Wulkany
Barranco – bruzdy erozyjne na stokach stożka wulkanicznego.
Diatrema – komin czynnego wulkanu.
Efuzja – wydobywanie się lawy i jej rozlewanie.
Ekshalacje – wyziewy gazów i par (wody, dwutlenku węgla, dwutlenku siarki, siarkowodoru itp.) wydobywające się z krateru i szczelin wulkanu podczas wybuchu, przed wybuchem lub w długi czas po wybuchu. Wyróżnia się solfatary, fumarole i mofety. Na Alasce w jednej z dolin o powierzchni 4000 km2 wydziela się rocznie 1 250 000 ton chlorowodoru i 300 000 ton siarkowodoru o temperaturze 645oC.
Ekstruzja – wylanie się magmy na powierzchnię ziemi.
Erupcja – gwałtowny wybuch wulkanu.
Fumarola – wyziewy gorących gazów wulkanicznych, zwłaszcza pary wodnej (200 – 800oC) dwutlenku siarki i chlorowodoru.
Kaldera – rozległa kotlina w miejscu dawnego wulkanu, powstała przez zapadanie się skał na wypróżnionym ognisku wulkanicznym.
Komin – główny kanał wylotowy wulkanu, którym wydostają się lawa i gazy.
Kopuła wulkaniczna – zastygła w kominie kwaśna lawa, z powodu swej lepkości wolno wznosząca się ku górze. W czasie powstawania kopuły nie dochodzi do wypływu lawy ani do eksplozywnego wybuchu wulkanu. Kopuła może osiągnąć do 100 m średnicy i kilkuset metrów wysokości.
Krater – koliste, lejkowate zagłębienie, stanowiące wylot kanału, którym gaz i lawa wydostają się z głębi Ziemi ze stożka wulkanicznego lub powstałe przy spadku na Ziemię meteorytu pokaźniejszych rozmiarów.
Lapille – drobne kawałki lawy wyrzuconej przez wulkan i zakrzepłej w powietrzu podczas lotu.
Lawa – magma – stopione skały, wylane na powierzchnię ziemi przez komin wulkaniczny w czasie erupcji wulkanu, posiada temperaturę 1000 – 1400oC (krzepnie 600 – 700oC).
Maar – krater wulkaniczny o zredukowanym stożku i dużym, lejkowatym zagłębieniu, powstały wskutek jednorazowego wybuchu wulkanu, często wypełniony wodą i tworzący jezioro.
Mofety – gazowe wyziewy wulkanów składające się głównie z dwutlenku węgla (poniżej 100oC).
Salsy – wulkany błotne na terenach roponośnych i wulkanicznych.
Solfatara – wyziewy wulkaniczne o temperaturze 100 – 200oC, składające się z pary wodnej, dwutlenku siarki i siarkowodoru.
Stratowulkan – wulkan mieszany, zbudowany z różnych skał, lawy, produktów okruchowych, usypany w prawie równomierny stożek, np. Etna, Wezuwiusz, Kilimandżaro, Fudżijama.
Tefra – zbiorcze określenie wszelkich okruchowych produktów wulkanicznych, np. lapille, popiól itp.
Tuf – określenie zwięzłych popiołowych i okruchowych produktów wulkanów.
Wulkan – góra w kształcie stożka utworzona dookoła otworu w skorupie ziemskiej, krateru, którym wydostają się na powierzchnię: lawa, pył, gazy, lapilli, fragmenty skał. Wyróżnia się trzy główne typy wulkanów, eksplozyjne, lawowe, mieszane.
dzwonek86