ESTONIA
Estonia jest republiką opartą na systemie demokracji parlamentarnej.
Głową państwa jest prezydent. Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego Parlamentu. Władzę wykonawczą sprawuje rząd z premierem na czele.
Obszar Estonii 45,2 tyś km2 zamieszkuje 1,5 mln mieszkańców. Administracyjnie kraj dzieli się na 15 powiatów, 207 okręgów miejskich.
Podstawowe zasady funkcjonowania oświaty uchwalane są przez Parlament, a odpowiedzialność za wdrożenie ich w życie spoczywa na rządzie Państwowego i Ministerstwie Edukacji.
Zarządzanie oświatą na szczeblu okręgowym odbywa się poprzez władze lokalne każdego okręgu. Każdy okręg posiada swój wydział szkolnictwa, które ma pewne
obowiązki. Szkolnictwo regulowane jest ustawami o szkolnictwie, nauce i studiach, edukacji zawodowej i szkoleniach oraz następujących po nich ustawami.
Przedszkole jest nieobowiązkowe. Edukacja przedszkolna rozpoczyna się w 1 roku życia i trwa do 7 roku życia. Instytucje te charakteryzuje duża autonomia.
Grupy przedszkolne są koedukacyjne, tworzone zależnie od wieku.
Instytucje przedszkolne funkcjonują według własnych planów zajęć i codziennego trybu pracy, zgodnie z tradycją narodową i specyfiką kulturową danego regionu.
Przedszkola kładą nacisk na różne aspekty wychowania min. wychowanie fizyczne, społeczne, krajoznawstwo, twórczość ludową.
Obowiązek szkolny w Estonii trwa 9 lat
Szkoła podstawowa jest obowiązkowa, bezpłatna, powszechna, koedukacyjna. Dzieli się na sześcioletni cykl nauczania podstawowego pierwszego stopnia i trzyletni cykl nauczania podstawowego drugiego stopnia. Przy szkołach podstawowych funkcjonują tzw. „klasy zerowe”.
Wszystkie szkoły podstawowe prowadzą naukę według powszechnego programu i planu nauczania zatwierdzonego przez rząd i Ministerstwo Edukacji.
Rok szkolny rozpoczyna się od 1 września i trwa do czerwca. W jego skład wchodzą trzy semestry, a uczniowie uczęszczają do szkoły przez pięć dni w tygodniu. Każda lekcja trwa 45 minut. Maksymalna liczba uczniów w klasie to 36 osób.
Szkoły I i II stopnia funkcjonują na zasadzie prowadzenia zajęć na jedną zmianę – dzienną lub przy większej liczbie uczniów na dwie zmiany dzienne.
Program szkoły podstawowej cyklu I tworzą następujące przedmioty: język ojczysty i literatura, pierwszy język obcy, nauki przyrodnicze, matematyka, muzyka, wychowania fizyczne itd. A w szkole IIo: język ojczysty i literatura, pierwszy i dodatkowo dochodzi drugi język, nauki przyrodnicze, matematyka, chemia, fizyka, muzyka, wychowanie fizyczne itd.
W szkołach podstawowych Io i IIo są zatrudniani logopedzi, psycholodzy lub opieka medyczna. Psychologowie szkolni zwykle zatrudniani są w klasach (I – IX), przy czym jeden psycholog przypada na 600 uczniów.
Istnieją tzw. „klasy wyrównawcze”. Są one stworzone do walki z problemem drugoroczności uczniów. Dziecko w takiej klasie może przebywać nie dłużej niż dwa lata. Klasy takie są prowadzone już w klasach początkowych. W tych klasach prowadzona jest wyłącznie indywidualna praca z dziećmi. Dodatkowo do pracy zachęcani są rodzice pozalekcyjną pracą z dziećmi w domu czy też w szkole, w grupach tzw. przedłużonego dnia.
Po ukończeniu szkoły podstawowej Io uczniowie nie otrzymują żadnego świadectwa ukończenia. Po pomyślnym ukończeniu szkoły podstawowej ogólnokształcącej IIo uczniowie otrzymują świadectwo ukończenia szkoły podstawowej i zazwyczaj kontynuują naukę w nieobowiązkowych szkołach średnich ogólnokształcących.
Wewnętrzne egzaminy końcowe po 3 letniej szkole podstawowej IIo dotyczą trzech przedmiotów: język estoński (pisemnie), matematyka (pisemnie) i język obcy (ustnie) oraz jeden przedmiot dodatkowo do wyboru. Na świadectwie ukończenia szkoły podstawowej wystawione są oceny z trzech egzaminów oraz średnia ocen ze wszystkich trymestrów reszty przedmiotów obowiązkowych i nadobowiązkowych.
Istnieją dwa rodzaje oceniania: pierwszy – związany jest z aktywnym uczestnictwem ucznia w klasie na zajęciach i pochwałą nauczyciela za osiągnięcia w danym okresie, drugi –związany jest z wynikiem w odniesieniu do wymogów programowych.
Oceny przedstawiane są zazwyczaj w skali pięciostopniowej, gdzie 5 odpowiada ocenie bardzo dobrej, 4- dobrej, 3- dostatecznej, 2- miernej, 1- niedostatecznej. Uczeń może być promowany do następnej klasy jeśli ma nawet dwie oceny niedostateczne.
W Estonii działają również tzw. szkoły alternatywne. Działają one według własnych programów i metod nauczania. Prowadzone są tam eksperymenty, np. tzw. „swobodna szkoła” oparta na steinerowskich zasadach nauczania i wychowania.
Szkoła średnia (Gűmnaasium)
Jest nieobowiązkowa, bezpłatna, trzyletnia. Maksymalna tygodniowa liczba zajęć wynosi 35 godzin, godzina lekcyjna trwa 45 minut.
Szkoły mają opracowywane własne programy z następujących przedmiotów wybieranych przez uczniów jako dodatkowe: matematyka, fizyka, języki obce lub zajęcia z biznesu.
Proces oceniania w szkole średniej ogólnokształcącej jest zbliżony do procesu oceniania w szkole podstawowej.
Egzaminy końcowe w szkołach średnich są egzaminami państwowymi oraz tzw. zewnętrznymi. Przygotowane są na szczeblu centralnym przez grupy ekspertów i dotyczą przedmiotów wchodzących w skład państwowej listy przedmiotów egzaminacyjnych. Należy do nich: język ojczysty (pisemnie, ustnie), jeden język obcy nowożytny, matematyka, historia, biologia, chemia i fizyka – dwa przedmioty do wyboru.
Egzaminy maturalne oceniane są według punktowego systemu oceniania, a każdy przedmiot na wyznaczoną liczbę punktów. Aby ukończyć edukację w szkole średniej uczniowie muszą zdać egzaminy końcowe z pięciu przedmiotów wymienionych powyżej.
Od niedawna działają tzw. „gimnazja bezlekcyjne”, kształcące na poziomie szkoły średniej ogólnokształcącej, w których uczniowie mają indywidualne programy nauczania. W tych gimnazjach uczniowie uczą się mni. analizy rynku pracy, formułowania i oceniania swoich celów i decyzji, oraz przygotowują do wyboru zawodu. Absolwenci gimnazjów zachęcani są do kontynuowania nauki na poziomie uniwersyteckim.
Nauka w trzyletniej szkole średniej kończy się uzyskaniem świadectwa dojrzałości uprawniającego do dalszego kształcenia się na wyższych uczelniach.
Edukacja zawodowa
Jest bezpłatna, nieobowiązkowa. Nauczanie w tych szkołach odbywa się w trybie dziennym, wieczorowym i korespondencyjnym. W roku szkolnym nauka odbywa się co najmniej przez 40 tygodni, a wakacje musza trwać minimum 8 tygodni.
Ocenianie oparte jest na pięciostopniowej skali, 5 oznacza bardzo dobry, 4- dobry, 3- zadowalający, 2- niezadowalający, 1- słaby. Nauka składa się z dwóch semestrów z których każdy kończy się sesją egzaminacyjną.
W tym systemie edukacji istnieją dwa poziomy:
- zawodowy
- zawodowy średni
przyjęcie na pierwszy z nich może nastąpić po ukończeniu szkoły podstawowej II o lub ogólnokształcącej szkoły średniej. Okres nauki dla tych, którzy ukończyli szkołę podstawową II 0 wynosi co najmniej 3 lata, po czym uzyskuje się świadectwo ukończenia średniej edukacji zawodowej.
Absolwenci szkół średnich ogólnokształcących mogą ukończyć ten poziom w czasie krótszym otrzymując świadectwo ukończenia policealnej edukacji zawodowej.
Szkolnictwo wyższe
Edukacja na tym szczeblu jest nieobowiązkowa, bezpłatna.
W Estonii jest 56 instytucji szkolnictwa wyższego, w tym 16 uniwersytetów
(8 państwowych i 8 prywatnych), 40 instytucji edukacji zawodowej i stosowanej.
W Estonii obejmują dwie zasady podczas przyjmowania studentów na studia wyższe. Dotyczą one wszystkich uczelni wyższych. Pierwsza to dostarczenie świadectwa ukończenia szkoły średniej, druga to dostarczenie świadectwa o zdanych egzaminach maturalnych.
Rok akademicki dzieli się na dwa semestry, rozpoczyna się we wrześniu i kończy się w pierwszej połowie czerwca (wykłady kończą się już w maju). Rok akademicki obejmuje 40 tygodni nauki w czasie których studenci uczestniczą w wykładach, seminariach, ćwiczeniach.
Do zaliczenia jednego roku studiów należy uzyskać 40 punktów. Aby zaliczyć jedne przedmiot student powinien uczestniczyć w 40 godzinach zajęć. Ocenianie na studiach jest prowadzone w skali pięciostopniowej lub na „zaliczone” bądź „nie zaliczone”.
Studia na uniwersytetach dzielą się na trzy etapy:
- studia licencjackie, trwają cztery lata (160 zaliczeń) o kończą się obroną pracy dyplomowej oraz przyznaniem dyplomu,
- studia magisterskie, tytuł licencjata lub jego odpowiednik jest warunkiem przyjęcia na studia magisterskie, trwające zazwyczaj dwa lata (80 punktów). Po zakończeniu studiów, studentom przyznaje się Dyplom Magistra.
- Studia doktoranckie, kandydaci na studia muszą posiadać tytuł magistra lub jego odpowiednik w swojej dziedzinie. Studia te trwają cztery lata i kończą się obrona pracy doktorskiej oraz nadaniem tytułu.
Kształcenie nauczycieli
Jest organizowane przez Ministerstwo Edukacji. Odbywa się ono na szczeblu wyższego szkolnictwa uniwersyteckiego. Po ukończeniu i zdobyciu kwalifikacji pedagogicznych pedagog w ciągu pierwszego roku pracy w szkole jest traktowany jako nauczyciel stażysta. Po roku pracy pedagog zdaje na uniwersytecie przed specjalną komisją egzamin kwalifikacyjny z pedagogiki, po czym nabywa pełne prawa pedagoga.
Nauczyciele uczący na poziomie szkoły podstawowej Io w klasach I – IV uczą ogółu przedmiotów, za wyjątkiem muzyki, sztuki i wf. Natomiast nauczyciel pracujący w klasach V – VI szkoły podstawowej Io i pracujący w szkole podstawowej II0 uczą jednego lub kilku przedmiotów (maksymalnie trzech).
Dyrekcja każdej szkoły jest odpowiedzialna za organizowanie kursów dokształcających dla nauczycieli. Szkolenia takie nauczyciele odbywają w czasie pracy, po pracy lub w czasie wakacji.
Kadra pedagogiczna pracująca na wyższych uczelniach jest dobierana przez radę wydziałową każdej uczelni.
Najniższe stanowisko zajmuje asystent, musza oni posiadać tytuł magistra.
Stopień naukowy doktora przyznawany jest po obronie pracy doktorskiej i zatwierdzeniu przez radę wydziału. Profesor to najwyższy stanowisko wykładowcy, jednocześnie najwyższy stopień naukowy.
Każde ze stanowisk akademickich może być sprawowane przez 5 lat, ale przy pracy zawodowej i naukowej, przedłuża się umowę o następne pięć lat.
Systemy oświatowe państw nadbałtyckich stanowią zróżnicowaną strukturę organizacyjną i programową, całkowicie uzależnioną od warunków ekonomicznych, politycznych, historycznych i społecznych.
Tym co różni systemy szkolne w tych krajach, jest rozpiętość wiekowa dzieci rozpoczynających i kończących naukę w szkole.
Na Litwie i Łotwie dzieci rozpoczynają naukę między 6 a 7 rokiem życia, w Estonii natomiast w wieku 7 lat. Na Litwie nauka trwa do 16 roku życia, na Łotwie do 15/18 roku życia, a w Estonii 15/16 lat.
We wszystkich państwach dzieci objęte są obowiązkiem uczestnictwa w nauczaniu początkowym. Na Łotwie i w Estonii edukacja obowiązkowa posiada pojedynczą strukturę podzieloną na dwa cykle. Tylko na Litwie szkoła początkowa jest odzielona od podstawowej.
Szkoły średnie dwuletnie na Litwie i trzyletnie na Łotwie i w Estonii, mieszczą się w jednym budynku ze szkołami podstawowymi, a w przypadku Litwy i ze szkołą początkową.
W państwach nadbałtyckich szkolnictwo wyższe obejmuje zarówno edukacje uniwersytecką i nieuniwersytecką.
abigail22