SCS.doc

Im. cz. przeszł. I str. cz. – czas. o tem. kończ. się na spółgł. à w M. lp. – ъ, w reszcie przyp. – ъš, np. rešti (*rekti)à M.lp. rekt- ъ, D. rekt- ъš-a

-cz. o tem. kończ. się na samogł. à w M.lp –vъ, np. bьrati à M. lp. bьra- vъ, D. bьra- vъš –a

Im. cz. przeszł. II str. cz. – dod. się do tematu bezokol. –l- i końcówek rodz. – ъ, a, o, odm. jak w deklinacji prostej; čuti à M. l.p. ču-l-ъ/a/o D. ču-l-a/y/a, stosowany w cz.przesz.zł.

Im. cz. teraź. str. cz. – I i II kon.- temat cz. teraź.+ y(w M. m i n)/ a (w M. ż.)+ąšt+końc. przyp., np. M.lp. nes-y, D. nes-ąšt-a, odm. zł.: . M.lp. nes-y jь, D. nes-ąšt-a jego …

III kon.(z-j-), w M. lp- ę, np. znati, tem. àznaji à M. lp. znaj-ę, D. znaj- ąšt-a

IV kon. – w M. lp.- ę, w reszcie przyp.- ęšt-, brak palatalizacji!! à voziti – M. lp. voz-ę, D. voz- ęšt-a…

Im. cz. teraź. str. bier. – z przyrostkiem –o-m- (+koń. przypadka), dodanym do tematu cz. teraź.,tworzony od cz.przech., np. nesti à nes-o-m-ъ; bьrati à ber-o-m-ъ

Im. cz. przeszłego str. bier.- przyr. –n (gdy tem. koń. się na a/ ě, np. děla-n- ъ) –en (tem. koń. się na y (y staje się -ъv), np. krytià krъv-en- ъ lub zakoń. na spółgł., np. dvig-nov-en- ъ), -t (gdy tem. koń. się na samogł. nos., np. minątiàminą-tъ)

koniugacje

I. czas. o tem. praes. zakoń. na –e-(-o-), twarde, np. nes-ti, rešti (*rekti),

II. czas. z sufiksem –no(-ne), np. dvig-ną-ti, dvigną, dvigneši;

III. czas. z tem. praes. zakoń. sufiksem –je-(jo), w którym ‘j’ palatalizuje, np. plakati, plačą, plačeši;

koń.os. w I, II, III: lp. 1.-ą, 2.-e- ši, 3. –e-tъ l.mn.: 1. e-mъ 2. e-te 3. ątъ

IV. czas. z tem. praes. zakończ. sufiksem –i (ě), np. lubiti

V. czas. : byti, dati, věděti, jasti;

cz. teraź.

tryb rozkaz.- I i II kon.- spójka –ě-, III i IV spójka – i- , wyst. tylko w 2. os. lp. (wtedy kończy się na –i niezależnie od kon.- nes-i, znaj-i) i 1, 2 os. lm (nes-ě-mъ, nes-ě-te; znaj-i-mъ, znaj-i-te); inna forma: da (niech)+3.os.lp./3 os. lmn. à da znajetъ, da znajątъ

czas. przeszłe:

imperfectum-tworzony zwykle od cz. ndk,  do tem. dod. przyrostek –aaχ (tem.koń. się na samogł. z wyj. ě), ěaχ (tem. koń. się na ě lub spógł.)+ koń.os.; końc.: lp. 1: aaχ/ ěaχ –ъ 2. aa š/ ěaš –e  3. aaχ/ ěaχ –e; l.mn. 1. aaχ/ ěaχ- omъ 2. aa š/ ěaš –ete  3. aaχ/ ěaχ-ą

aoryst asygmatyczny- tworzony od cz.dk, 1 i 2 kon., zakończ. na spółgł.; koń. dod. się do tematu bezokol. (w 2.kon. ucina się koń. bezokol.aż do spółgł., dvig-nąti), koń.: lp.:1. –ъ 2.-e, 3.-e, l.mn.: 1. omъ, 2. ete, 3. ą.

aoryst sygmatyczny-tworzony od wszystkich czas.; -„s” dod. do tem.- procesy fonet.:

1. ost. lit. tem.: oàa; eàě, ь ài; 2. znikają z końcu tem.: p,b,t,d,s,z,k,g,r; 3. „s” po k.g.r, a przed samogł.àχ  4. „s” między samogł.à χ  np. nes-ti à nes+s+koń. à nes+koń. à něs+koń. koń.: lp.: 1. –ъ, 2. i 3.- jeśli czas.wyst. w a. asyg.- formy z tego cz., jeśli nie- tem. bezokol.; lm.: 1. –omъ, 2.-te, 3. –ę.

cz. przeszły złoż.= im. cz. przeszł.II +odm. w cz.teraź. czas.’byti’- znacz. czasu przeszłego ndk (od czas.ndk) lub dk (od czas. dk); np. lp.: 1.čulъ/a/o jesmь 2. čulъ/a/o jesi 3. čulъ/a/o jestъ, l.mn.: 1. čuli/y/a jesmъ 2. čuli/y/a jeste 3. čuli/y/a sątъ

palatalizacje: 1. g, k, χ + E(ь, i, e, ę, ě, r’,l’) à ž, č, š 2. k, g, χ + ě2, i2 à c, dz, s’ (š) 3. (nie zawsze) i, ę, r’ (sonant) à c, dz, s’ (š)

- pal. ‘j’: 1. sk, st, s+ j = št 2. zg, zd, g +j= žd 3. χ, s+j = š 4. g,z +j= ž 4.p,b,l,m,f,v +j= p(warg)l’

przestawki: 1. w śródgł.: TălT (ol)àla; TărT (or)àra; TerTà rě, TelT à lě 2. w nagł.: ărTà raT; ălT àlaT; intonacja akutowa: ła, ra; int. cyrkufleksowa: ro,ło.

pozyc. jeru: słaba-gdy bezpośrednio nie ma za nim drugiego jeru, mocno-gdy za 1. jerem jest 2. jer.