Pedagogika społeczna wyodrębniła się z pedagogiki ogólnej na początku XIXw. Prekursorami byli: Aleksander Kamiński, Helena Radlińska, Ryszard Wroczyński, Irena Lepalczyk. Interesuje się siłami środowiskowymi, aktywnością. Mówi o wielu środowiskach (miejskich, wiejskich, regionalnych, podwórkowych itp.)

I OKRES
Okres …………… prekursorów i Heleny Radlińskiej.

Jest to okres różnorodnych wpływów płynących przede wszystkim ze strony nauk społecznych, rozwijających się w tym okresie. Syntetyczne ujęcie pedagogiki społecznej inspirowanej tymi wpływami w swoich pracach daje Helena Radliska.

1935 – „Stosunek wychowawczy do środowiska społecznego” – pierwsza praca zwarta poświęcona pedagogice społecznej autorstwa Heleny Radlińskiej.

1945 – utworzenie pierwszej Katedry Pedagogicznej w Uniwersytecie Łódzkim.

do 1950 – kontynuacja dotychczasowego dorobku pedagogiki społecznej.

II OKRES 1945 – 1989
Pedagogika społeczna okresu PRL

1950 – likwidacja pedagogiki społecznej

1954 – śmierć Heleny Radlińskiej

1957 – utworzenie Katedry Pedagogiki Społecznej w Uniwersytecie Warszawskim

1961 – reaktywowanie Katedry Pedagogiki Społecznej w Uniwersytecie Łódzkim.

Główny kierunek tego okresu to pedagogika środowiskowa

Działy pedagogiki społecznej:
- wychowanie pozaszkolne
- kształtowanie pomocnicze
- oświata dorosłych
- praca kulturalno oświatowa
- rekreacja, czas wolny
- szkoła otwarta, środowiskowa
- planowanie i organizowanie środowiska wychowawczego
- edukacja równoległa
- praca socjalna
- praca opiekuńcza

3 sektor pozarządowy – organy, które nie są opłacane przez rząd, są tworzone przez społeczeństwo. To społeczeństwo jest aktywne, podejmuje działalność edukacyjną w tych regionach gdzie samorząd sobie nie radzi. Dążą do poprawienie bytu, losu, zdrowia ludzi.

Pedagogika społeczna i inne nauki:
- pedagogika ogólna
- filozofia
- teoria wychowania
- socjologia, socjologia wychowania
- psychologia, psychologia społeczna
- polityka społeczna


Helena Radliska urodziła się 2 maja 1889. Żyła w Warszawie w zaborze rosyjskim, gdzie nie było polskiej edukacji. Żyła w rodzinie inteligencji, jej rodzice należeli do elity warszawskiej. Ludwik Reichman (brat) był wybitnym profesorem bakteriologii. Piastował urząd prezesa UNICEF. Jej mąż był profesorem chirurgii. Jej krąg tworzyli ludzie przebywający na salonach jej rodziców, należeli do nich Henryk Sienkiewicz, Stefan Żeromski, Maria Konopnicka, Stanisław Lenz, Reymont,
1893 – rozpoczęła działalność w tajnych kółkach szkolnych
1897 – egzamin rządowy nauczyciela szkoły prywatnej i w tym roku pisze książkę
Uczyła historii i języka polskiego. Działa w ruchu pielęgniarskim. Prowadziła orzywioną działalność w towarzystwach społecznych.
1905 – należała do grona strajku szkolnego
Jej mąż został zesłany na Syberię w 1906. Ona udałą się za nim. Jej mąż jako chirurg pomagał tubylcom, Polakom. Dzięki temu przeżyli i po roku dzięki pomocy innym uciekli. Osiedlili się w Krakowie. Zaczęła studia na Uniwersytecie Jagiellońskim – historię. Brała udział w II Kongresie Pedagogicznym we Lwowie.
1919 – uczestniczy w sejmie nauczycielskim
1925 – habilituje się
1927 – mianowana na profesora nadzwyczajnego historii
1929 – „Książka wśród ludzi” – podstawowa wiedza jak gromadzić, wypożyczać książki, jak zachęcić do czytania i pisania.
1935 – „Stosunek wychowania do środowiska społecznego” – zawiera zarys koncepcji pedagogiki społecznej Heleny Radlińskiej
1937 – „Społeczne przyczyny powodzeń i niepowodzeń szkolnych” – publikacja ukazuje badania przeprowadzone przez Helenę Radlińską na dwóch obszarach Polski: Łódź (Widzew) i Warszawa (Wola) w środowiskach robotniczych. Podstawowym pytaniem jej jest czy przyczyny niepowodzeń w szkole są endogenne (w dziecku) czy egzogenne (społeczeństwo)
Przykładowe pytania:
• Ile osób śpi w jednym łóżku?
• Ile masz odzieży?
• Czy masz buty?
• Czy masz książki?
• Czy rodzice pracują?
Wniosek: Dzieci upośledzonych w środowiskach robotniczych jest tyle samo ile w innych warstwach społecznych. Dzieci gorzej się uczą bo nie mają warunków, bodźców.

Reakcja przeciw romantyzmowi i idealizmowi, jaka powstała w Polsce po upadku powstania styczniowego, nie stanowiła podatnego podłoża dla twórczości pedagogicznej. Zwrot w pojęciach politycznych narodu doprowadził do dobrobytu materialnego, gospodarczego podniesienia kraju i indywidualnego bogacenia się.
To wszechwładne panowanie idei „pracy organicznej” szło w parze z krzewiącym się bez przeszkody płytkim utylitaryzmem i przyrodniczym encyklopedyzmem. Zdawało się, że owa przemiana poglądów sparaliżuje całkowicie w społeczeństwie jego „organ idealności”. Szkoła oficjalna w Królestwie nie gardząca żadnymi środkami paczącymi duszę polskiej młodzieży, była zupełnym przeciwieństwem instytucji wychowawczej, opartej na zdrowych zasadach psychologicznych i pedagogicznych. Ze strony społeczeństwa polskiego nie brakło wprawdzie prób przeciwdziałania wpływowi szkoły rosyjskiej przez zakładanie tajnych szkół, które podtrzymywały ducha patriotyzmu i wierności tradycji narodowej. Próby te jednak były nieliczne, w szkołach pracowały zaledwie jednostki, ogół zaś szedł za prądem czasu, wyzbywszy się wszelkich „mrzonek”. Do tych nielicznych jednostek należał Jan Władysław Dawid.
Jan Władysław Dawid (1859 – 1914)
Podejmuje walkę o prawdziwą szkołę twórczą w głębokiej trosce o podstawy idealne i normalne wychowania. Stawiając wysoko wartość kultury duchowej domagał się wpajania młodzieży głębokich zainteresowań, rozwijania samodzielnej myśli, kształcenia woli moralnej, wszechstronnego rozwoju osobowości. Dawid starał się zachęcić rodziców i nauczycieli do pracy nad wychowaniem młodego pokolenia, budując do tej pracy podstawy naukowe i popularyzując wyniki badań psychologicznych. Dawid zdawał sobie sprawę ze znaczenia społecznego szkoły. Podkreślał, że rozprasza ona przesądy i zabobony, podnosząc zaś przez ćwiczenie dzielność umysłu, powoduje sprawniejsze jego funkcjonowanie w dziedzinie moralno – społecznej, odrywa od czysto osobistych, zmysłowych dążeń, wprowadza w koło interesów idealnych, czyni je celem i motywem działania.
Istotne zadanie szkoły upatrywał Dawid w „nauczaniu wychowującym”. Nauczanie to polega na „ukształtowaniu moralnego charakteru, czyli nadaniu woli stałego i pożądanego kierunku a to przez zaszczepienie określonych wyobrażeń odpowiadających etycznym celom życiowym, rozwinięcie pewnych uczuć i utrwalenie szczególnych nawyknień i sposobów postępowania”, inaczej mówiąc „przysposobienie człowieka do warunków przyszłego życia indywidualnego i zbiorowego”, gdy umiał samodzielnie zadośćuczynić potrzebom własnego samo zachowania i dobra społecznego.
Pracą wychowawczą opierał Dawid zarówno na idei przyrody, jak i na idei człowieka, na nauce o przyrodzie jak i na nauce o moralnej istocie człowieka. Obie te dziedziny nauczania uważał za konieczne warunki „prawidłowego moralno-umysłowego rozwoju na wszystkich stopniach wychowawczych”. Podnosił ponadto konieczność nauczania metodycznego, ściśle się stosującego do praw działania i rozwoju duszy dziecięcej. Od nauczyciela żądał Dawid nie tylko znajomości psychologii, ale także stałej i systematycznej obserwacji dziecka oraz dostosowania pracy wychowawczej do jego psychicznych właściwości. W tym celu opracował kwestionariusz spostrzeżeń, aby ułatwić wychowawcom prowadzenie systematycznej obserwacji, oraz własną metodę badania inteligencji. Nazwał ją „metodą przyczyn i skutków”, czyli metodą „co i jak się stało”. Polega ona na tym, iż dziecko oglądając dwa lub kilka obrazków przedstawiających początek i koniec pewnego zdarzenia, albo kilka zmian jakiejś sytuacji, ma odkryć związek między nimi, odnaleźć pośrednie ogniwa i powiązać poszczególne momenty w całość zdarzenia. Na owej metodzie oparł Dawid sposób mierzenia stopnia inteligencji, przyjmując za jej miarę liczbę elementów w zadaniach, które dany osobnik zdolny jest zrozumieć i wyjaśnić. Dawid wypowiadał się za wprowadzeniem do szkoły prac ręcznych w warsztacie stolarskim, tokarskim lub ślusarskim będących „wybornym środkiem” poglądowości i kształcących samodzielność dziecka oraz domagał się przeniesienia punktu ciężkości na zajęcia praktyczne, laboratoryjne, zastąpienia od pewnego wieku wykładania i słuchania uczeniem się przez czytanie.
Aniela Szycówna (1869 – 1921)
Główne zadanie wychowawcze upatruje w rozbudzaniu w jednostkach z natury biernych większej samodzielności w myśleniu i w działaniu za pomocą wspólnej pracy pod kierunkiem nauczyciela, w zwalczaniu nieśmiałości i dzikości przez wywoływanie w dzieciach poczucia własnej godności i oparcia się w pracy wychowawczej na jakiejś dodatniej cesze dziecka, w kształceniu charakteru za pomocą pojęć i przekonać wytworzonych stopniowo we współżyciu i współdziałaniu uczniów w klasie. Zwraca na jednak uwagę na odmienność psychiki tego zbiorowiska ludzkiego, jakim jest klasa szkolna, w której dzieci sugestionują się wzajemnie i kładzie nacisk na konieczność urabiania przez nauczyciela zbiorowej duszy klasy. W tym celu zaleca, aby nauczyciel poznawszy zjednawszy sobie przywódców klasy, uczynił z nich swoich pomocników. Uważając za konieczne dla każdego nauczyciela ciągłe samokształcenie się. Szycówna domaga się, aby każdy wychowawca usiłował wykryć w sobie i rozbudzić te pierwiastki psychiczne, które w najwyższym stopniu posiadali wielcy pedagodzy wszystkich czasów.
Stanisław Karpowicz (1864 – 1921)
Przekonany o nierozerwalnym związku między życiem indywidualnym a zbiorowym, domagał się nie tylko przysposobienia młodzieży do życia społecznego, ale i właściwego „upostaciowania” stosunków społecznych. Stąd też pochodzi istotny motyw jego działalności wychowawczo – społecznej. Podstawowym twierdzeniem na którym opiera się pedagogika Karpowicza jest teza, że życie rozwija się w ścisłej zależności od środowiska jako reakcja na czynniki zewnętrzne, czego następstwem jest przystosowanie się istoty żyjącej do otoczenia. Treścią życia jest prawo reakcji. Skuteczność reakcji uzależnia Karpowicz od jej całkowitości życia: czucia, myślenia, działania. Karpowicz stara się nadać pedagogice charakter niezależny od zmiennych prądów społecznych, a zasady jej oprzeć na jakiejś ogólnej, stałej i niezależnej podstawie. W celu uspołecznienia dziecka należy jak najwcześniej tłumić w nim uczucia samolubne a budzić obywatelskie i altruistyczne. Rozbudzanie uczuć altruistycznych (współczucia, sympatii, miłości) uważał Karpowicz za najważniejsze zadanie wychowania moralnego, ponieważ uczucie stanowi podstawę duchowego rozwoju, jest warunkiem jedności i spójności życiowej między jednostkami tej samej gromady. Aby rozwinąć w dziecku uczucia altruistyczne, należy je wprowadzić w życie społeczne, należy rozszerzać sferę życia dzieci tak żeby nie czuły się zamknięte same w sobie, ale ustawicznie przekonywały się, że są cząstką większej całości.
Karpowicz kładzie ponadto nacisk na przygotowanie dziecka do życia i domaga się, aby wprowadzić je w sferę rzeczywistych stosunków, przyzwyczaić stopniowo do liczenia się z przeszkodami, pozwolić mu miewać własne zawody i przykrości, hartować je za pomocą trudu i wysiłku oraz uczyć zdobywać osobiste doświadczenia. Z tych względów jest on gorącym zwolennikiem wychowania fizycznego, zabaw i gier ruchowych na wolnym powietrzu, wycieczek zbiorowych, robót i pracy ręcznej.
Karpowicz potępiał surowo wychowanie wdrażające dzieci do uległości i biernego posłuszeństwa i posługujące się w tym celu takimi środkami jak rozkaz, przymus, groźba i kara. Wg Karpowicza uczeń powinien poznawać pierwsze w logicznym ze sobą związku nauki przyrodnicze, aby stanowiły zrozumiałą całość i dały mu jednolity pogląd na świat. Nauczanie zaś nauk społecznych powinno być poglądowe i praktyczne, oparte na żywych przykładach i wzorach oraz na osobistym udziale dziecka w życiu zbiorowym i pracy innych.
Helena Orsza – Radlińska ( 1876 – 1954)
Wg niej przedmiotem pedagogiki społecznej jest wzajemne oddziaływanie wpływów środowiska i przekształcających środowisko sił jednostek. Ponieważ ujemne wpływy środowiska na psychikę dziecka krepują rozwój jego sił wewnętrznych i są przyczyna zahamowań i niepowodzeń życiowych, przeto kompensacja tych wpływów stanowi podstawowe zagadnienie pedagogiki społecznej. Wpływ wychowawczy różnych czynników społecznych jest silniejszy niż działanie szkoły, dlatego szkoła powinna skoordynować swoją pracę wychowawczą a działalnością instytucji i zrzeszeń społecznych, musi nawiązać do bezpośrednich zagadnień czerpanych z życia, aby równocześnie przyczynić się do przetworzenia środowiska z zbudowania nowych form życia. Ustalenie metod skutecznego oddziaływania na środowisko jest drugim ważnym zadaniem pedagogiki społecznej. Uznając konieczność uruchomienia i spożytkowania wszystkich sił społecznych, przywiązuje Radlińska wszystkich nie do oświaty pozaszkolnej, pomocy kulturalnej i wszelkiej w ogóle służby społecznej.
Radlińska odrzuca przesądy arystokratyzmu kulturalnego i pragnie, aby wszyscy na równi korzystali z dóbr wartościowych środowiska przedmiotowego. Dlatego wychowaniem narodowym nazywa ona to tylko wychowanie, które wydobywa z narodu wszystkie siły i kieruje je ku świadomemu budowaniu kultury rodzinnej, które rozszerza łożysko życia narodowego. Wymaga ona, aby wychowanie ułatwiało jednostce znajdowanie swego „ja” i ukazywało „ja” innych, aby rozbudzało poczucie całości i odpowiedzialności, łagodziło nieunikniona walkę uwydatnianiem wartości wspólnych i wdrażaniem do lojalnej oceny „innych”. W związku z tym Radlińska kładzie nacisk na uwzględnianie w wychowaniu „niewidzialnych” czynników środowiska, stanowiących więź moralną grupy, czyli wartości idealnych pomocnych w przekształcaniu życia.

O. WOLONTARIAT
1. GENEZA PEDAGIGOIKI SPOŁECZNEJ
- to dziedzina teoretyczno – praktyczna ( posiada dwa wątki)
Praktycy czerpią z opracowań teoretyków

Koncepcje pedagogiki społecznej pojawiły się w połowie 19wieku. W okresie dynamicznych przeobrażeń, rozwoju nauk matematyczno- przyrodniczych, techniki, w czasie intensywnego dynamicznego rozwoju przemysłu, migracji ludzi z wsi do miast. Czas ten ujawnił zależność człowieka jako istoty organicznie sprzężonej ze środowiskiem materialnym i społecznym, determinującym rozwój indywidualny jednostki.
Badania obu zjawisk społecznych przyczyniły się do powstania nowej dziedziny socjologii. Reprezentanci socjologicznego nurtu w pedagogice głośni, że wychowanie jest w swej istocie procesem społecznym organizowanym przez społeczeństwo, bądź przy pomocy powołanych do tego instytucji lub przez samoistne oddziaływanie form i wzorców życia społecznego. Takie pojmowanie wychowania jako procesu społecznego reprezentuje przedstawiciel szkoły socjologicznej w pedagogice Florian Znaniecki – określa on wychowanie jako proces przystosowania się jednostki do warunków społecznych, do obyczajowego, społecznego i kulturowego życia w określonych grupach społecznych. Henryk Pestalozzi propaguje współprace szkoły, że środowiskiem społecznym. Robert Owen zwraca uwagę na kulturotwórczą rolę szkoły w środowisku. Termin pedagogika społeczna prowadzi do piśmiennictwa pedagogicznego. Adolf Diesterweg w rozprawie,, przewodnik do kształcenia nauczycieli’ niemiecki—uważał on, ze nauczyciele powinni być przygotowani do pomagania uczniom, przezwyciężaniu barier, jakie napotykają one dążąc do uzyskania wykształcenia. Przygotowanie do działań opiekuńczych Diesterweg wynalazł w pedagogice społecznej, w odróżnieniu od przygotowania dydaktycznego przypisywał pedagogice społecznej specjalne zadania równie ważne.

Pedagogika społeczna w 2 połowie 19 w koncentrowała się na środowiskowych warunkach procesu dydaktycznego i poszukiwała nowych terenów dla prawdy pedagog. Gł. poza szkołą a środowisku życia dzieci i młodzieży. Dalszy rozwój pedagogiki społecznej ukierunkowany był powstawaniem i funkcjonowaniem instytucji kulturalnych, opiekuńczych i socjalnych oraz placówek wychowawczych pojmowanych jako placówki wspomagające i rozszerzające procesy celowego wychowania. Instytucje te miały służyć wprowadzaniu dóbr kultury i organizowaniu różnorodnych form aktywności.

Rozwój pedagogiki społecznej w Polsce miał podobne uwarunkowania jak na świecie, ponadto specyficzna sytuacja ekonomiczna i polityczno – społeczna po 1864 roku po upadku powstania styczniowego występujący dość powszechnie zaniedbanie kulturowe, brak poczucia polskości, analfabetyzm, przyczyniły się do propagowania jednak poza szkołą pozytywistycznych haseł ,, praca u podstaw”, ,,oświata dla ludu’. Potrzeba poznania środowiska społecznego poza szkołą była w Polsce szczególnie uzasadniona z uwagi na rozwój sieci kół samokształceniowych i innych inicjatyw oświatowych.

Kompensujących brak własnego niezależnego systemu edukacyjnego.
Termin pedagogiki społecznej – najwcześniej zaczęto używać w małopolscy i termin ten określał spontaniczne działania organizowane poza szkołą.

2. PREKURSORZY I TWÓRCY PEDAGOGIKI SPOŁ
- prekursorzy:- Ludwik Krzywiki wskazywał na potrzebę zbudowania systemu oświatowego, który będzie umożliwiał młodzieży możliwości ciągłego uczestnictwa w kulturze i samokształceniu. Przewidywał, że ponad szkołą wrastać będzie coraz szerszy krąg instytucji, które umożliwiają realizację zadań samokształceniowych i uczestnictwo w rozwoju kulturalnym. Opracowana przez niego koncepcja, była ideą prekursorską, dla idei koncepcji kształcenia przez życie: kształcenia ustawicznego.
Wprowadzając pojęcie kształcenia ustawicznego wyprzedził o 20 lat ideę, która później pojawiła się w USA.
wszystko, co wiąże się z edukacją pion ß szkoła pozom ŕ kształcenie
Do innych znaczących prekursorów należą – Stanisław Kalipowicz, Józef Abramowski, Helena Radliska jej następcy:
Aleksander Kamieński ,,funkcje pedagogiki społecznej’
Wroczyński ,, człowiek istota społeczna’.
Powstanie pedagogiki społecznej w Polsce wiąże się z osobą Heleny Radlińskiej
W Łodzi powstał pierwszy kierunek pedagogika społeczna.
H.Radlińska po 2 wojnie światowej w czasie pobytu w Łodzi, przygotowała nie tylko prace, które były odpowiedzią na zapotrzebowanie społeczne, np. badania nad sieroctwem, potrzebami socjalnymi robotników, zwalczanie analfabetyzmu, lecz wiele pisała dla szerokiego kręgu odbiorców. Dla nauczycieli, działaczy oświatowych i badaczy, książka pt. ,, Badania regionalne dziejów pracy społecznej i oświatowej”. W ostatnim okresie swego życia zmarła w 1954’ , przygotowała dwie prace stanowiące syntezę jej dorobku naukowego. Naukowego Łodzi przegotowała skrypt pt.,, Egzamin z pedagogiki społecznej, nie napisała podręcznika.. Radliska unikała sformułowania definicji pedagogiki społecznej. Nie podała ścisłej definicji, ograniczyła się do przedstawienia celu charakterystycznych pedagogiki społecznej, jej zakresu i problematyki. Miała poczucie, że ta gałąź pedagogiki wciąż się rozwija, jest płynna i daleka os stabilizacji, od wyraźnego ograniczenia zasięgu.
Wroczyński -,,Wprowadzenie do pedagogiki społecznej”, był wydarzeniem naukowym. Jednocześnie z jego wydaniem 1966’ wprowadzono do programu pedagogiki na uczelniach wyższych przedmiot pedagogika społeczna.
Wroczyński ukazał pedagogikę społeczną przez przeciwstawienie pedagogice tradycyjnej o charakterze intuicyjnym. Znana mu niemiecka pedagogika społeczna była dla niego bodźcem. Ideom przewodnią podręcznika jest podkreślenie, że pedagogika społeczna jest nauką o środowiskowych uwarunkowaniach procesów wychowawczych i problemów wychowania poza szkołą.
Autor kładł nacisk na wychowawczą działalność szkoły i instytucji intencjonalnego środowiska wychowawczego.
Zasługą autora jest przeznaczenie prawie połowy objętości pracy zagadnieniom pedagogiki opiekuńczej. Jej problematyka koncentruje się na sytuacjach wychowawczych, które wymagają pomocy społecznej. Uczynniając dominującą w wychowaniu rolę szkoły, nowe zadania upatrywał w organizacji opieki nad dzieckiem w osiedlach mieszkaniowych, w czasie pozalekcyjnym.
Wg H.Radlińskiej - Środowisko to zespół warunków, wśród których tytule jednostka i czynników kształtujących jej osobowość, oddziałujących stale lub przez dłuższy czas”
Wroczyński wprowadza pojęcie zmian, jakie bodźce środowiskowe wywierają na otoczenie społeczne jednostki --> określenie - środowisko: składniki struktury otaczającej osobnika, które działają jako system bodźców i powodują określone reakcje psychiczne.
Cechą charakterystyczną twórczości R,.Wroczyńskiego było uwrażliwienie czytelnika, nauczyciela, działacza otaczającej rzeczywistości społecznej i wymagania, jakie stawia to wychowaniu.
W organizacji środowiska wychowawczego upatrywał doniosłe miejsce, jakie stawia to wychowaniu.
W organizacji środowiska wychowawczego upatrywał doniosłe miejsce dla szkoły otwartej, umiejętnie łączącej w trosce o wychowanie dzieci - nauczycieli, rodziców, instytucje szkolne i pozaszkolne....
Aleksander Kamieński - w podręczniku pt.,,Funkcje pedagogiki społecznej” był najbliższy poglądom H.Radlińskiej. Najpierw był starszym asystentem, następnie po zrobieniu doktoratu adiunktem w katedrze pedagogiki społecznej. Jego tematem była odpowiedź na pytanie -kim jest i co wnieśli do pedagogiki społecznej jej zwiastuni i teoretycy. Dobór nazwisk ustalił z H.Radlińską. Postacie opracowane przez Kamieńskiego to:
J.H. Pestalozzi - który zapoczątkował idee oświaty ludu pojmowanej jako podniesienie moralne i ekonomiczne środowiska przez rozbudzanie sił w tym środowisku
Robert Owen - jego działalność społeczno- wychowawcza w środowisku robotniczym - buduje fundamenty ped. społecznej
Mikołaj F.S.Grundtvig - twórca uniwersytetów ludowych, opiera postęp ludu na fundamencie rozbudzonej kultury ludowej
Wśród polskich zwiastunów i teoretyków pedagogiki społecznej znaleźli się
Ludwik Krzywicki - o którym H.Radlińska powiedziała, że rzutował wytyczne pedagogiki społecznej
Edward Abramowski - twórca powszechnej w Polsce teorii wychowania społecznego
Józefa Joteyko - której dorobek naukowy jest w służbie szkoły i społeczeństwa
Stanisław Kasprowicz - usiłuje oprzeć pedagogikę na naukach społecznych
Plan przygotowania głównych kierunków pedagogiki społecznej nie został zrealizowany. Czas historyczny nie sprzyjał rozwojowi pedagogiki społecznej
Kamiński w swej pracy zwrócił szczególną uwagę na przedstawione pojęcia.................................................
Realizacji w wybranych instytucjach opieki i wypoczynku. Inną cechą podręcznika Kamińskiego jest to, że przez niego badania wybranych problemów pedagogiki społecznej znalazły się w podręcznym ujęcia syntetyczne. Do takich zagadnień należy czas wolny. Podstawowa praca Kamińskiego pt. ,,czas wolny i jego problematyka społeczno - wychowawcza”, uzyskała wielu kontynuatorów. Inne zagadnienie, dotyczy związków młodzieży i stowarzyszeń społecznych.
Nowością w porównaniu z R.Wroczyńskim, jaką wprowadził Kamiński do swojego podręcznika jest rozdział pt. ,,pracownicy socjalni, pracownicy kulturalni”. Obu kategorią zawodowym wiele uwagi poświęca, H.Radlińska, A.Kamiński był autorem wielu rozpraw i artykułów na ten temat. Zagadnieniami zdrowia zajął się w związku z rekreacją fizyczną, ukazując jej aspekty wychowawcze. Problemy gentologiczne ukazał w świetle pedagogiki społecznej. Koncepcje pedagogiki społecznej, koncepcje genologii społecznej.

3. PODSTAWOWE POJĘCIA PEDAGOGIKI SPOŁ.

Pojęcie wychowania i socjalizacji z punktu widzenia pedagogiki społecznej.

Wychowanie – świadomie organizowana działalność społeczna, oparta na stosunku wychowawczym między wychowankiem a wychowawcą, której celem jest wywoływanie zamierzonych zmian w osobowości wychowanka. Zmiany te obejmują zarówno stronę poznawczo-instrumentalną, związaną z poznaniem rzeczywistości i umiejętnością oddziaływania na nią, jak i stronę emocjonalno- motywacyjną, która polega na kształtowaniu stosunku człowieka do świata i ludzi, jego przekonań i postaw, układu wartości i celu życia.


Wychowanie – o wychowaniu można mówić jako o systemie działań zmierzających do określonych rezultatów wychowawczych bądź jako o zespole już ukształtowanych cech. Analizując wychowanie jako proces można w nim wyróżnić dwa rodzaje wpływów: 1) działania podejmowane przez instytucje wychowawcze mające na celu realizowanie określonego wzoru wychowawczego; 2) wpływy środowiskowe. Zazwyczaj oba te rodzaje wpływów działają równolegle i są ze sobą ściśle sprzężone.
Wg Znanieckiego wychowanie społeczne jest spoiwem łączącym jednostkę ze społeczeństwem i zapewniającym trwałość społeczeństwa. Znaniecki mocno podkreśla społeczny charakter procesów wychowawczych, które zmierzają zawsze do przystosowania jednostki do obyczajowego, społecznego i kulturalnego życia w określonych grupach społecznych.

Socjalizacja – (od łac. socialis –społeczny). Pojęcie to można rozumieć jako:
1. Ogół działań ze strony społeczeństwa, zwłaszcza rodziny, szkoły i środowiska społecznego, zmierzających do uczynienia z jednostki istoty społecznej, tj. umożliwienia jej zdobycia takich kwalifikacji, takich systemów wartości i osiągnięcia takiego rozwoju osobowości, aby się mogła stać pełnowartościowym członkiem społeczeństwa;
2. Ogół zmian zachodzących zmian zachodzących w jednostce pod wpływem oddziaływań społecznych, umożliwiających jej stopniowe stawanie się pełnowartościowym członkiem społeczeństwa.


SIŁY SPOŁECZNE – Helena Radliska
,, siły ludzkie” – sprowadza do uzdolnień i cech jednostek i grup społecznych wyróżniających się lub mogących się wyrazić w jakiejkolwiek dziedzinie aktywności. DIAGNOZA środowiskowa - stan sił np. siły społecznej: o deficytach, deficytach siłach aktywności, która występuje lub noże występować w owej grupie. Przypuszcza się poprawę więzi społecznych, może poprawić standard życia w środowisku ,,x’
zadania: organizacja klubów, ośrodków zabaw.
CELEM pedagogiki społecznej instytucji społecznych, fundacji oraz innych grup organizowanych i inicjujących a także pojedynczych osób, liderów, animatorów inicjatorów jest wzmacnianie inspirowanie i wspomaganie.
--Aleksander Kamieński wyróżnia siły jednostkowe: przywódcy opinii publicznej w środowisku, realizatorzy pragnień zbiorowych, promotorzy nowych form zaspokajania potrzeb ludzkich, -siły zbiorowe grupy społeczne, wzorcowe instytucje i ruchy społeczne
-- Ewa Marynowicz – Hetka pedagog z łodzi uważa, że inicjatywa uruchomienia sił społecznych należy do instytucji działających w środowisku lokalnym ,,siły jednostkowe rosną wraz z rozwojem sił zbiorowych”
wolontariat: różne akcje, które dzieją się w świecie, pojedyncze osoby tworzą grupy i całe akcje.
- rozwiązania systemowe i tworzenie warunków prawnych, działania systemowe, między siłami społecznymi a wartościami istnieje zależność powodująca, że siły społeczne dynamizują życie w środowisku, ukierunkowane na przekazanie i rozwijanie wartości: ocena: Barbara Smolińska- THEISS
- uczucia wartości: dobro, przyjaźń, więzi społeczne, uczuciowe, sprawiedliwość, demokracja niepełnosprawni, biedni, opuszczeni.
Poprzez działania możemy wywrzeć w człowieku pewne wartości
Helena Radliska – POŁOŻENIE HISTORYCZNE – wszystkie roczniki współżyjące w danej chwili w obliczu w tych samych wydarzeń i tych samych działań. Dziadkowie, ojcowie, dzieci.
Zalecenie: kształtowanie młodzieży wg. Wzorca – nie daje wychowania. Powinno polegać wg Stanisława Kawuli, aby wychowanie wartości wzorców zachowań i nie sprowadzało się do kształtowania młodzieży wedle wzorca wypracowanego przez grupy panujące, bo takie postępowanie nigdy w dziejach nie dawało zamierzonego efektu.
ŚRODOWISKO SPOŁECZNE – ze względu na rodzaj bodźców Ryszard Wroczyński, wyróżnia środowisko naturalne, społeczne i kulturowe. Każdy człowiek posiada swoje własne środowisko składające się z czynników obiektywnych i subiektywnych kształtowanych, percypowanych i przetwarzanych indywidualnie i niepowtarzalnie. Zmienianie informacji, pewna transformacja w sposób wierny, będzie się kojarzyła; odbiór związany z indywidualnością percepcyjną.
Indywidualizowanie środowiska powinno być przez pedagoga specjalnego- -> METODA INDYWIDUALNYCH PRZYPADKÓW
ŚRODOWISKO wg H. Radlińskiej, stanowi zespół warunków w środowisku, których bytuje jednostka i czynników kształtujących jej osobowość, jest ono zespołem zjawisk przyrodniczych, kulturalnych i osobowych. H.Radlińska odróżnia środowisko ( nadaje mu cechy względnej stałości czasowo – przestrzennej) od otoczenia( uznaje za strukturę zmienną, krótkotrwałą).
-- przyjęła kryterium podziału:
1. – środowisko bezpośrednie szersze i dalsze
2. – Kryterium oceny środowiska: środowisko obiektywne, środowisko subiektywne.
Składniki środowiska- materialne, psychiczne emocjonalne.

4. ROLE SPOŁECZNE I ICH JEDNOSTKOWE I SPOŁECZNE ZNACZENIE

5. FUNKCJE I TEREN DZIAŁANIA PEDAGOGA SPOŁECZNEGO
- ped. społeczny, pracownik socjalny --> pracownik socjalny jest zawsze pedagogiem społecznym, ale pedagog społeczny nie zawsze jest pracownikiem socjalnym.
FUNKCJE: mają świadomość niskiej, społecznej pozycji swego zawodu, trudności w realizacji zadań zawodowych to: - problem z trudnościami klientami pomocy społecznej, - praca w trudnych środowiskach, zagrożenie fizyczne; - przeciążenie pracą, przenoszenie negatywnych napięć na życie prywatne, trudności największe to alkoholizm i bezrobocie.
POMOC osobom i rodzinom, którym w świetle prawa nie powinni korzystać z pomocy społecznej: - ma zarzuty środowiska, że niesłusznie i niesprawiedliwie przyznaje pomoc tym ludziom, - obowiązują go przepisy – nie jest w stanie udowodnić ze petent przyniósł zaniżone dochody č naciągacze i oszuści
- pomoc rodzinie, gdzie nie ma poważnej patologii
FUNKCJE: ekonomiczna, - szybka reakcja--> funkcja interwencyjna, - opiekuńczo – wychowawcza i pielęgnacyjna, - profilaktyczna, - diagnostyczna, - badawczo – naukowa, - teoretyczna, - terapeutyczna, - terapeutyczno – kompensacyjna, - doradczo – instruktorska, - wspierająca kreatywna, - socjalna, socjalizacyjna, - kształcąca, - kulturalno – oświatowa, - integracyjno – koordynująca, - menedżerska organizacyjna
TEREN: - środowisko lokalne, - domu dziecka, - rodzina, świetlice szkolne, środowiskowe, socjoterapeutyczne, zakładowe, - domy pomocy społecznej osób starszych, samotnej matki, młodych matek, dla niepełnosprawnych fizycznie, - schroniska bezdomnych, pogotowia opiekuńcze, - poradnie odwykowe, - internaty bursy nie, -- kurator sądowy. – Towarzystwo przyjaciół dzieci, - ośrodki kształcące: dom kultury, - powiatowe centrum pomocy społecznej, - zakłady pomocy: szpitale, ośrodki zdrowia
Za ojczyznę pracy socjalnej uważa się USA. --> praca socjalna wyrastała ze spontanicznie tworzonych różnych form samopomocy, które nie tylko miały służyć osobom pozbawionym innych form zabezpieczenia. – Stany zjednoczone były nie tylko terenem dynamicznego rozwoju praktycznej działalności socjalnej. Tu tylko teren dynamicznego rozwoju praktycznej działalności socjalnej. Tu też pojawiły się pierwsze prace teoretyczne poświęcone metodom socjalnej. Tu też pojawiły się pierwsze prace teoretyczne poświęcone metodom pracy socjalnej np. M.Richmond pisze o diagnozie społecznej i metodzie indywidualnego przypadku. Powstała też w Ameryce pierwsza szkoła pracy socjalnej, utworzona w Nowym Yorku w 1897’. W 1925’ H.Radlińska utworzyła w W-wie w Wolnej Wszechnicy Polskiej - Studium Pracy Społeczno - Oświatowej. Wykształciła ona wielu pedagogów społecznych, działaczy kulturalno - oświatowych i pracowników socjalnych. Synonimem pracy socjalnej wg H. Radlińskiej jest,, praca społeczna”: polega na wydobywaniu i pomnażaniu sił ludzkich na ich usprawnianiu i organizacji wspólnego działania dla dobra ludzi.
Praca socjalna nakierowana jest na realizację trzech podstawowych zadań:
- socjalizacja i rozwój jednostki, - terapia, rehabilitacja, pomoc i ochrona, - zapewnienie dostępu do usług, informacji i poradnictwa.
W ustawie o pomocy społecznej z 28 listopada 1990’ praca socjalna zdefiniowania jest jako działalność zawodowa skierowana na pomoc osobom i rodzinom we wzmacnianiu lub odzyskaniu zdolności do funkcjonowania w społeczeństwie.
Termin praca socjalna jest wieloznaczny i nieostry. Praca socjalna może być też realizowana przez nieprofesjonalistów. Praca opiekuńcza jest elementem pracy socjalnej i związana jest z opieką nad osobami niesamodzielnymi. Praca socjalna może przyjmować zróżnicowane formy - od pomocy doraźnej do długofalowych działań wspierających rozwój jednostek i grup.
RATOWNICTWO- pomoc doraźna - czyli rozpoznanie warunków natychmiastowego działania, stwierdzenie potrzeby o możliwości ratunku np. pomoc powodzianom.
OPIEKA- to forma świadcząca w tych wszystkich sytuacjach życiowych, w których ludzie dotknięci nieszczęśliwym układem wydarzeń losowych nie umieją albo nie mogą dojść do sił, aby samodzielnie pokonać trudności np. domy małego dziecka.
POMOC - zapewnia możliwość utrzymania i podnoszenia kultury, spożytkowania wszystkich sił ludzkich poradnie, świetlice.
Inną formą jest KOMPENSACJA SPOŁECZNA, czyli wyrównywanie braków środowiskowych, utrudniających bieg życia jednostki tej grupy np. rodziny zastępcze, kuratorzy sądowi.
INTERWENCJA- jest działaniem osoby lub zespołu w rzeczywistości, od której pierwotnie nie należeli.
SŁUŻBAMI SPECJALNYMI - są nazywane zorganizowane, względnie trwałe i występujące zespoły ludzi działające w ścisłym związku lub w ramach pewnych instytucji i organizacji, których zadaniem jest wspomaganie jednostki rodziny oraz innych grup i zbiorowości w sytuacjach, gdy nie mogą one zaspokoić swoich potrzeb na wystarczającym poziomie.
Podmioty służb społecznych można podzielić na zinstytucjonalizowane np. państwowy system pomocy społecznej, kościelne organizacje charytatywne, grupy samopomocy, fundacje i nieinstytucjonalizaowane pomoc ...