UTOPIA.doc

UTOPIA – Platon, Tomasz Morus, Robert Owen - coś idealnego, ale nierealnego, co nie może istnieć naprawdę. Utopia to „nie miejsce”, czyli miejsce, którego nie ma. Utopia jest wyrazem próby człowieka na stworzenie czegoś idealnego, jest odbiciem tęsknoty za lepszym państwem. Charakterystyczne dla utopii jest sprzeciw wobec własności prywatnej, ponieważ ona stwarza problemy w utworzeniu idealnego świata. Powoduje, że społeczeństwo jest podzielone na bogatych i biednych, przez co pojawia się zazdrość, zawiść i rywalizacja. Utopia jest odpowiedzią na niesprawiedliwość świata. Zbudowanie idealnego państwa jest nierealne, ponieważ ludzie musieliby być idealni a to jest niemożliwe.

ANTYUTOPIA – Aldonus Huxley – „Nowy, wspaniały świat”; utopia negatywna, ludzie są podporządkowani systemowi. Jest to niby idealny świat, jednak ludzie są pozbawieni wolności, są jak roboty. Antyutopia jest państwem totalitarnym, gdzie ludzie są „szczęśliwi”, gdy nie wiedzą jak wygląda prawdziwe szczęście. Ludzie w tym systemie nie są równi, wolni i prawdziwie szczęśliwi.
 

GLOBALIZACJA – powoduje zatracenie świadomości lojalnej, zacieranie rożnic między tym co wewnątrzpaństwowe, a tym co międzynarodowe. Globalna wioska – oksymoron, wszyscy są tacy sami, świat staje się mały, wszyscy zachowują się podobnie.
Globalizacja zachodzi na wielu płaszczyznach: *społecznej – styl życia, rozrywki stają się uniwersalne, *politycznej – integracja państw, powstanie rządu światowego, *ekonomicznej – zaistnienie międzynarodowych korporacji (np. Samsung), których towary możemy spotkać na całym świecie, *kulturalnej umasowienie kultury na całym globie
Plusy globalizacji: wymiana towarowa, łatwość komunikacji, łatwość podróży, dostęp do dóbr konsumpcyjnych, postęp techniczny, łatwość przekazywania informacji;
Wady globalizacji: lokalni wytwórcy mogą bankrutować; możemy się wyrzec własnej tożsamości; zanikanie lokalnej kultury; powoduje, że narasta luka między państwami bogatymi, a biednymi,; wielkie korporacje mogą wpływać na suwerenność państw; obniżenie konkurencyjności korporacji,  przodują wielkie międzynarodowe korporacje, unifikacja kultury.

Ruchy antyglobalistyczne – odrzucają całkowicie globalizację;

Ruchy alterglobalistyczne – nie odrzucają globalizacji, ale uważają, że należy zmienić, lub rozwiązać inaczej pewne sprawy. Ruch ten powstał w latach 90’, kiedy globalizacja szczególnie się rozwijała, m.in. powstał internet, nie było przeszkód w komunikacji międzynarodowej, wymiany towarów. (znani alterglobaliści - Susan George, Naomi Klein, Subcomandante Marcos, Ignacio Ramonet, Samir Amin, Walden Bello, José Bové)

Państwa krytykowane przez alterglobalistów: USA - jako symbol globalizacji, Izrael – postrzegany jako kraj proamerykański, krytykowany za konflikty z krajami arabskimi, gdyż większość alterglobalistów to pacyfiści.
koncepty alterglobalistów: anulowanie długów krajów najbiedniejszych; podatek Tobina (podatek od spekulacji finansowych z którego dochód miał być przeznaczony na wyrównanie nierówności społecznych), reforma globalnych instytucji.
W rzeczywistości ruchy alterglobali. krytykują globalizację, ale nie mają skutecznych pomysłów na poprawę.

Kreacjonizm–pogląd wg którego świat został stworzony z nicości przez  Boga.
Laicyzacja- proces zeświedczenia wszystkich sfer życia społecznego, uniezależnienie od religii i Kościoła.
Manicheizm – system filozoficzno-religijny zakładający istnienie dwóch równorzędnych pierwiastków dobra i zła, światła i ciemności, Boga i Szatana, które znajdują się w odwiecznym konflikcie i oddziałują na świat i człowieka.
Relatywizm – pogląd głoszący względność, nie ma żadnych absolutnych praw, ani wartości, ludzkie wypowiedzi są warunkowane przez światopogląd i czynniki zewn.

Etnocentryzm – postawa charakteryz. się pełną aprobatą własnego narodu, członków własnej grupy społecznej, jej wywyższanie, stawianie w centrum zainteresowania, łączona zazwyczaj z niechęcią do innego narodu, czy grupy

FUNDAMENTALIZM – jest wszechobecny, kojarzony z religią i polityką. Przedstawiany w mediach negatywnie, jako fanatyzm. Fundamentaliści są postrzegani jako niebezpieczni. W fund. pojawia się problem interpretacji pewnych rzeczy np. dekalogu. Fund. zakłada rygorystyczne trzymanie się zasad, odpowiada na pytanie o prawdę absolutną, łączy się z konserwatyzmem. Jest to powrót do korzeni – odpowiedź na współczesn. Dla fund. to co było dawniej było dobre. Fund. zawiera absolutną prawdę która nie akceptuje innych i pozwala uciec od kryzysu, daje receptę na zycie. Funfamentalizm: *sprzeciwia się laicyzacji i globalizacji, gdyż przez nie zanikają więzi religijne; *podobnie jak manicheizm wskazuje co jest dobre, a co złe; *przeciwstawia się relatywizmowi, który nie wskazuje jasno co jest dobre, a co nie.
Rodzaje fundamentalizmów: religijny, kulturowy, aksjologiczny (podst. wartości są najważniejsze), społeczno – polityczny.
Idee fundamentalistyczne: *powrót do tradycji, *skrajny konserwatyzm, *zwalczanie prób modernizacji aksjologicznej (wartości); akceptacja modernizacji technicznej(?); *idea uniwersalizmu (prawdy głoszone przez fund. są uniwersalne i się sprawdzają); *absolutyzm (zasady prawdziwe, niezmienne); *zachowawczość (obrona przed różnymi rzeczami np. nowoczesnością )

Dla człowieka fundamentalizm z jednej strony jest dobry, gdyż wie co ma robić, jak postępować i żyć. Z drugiej strony fundamentalista MUSI przestrzegać tych zasad, nie ma miejsca na sprzeciw.
We współczesnym świecie pojawiają się ruchy fund., gdyż oferują pewne wartości w świecie relatywizmu, które mogą wydawać się atrakcyjne i mogą dawać pewien katalog wartości, który wydaje się być interesujący. Ludzie popierają te ruchy ze względu na globalizację, laicyzację, relatywizm itp., gdyż dają one poczucie bezpiecz.
Odnowa – odświeżanie, przywrócenie blasku.  Fundamentalizm można łączyć z tym pojęciem, gdyż popieranie tego ruchu może doprowadzić właśnie do odnowy.
Fundamentalizm z definicji nie jest niczym złym, staje się zły, gdy człowiek w imię fund. zaczyna zwalczać przeciwników, narzucać innym swoje poglądy, rości sobie absolutną prawdę
KOMUNIZM geneza pojęcia: łac. communis (wspólny). Ideologia, ideał i praktyka ustroju społecznego, mająca na celu wspólnotę własności, pracy, podziału, wymiany i konsumpcji. Zbiorcza nazwa myśli, ruchów organizowanych przez partie, ustrój społeczny, zwolenników. Okres historyczny pojawienia się komunizmu: powstanie koncepcji Marksa i Engelsa – konflikty społeczne, walki ruchów politycznych, Wiosna Ludów w II połowie XIX w., w odpowiedzi na rewolucję przemysł.

Postacie związane z komunizmem: Marks, Engels, Lenin, Stalin.

Relacje na linii komunizm – socjalizm:

Komunizm – bardziej radykalny, idea zrzeszania(socjalizm) zastapiona ideą wspólnoty, kult nadziei, komunizm -> rewolucja.
Socjalizm – przyjęcie zasad wolnego rynku, stopniowe zmiany w prawie.
Idee komunizmu: *wspólnota – kolektywizm, dobrowolna, harmonijna współpraca, własność, praca, wymiana, konsumpcja, podział, więzi łączące ludzi; *człowiek – kluczowe znaczenie świadomości, praca wymagająca uspołecznienia, doprowadza do uczłowieczenia, społeczeństwo, wspólnota – główny czynnik tworzący istotę człowieka, człowiek musi ustępować przez racjami społecznymi; *równość – identyczność postaw i ludzi, traktowanie ludzi na równi wg jednej kategorii gatunkowej, warunek wspólnoty; *sprawiedliwość – „każdemu według potrzeb”; *wolność – negatywna: wyzwolenie od uzależnień społecznych (od gosp. kapitalistycznej) od religii; pozytywna: możliwość uzyskiwania komunistycznych celów, sprzeczna z koncepcją liberalną; *gospodarka – zniesienie gospodarki wolnorynkowej, pełne uspołecznienie własności i planowanie gospodarcze w zakresie pracy, podziału, wymiany i konsumpcji *państwo – tylko w procesie tworzenia społeczeństw komunist., później zbędne narzędzie polityczne klas posiadających; *prawo – zastąpione przez normy moralne w bezklasowym społeczeństwie, przejściowe zło konieczne(? ); *zmiana – charakter radykalny, rewolucyjny, prowadzi od kapitalizmu do komunizmu.

Okoliczności w jakich miała zwyciężyć rewolucja komunistyczna: głęboki, krwawy przewrót, dokonany przez klasę robotniczą w interesie klas. Miałaby trwać aż do przejęcia władzy, Szanse na zwycięstwo miała tylko w wysoko rozwiniętych krajach zachodu i USA (znajdowali się tam robotnicy).

Walka klas – pojęcie utworzone przez François Guizota,
 francuskiego polityka XIX wieku, zaadaptowane przez Karola Marksa. (walka robotników z burżuazją, która ich wykorzystuje)

Gułag – system obozów pracy przymusowej w ZSRR, w którym więźniami byli zarówno przestępcy kryminalni, jak i osoby uznawane za społecznie niepożądane lub politycznie podejrzane;

Rewolucja światowa, idea głoszona przez Bolszewików
 po rewolucji październikowej 
zakładająca, że w następnym etapie komunizm musi zwyciężyć na całym świecie. Była koncepcją zgodną z ideami Marksa, wieszczącymi kryzys i upadek kapitalizmu i przejście do lepszego porządku społecznego – komunizmu. Idea ta legła u podstaw przewrotów komunistycznych podejmowanych w wielu krajach (zwłaszcza Węgry, Niemcy). Zarzucona ostatecznie w drugiej połowie lat 20. przez J. Stalina z powodu niepowodzeń i trudności wewnętrznych ZSRR. Wierny jej L. Trocki zmuszony został do ucieczki z kraju, następnie zamordowany.
FASZYZM/NAZIZM geneza pojęcia:  włoskie fasacio – pęk róż, symbol sily, jedności politycznej; polega l na nieświadomej głębi emocji, instynktu, intuicji witalności czynu i wiary.

Emocje na których budowały się ruchy: kryzys kapitalizmu, upadek wartości moralnych, skutki I WŚ, bezrobocie, inflacja, kryzys parlamentaryzmu, nawiązywali do dobrych okresów.
Postacie które odegrały czołową rolę: Hitler, Mussolini, Rosenberg, Goebbels, Himmler, Gering,

Idee faszyzmu: *antyliberalizm – liberalizm jest przestarzały i błędny, sprzeciw wobec wolności i równości ludzi; *antyintelektualizm – przeciwko myśli racjonalistycznej, wrogość wobec nauki, intelektualistów, filozofów, wiara nad rozumem; *antyindywidualizm – wyższość państwa nad jednostką, unicestwienie liberalnej wolności; państwo ogranicza jednostkę; człowiek ma prawo do życia, jeśli uzasadniają to interesy wszechwładnego państwa; *antyfeminizm – siła mężczyzn i słabośś kobiet, kobiety służą do płodzenia wojowników rasy aryjskiej; *antydemokratyzm – przeciwko równości, władzy ludu; *antyhumanitaryzm – wzory człowieka twardego, brutalnego, agresywnego na kształt zwierzęcia, wyzbytego uczuć, reakcji ludzkich; wartość zależy od skuteczności działania; całość: naród, rasa, państwo – większe wartości niż ludzie; *antyparlamentaryzm – centralizacja i koncentracja władzy – wódz, jedno państwo, jedna partia; *antypacyfizm – wojny i podbój w imię panowania rasy panów; *antykomunizm.
Faszyzm włoski początkowo wolny był od rasizmu i antysemityzmu (w jego szeregach byli nawet działacze żydowskiego pochodzenia jak Aldo Finzi), dopiero od roku 1938 pod wpływe sojuszu z Trzecią Rzeszą zaczął przejmować koncepcje rasistowski.

Duce, tytuł przyjęty w 1927 przez B. Mussoliniego jako wodza państwa korporacyjnego i włoskiego faszyzmu. Wprowadzony oficjalnie w 1938 tytuł oznaczał szefa urzędu i wodza faszyzmu.
Nazizm w Niemczech:
*antysemityzm – naród żydowski zagrożeniem dla Niemców, przypisano im autorstwo marksizmu, uznano za obcych kulturowo, podludzi; *idea narodu - Niemcy, jako naród panów, musiały posiadać należną sobie przestrzeń życiową (Lebensraum)
*idea państwa - państwo było jedynie narzędziem do realizowania założeń rasowych. To naród, rozumiany jako wspólnota germańskiej krwi, tworzył państwo, a nie odwrotnie.
*idea człowieka
*idea wodza - fuhrer
*idea gospodarki - antykapitalizm
*idea prawa – odrzucone prawo rzymskie(niezgodne z germańskim)
*idea zmiany - zmiana formy państwa i społeczeństwa niemieckiego, konieczna do rewolucyjnego przekształcenia porządku świata i struktury jego ludności
*rasizm - wiadomo

Rasa panów (niem. die Herrenrasse) – ideologia stosowana przez nazistowskie
 Niemcy jako utwierdzenie, że Niemcy jako jedyny naród jest przedstawicielem idealnej i czystej rasy. Termin "rasa panów" po raz pierwszy został użyty pod koniec XIX wieku w teorii rasowej, która ustalała hierarchię rasową, w której Żydzi znajdowali się na jej dnie, podczas gdy rasa nordycka znajdowała się na jej szczycie. Porównanie faszyzmu włoskiego z nazizmem:. Dla nazizmu wartością najwyższą był rasistowsko rozumiany naród (Volk), natomiast dla włoskich faszystów idealistycznie pojmowany naród. O ile biologiczny rasizm i antysemityzm był podstawą ideologii NSDAP, faszyzm włoski początkowo wolny był od rasizmu i antysemityzmu. Polityka włoskiego faszyzmu wobec Kościoła oscylowała między konfliktem (ataki na instytucje katolickie w okresie walki o władzę, konflikt dotyczący wychowania młodzieży w 1931 roku) i współpracą (Traktaty Laterańskie w 1929 roku), natomiast w przypadku NSDAP „główną linię partii w sprawach religii wyrażała totalna opozycja Rosenberga wobec chrześcijaństwa w jakiejkolwiek formie” Choć Benito Mussolini jako pierwszy proklamował koncepcję państwa totalitarnego, nie rozwinął jej jednak do tego stopnia jak naziści.. W zakresie polityki społeczno-gospodarczej włoscy faszyści budowali system korporacyjny, podczas gdy naziści kładli nacisk na interwencjonizm państwowy.

Różnice i podobieństwa nazizmu  i komunizmu: CECHY WSPÓLNE
1. Jeden wódz2. Jedna partia (system monopartyjny):- III Rzesza - NSDAP - ZSRR (nowa nazwa od 1925 r.) - WKP(b) - Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików) 
3. Rozwinięty system terroru oparty na tajnej policji, obozach koncentracyjnych i obozach pracy:
4. Rozwinięty system propagandy, której celem była indoktrynacja
5. Mit wroga, którego obwiniano o działalność na niekorzyść państwa
- III Rzesza - Żydzi (wrogiem - inna rasa) - ZSRR - kapitaliści, burżuazja (wróg klasowy) 6. Kontrola wszystkich dziedzin życia społecznego

7. Wszystkie organizacje podporządkowane partii i realizujące daną ideologię, 8. Rozwój ustawodawstwa socjalnego
9. Rozwój przemysłu ciężkiego (głownie zbrojeniowego) warunkujący znaczne obniżenie bezrobocia , a nawet jego brak
10. Bezwzględna eliminacja przeciwników politycznych i wszystkich, który mogliby zagrozić dyktaturze wodza 11. Militaryzacja - rozbudowa sił zbrojnych, których celem jest podbój świata, rozwój przemysłu zbrojeniowego, powszechna służba wojskowa
12. Kult wodza 13. Zniesienie bądź nie przestrzeganie praw i wolności obywatelskich (brak wolności słowa, druku, zgromadzeń, nietykalności osobistej i majątkowej)
RÓŻNICE
1. nazizm - preferowanie nacjonalizmu, czyli postawy społeczno-polityczna uznającej naród za najwyższe dobro w sferze polityki, społeczeństwo korzystało z rozwoju gospodarczego, eksterminacja Żydów i innych „niższych ras”, wprawdzie był antyreligijny, jednak czasami szukał oparcia w Kościele
2. komunizm - preferowanie ideologii rewolucji, niski poziom życia społeczeństwa, bezwzględne zwalczanie religii i Kościoła

Lebensraum (z niemieckiego "przestrzeń życiowa"), nazistowska doktryna polityczna głosząca, iż ekspansja polityczna państw i ich rozwój determinowane są położeniem geograficznym. Miała uzasadniać agresywną politykę III Rzeszy wobec sąsiadów.
Realizacja doktryny miała zapewnić rosnącemu liczebnie narodowi niemieckiemu odpowiednie warunki życia. Miała być uzasadnieniem masowej eksterminacji ludności zamieszkującej tereny niemieckiej ekspansji. We współczesnym znaczeniu jest rozumiana jako nieliczenie się z zasadą suwerenności, integralności terytorialnej i zwierzchnictwem terytorialnym in. państw.