i wyświetlenie obrazka realizowane jest za pomocą jednego wiersza:

Image. Picture . LoadFromFile ( 'C:\obrazek.bmp' ) ;

Programowanie w Delphi opiera się właśnie w dużym stopniu na zastosowaniu komponentów (obiektów) i

odwołaniu się do ich metod lub właściwości.

Metoda to procedura lub funkcja danej klasy, która wykonuje jakieś czynności. Szerzej

omówię tej temat w dalszej części rozdziału.

Podstawowy kod modułu

Stwórz nowy projekt, wybierając z menu File polecenie New/Application . Naciśnij klawisz F12 , co spowoduje

przełączenie się do Edytora kodu, którego zawartość widnieje w listingu 3.1.

Listing 3.1. Podstawowy kod formularza, wygenerowany przez Delphi

unit Unit1;

interface

uses

Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls, Forms,

Dialogs;

type

TForm1 = class ( TForm )

private

{ Private declarations }

public

{ Public declarations }

end ;

var

Form1: TForm1;

implementation

{$R *.dfm}

end .

2 z 30

2009-03-14 15:29

RSS | Forum | Pastebin |

Regulamin | Pomoc | Usuń

cookies | Prawa autorskie |

Kontakt | Reklama

Delphi :: Kompendium :: Rozdział 3 - 4programmers.net

http://4programmers.net/Delphi/Kompendium/Rozdzia%C5%82_3

Moduł ten składa się z podstawowych instrukcji, jakie powinny się w nim znajdować — nie powinny być one już

dla Ciebie obce.

To, co może przykuć Twoją uwagę, to duża ilość modułów włączona w ramach nowego projektu oraz nietypowe

instrukcje, zadeklarowane jako nowy typ. Przedstawiony poniżej kod nazywamy klasą.

type

TForm1 = class ( TForm )

private

{ Private declarations }

public

{ Public declarations }

end ;

Klasa (nie mylić z komponentem!) może zawierać metody (procedury i funkcje) stale ze sobą współpracujące w

celu wykonania pewnych czynności.

O klasach będzie mowa w dalszej części rozdziału — na razie nie zaprzątaj sobie tym głowy.

Plik DFM formularza

Kolejna niespotykana wcześniej instrukcja to dyrektywa:

{$R *.dfm}

Nakazuje ona włączenie do modułu pliku formularza, który zawiera informacje dotyczące zarówno samego

formularza, jak i komponentów w nim się znajdujących.

Podgląd formularza uzyskuje się poprzez kliknięcie prawym przyciskiem myszy w obszarze formularza i

wybranie z menu podręcznego polecenia View as Text . Wówczas w edytorze kodu pojawi się kod, taki jak w

listingu 3.2.

Listing 3.2. Kod formularza

object Form1: TForm1

Left = 192

Top = 107

Width = 696

Height = 480

Caption = 'Form1'

Color = clBtnFace

Font. Charset = DEFAULT_CHARSET

Font. Color = clWindowText

Font. Height = - 11

Font. Name = 'MS Sans Serif'

Font. Style = []

OldCreateOrder = False

PixelsPerInch = 96

TextHeight = 13

end

Na razie plik ten zawiera tylko informacje o formularzu, gdyż nie umieściliśmy jeszcze w projekcie żadnych

komponentów.

Nie jest zalecane bezpośrednie modyfikowanie pliku *.dfm. Lepiej dokonać zmian jedynie w Inspektorze

Obiektów, a Delphi automatycznie uaktualni wówczas plik *.dfm.

Ponowne przełączenie się na podgląd formularza realizowane jest poprzez kliknięcie prawym

przyciskiem myszy w obszarze Edytora kodu i wybranie z menu podręcznego polecenia View

As Form.

Umieszczanie komponentów na formularzu

Komponenty dzielą się na wizualne i niewidoczne. Komponenty wizualne to takie komponenty, które pomagają

ulepszyć interfejs (wygląd) naszego programu — są to różne przyciski, kontrolki edycyjne czy listy rozwijalne.

Natomiast komponenty niewidoczne realizują swoje, określone zadania, lecz po uruchomieniu programu nie są

widoczne na formularzu.

Umieszczanie komponentów

O umieszczeniu komponentów na formularzu wspominałem już w rozdziale 1., ale kilka słów przypomnienia nie

zaszkodzi.

Na zakładce Standard palety komponentów odszukaj przycisk TButton ; komponent ten jest oznaczony ikonką

symbolizującą przycisk. Kliknij tę ikonę, a następnie przemieść kursor nad formularz — ponowne kliknięcie

spowoduje umieszczenie obiektu w danym punkcie.

Komponent umieszczony na formularzu można swobodnie przemieszczać, rozciągać i zwężać — wszystko to

można czynić za pomocą myszy, ale równie dobrze można zmieniać odpowiednie właściwości w Inspektorze

obiektów.

O położeniu komponentu decydują właściwości Left (położenie w poziomie), Top (położenie w pionie), Width

(szerokość komponentu) i Height (wysokość komponentu); wszystkie wartości podawane są w pikselach.

Właściwości te obecne są w każdym komponencie wizualnym.

Zmiana właściwości komponentu

W naszym programie najpierw musimy dokonać pewnych zmian we właściwościach samego formularza. Aby to

uczynić, musisz zaznaczyć formularz — wystarczy jedno kliknięcie w obszarze projektanta formularzy.

Możesz także z listy rozwijalnej Inspektora obiektów wybrać pozycję Form1 .

Każdy komponent posiada właściwość Name; określa ona nazwę obiektu — czy to formularza, czy komponentu.

Nazwa ta musi być unikalna — za jej pomocą możemy się w kodzie odwoływać zarówno do metod obiektu, jak i

do właściwości.

3 z 30

2009-03-14 15:29

Delphi :: Kompendium :: Rozdział 3 - 4programmers.net

http://4programmers.net/Delphi/Kompendium/Rozdzia%C5%82_3

Na samym początku należałoby dokonać zmiany nazwy głównego formularza projektu. W tym celu odszukaj w

Inspektorze obiektów pozycję Name i zaznacz ją jednym kliknięciem (rysunek 3.1).

Rysunek 3.1. Zaznaczona właściwość Name

Co prawda nic się nie stanie, jeżeli zachowamy taką nazwę, jaka jest dotychczas, czyli Form1 — jest to nazwa

domyślna — lecz regułą stało się, aby nazywać formularze, powiedzmy — bardziej opisowo. Jeżeli Twoja

aplikacja jest bardzo skomplikowana i posiada wiele formularzy (może tak być), to nazywając je kolejno Form1 ,

Form2 itd. łatwo się pogubić. Dlatego też zazwyczaj nazwy formularzy określa się według funkcji, jakie pełnią —

np. MainForm , AboutForm . Pamiętaj, aby zawsze dodać w nazwie końcówkę Form (ang. formularz)!

Zmień więc właściwość Name , wpisując słowo MainForm i akceptując je poprzez naciśnięcie klawisza Enter . Od

tej pory formularz będzie nosił nazwę MainForm (formularz główny).

Szerokość i wysokość

Mając w dalszym ciągu zaznaczony formularz, zmień jego właściwości Width i Height na, odpowiednio, 400

( Width ) i 125 ( Height ). Rozmiar formularza zostanie zmieniony wraz ze zmianą właściwości w Inspektorze

obiektów.

Zdarzenia komponentów

W otwartym projekcie umieść komponent TLabel , nadaj jego właściwości Caption wartość Przykład użycia

komponentu TLabel , natomiast właściwości Name nadaj wartość lblMain .

Właściwość Name komponentu TButton , uprzednio umieszczonego na formularzu, zmień na btnMain , natomiast

Caption na Naciśnij mnie! .

Jak już napisałem w rozdziale pierwszym, zdarzenia służą do tego, aby odpowiednio reagować na sytuacje

stwarzane w wyniku działania programu. Podczas pracy z projektem kliknij dwukrotnie przycisk; Delphi

„przeniesie” Cię do Edytora kodu i automatycznie wygeneruje procedurę zdarzeniową.

procedure TMainForm. btnMainClick ( Sender: TObject ) ;

begin

end ;

Procedura ta jest nieco inna niż te, którymi zajmowaliśmy się w poprzednim rozdziale. Możesz w niej wpisać

kod, który będzie wykonywany po naciśnięciu przycisku przez użytkownika. Doprowadź tę procedurę (metode)

do takiej postaci:

procedure TMainForm. btnMainClick ( Sender: TObject ) ;

begin

lblMain. Caption := 'Napis zmieniono' ;

end ;

Uruchomienie programu i naciśnięcie przycisku spowoduje zmianę napisu w etykiecie. Widzisz więc, że

poszczególne właściwości komponentów można zmieniać również w kodzie, także podczas działania aplikacji.

Umożliwia to operator — znak kropki (.):

Nazwa_Obiektu.Nazwa_Właściwości := 'Nowa wartość';

Dostęp do poszczególnych elementów odbywa się mniej więcej tak, jak to widać powyżej.

Lista wygenerowanych zdarzeń w Inspektorze obiektów

Zaznacz ponownie komponent TButton i kliknij zakładkę Events w Inspektorze obiektów. Okno Inspektora

obiektów powinno wyglądać tak, jak na rysunku 3.2.

4 z 30

2009-03-14 15:29

Delphi :: Kompendium :: Rozdział 3 - 4programmers.net

http://4programmers.net/Delphi/Kompendium/Rozdzia%C5%82_3

Rysunek 3.2. Lista zdarzeń Inspektora obiektów

Zwróć uwagę, że jedna pozycja ( OnClick ) jest już zajęta — oznacza to, że zdarzenie OnClick komponentu

btnMain jest już wygenerowane. Zostało to wykonane automatycznie po tym, jak dwukrotnie kliknąłeś przycisk.

Generowanie pozostałych zdarzeń

Korzystać możesz ze wszystkich zdarzeń, jakie oferuje Ci Delphi w obrębie danego komponentu. Przykładowo

zdarzenie OnMouseMove umożliwia Ci oprogramowanie zdarzenia przesuwania kursora nad obiektem. Innymi

słowy, możesz odpowiednio na taką sytuację zareagować.

Jak odbywa się generowanie zdarzeń z poziomu Inspektora obiektów ? Zaznacz zdarzenie, klikając je — niech

to będzie OnMouseMove . Po prawej stronie pojawi się lista rozwijalna, która na razie jest pusta. Przesuń kursor

nad białe pole — powinien zmienić swój kształt. W tym momencie kliknij dwukrotnie — spowoduje to

wygenerowanie zdarzenia OnMouseMove .

procedure TMainForm. btnMainMouseMove ( Sender: TObject ; Shift: TShiftState;

X, Y: Integer ) ;

begin

end ;

W niniejszej książce dla określenia nazw komponentów będę posługiwał się prawidłowym

określeniem z literą T na początku — np. TButton , TLabel . Jest to prawidłowa nazwa dla

komponentów VCL, chociaż wiele osób nadaje komponentom nazwy pozbawione tej litery na

początku — Button, Label.

Jeżeli wygenerowane zdarzenie pozostanie puste, tj. nie będzie zawierało żadnego kodu,

zostanie usunięte podczas kompilacji lub zapisu projektu.

Kod generowany automatycznie

Zwróć uwagę na to, że podczas gdy umieszczasz komponenty na formularzu i dokonujesz różnych zmian,

Delphi jednocześnie pracuje w tle, modyfikując odpowiednio kod źródłowy programu. Po umieszczeniu przez

Ciebie na formularzu dwóch kontrolek i wygenerowaniu zdarzenia cały kod programu przedstawia się tak, jak na

listingu 3.3.

Listing 3.3. Kod formularza po dokonaniu zmian

unit MainFrm;

interface

uses

Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls, Forms,

Dialogs, StdCtrls;

type

TMainForm = class ( TForm )

btnMain: TButton;

Label1: TLabel;

procedure btnMainClick ( Sender: TObject ) ;

private

{ Private declarations }

5 z 30

2009-03-14 15:29

Delphi Kompendium Roz3.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: