s.doc

1.Przedmiot i zadania socjologii jako nauki.

Socjologia jest nauką o społ. i prawach rządzących jej rozwojem, interesuje się zjawiskami i wszelkimi procesami społ. oraz sposobami grupowania się ludzi. Socjologię interesują pewne cechy człowieka, które sprzyjają wchodzeniu w kontaktu z innymi jednostkami. Opisuje procesy tworzenia się zbiorowości: grup społ., warstw społ. i kręgów społ. Tradycyjna socjologia zajmowała się opisem całego społ. Natomiast współczesna socjologia zajmuje się nadal badaniem społ., ale ustala związki między jednostką a grupą. Socjologia to opisywanie relacji między jedn. a grupą. W 1837r. A.Comte’a użył słowa ,,socjologia”.

2.Pojęcie grupy społ. w socjologii.

Grupa społ. jest zbiorem przynajmniej 3 osób powiązanych więzią bezpośrednią lub pośrednią.Jest to grupa osób majace cele,zadania,określone terytorium na którym są one realizowane, mające też poczucie odrębności od innych grup i świadomość ,,my” mającą zewn.odznaki przynależności.Wg Z.Ziębińskiego są 2 mechanizmy tworzenia się grup społ.: spontaniczny i w sosób ustanowiony(stanowiony przez prawo,obyczaj,zwyczaj).Grupa jest wtedy gdy utrzymywane są kontakty emocjonalne,rzeczowe oraz gdy cechy są stałe chocby przez jakiś czas.

3.Statyka społ.wg A.Comte’a

Jest to część socjologii zajmująca się strukturalno-funkcjonalnym obrazem społ.Jej zadaniem jest badanie warunków społ.egzystencji jedn.,rodziny,społ.Głównym zadaniem statyki społ.jest badanie warunków egzystencji człowieka i opis budowy wyodrębnionych stuktur społ.Strukturę tę wyobrażał sobie jako harmonię.

*ład społ.jest gdy istnieje odpowiedni stosunek między płciami

*ład społ.gwarantuje ład między pokoleniami – podporządkowanie młodszego pokolenia pokoleniu średniemu i starszemu

*rodzina jako podst.komórka społ.sprzyja podziałowi pracy,kooperacji,a rodziny współpracujące ze sobą tworzą społ.

*stan harmonii uważał za stan naturalny(pozytywista),niechętnie odnosił się do zmian burzących strukturę(wróg rewolucji,przemian,patologii)

*ogromną rolę przypisywał państwu,które poprzez aparat urzędniczy ma gwarabtować ład i harmonię.

4.Dynamika społ.wg Comte’a.

To teoria koniecznego i ciąglego rozwoju ludzkości.O tym rozwoju decydują czynniki:

-         pierwotne :rozwój intelektualny,rozwój wiedzy,wzrost wykształcenia społ.

Ludność przechodzi 3 fazy ewoluując :

a)okres teologiczny – rozważanie o tym co nadprzyrodzone,religijne i boskie

b)okres metafizyczny – filozoficzne przemyślenia,rozwój matematyki,logiki

c)okres pozytywistyczny – społ.świadome,wykształcone,wykorzystujące wiedze dla polepszenia warunków życia.

Zapomniał o roli czynników ekonomicznych.

-         wtórne – to rasa,klimat,długość życia,przyrost naturalny,gęstość zaludnienia

Rozwój społ.to rozwój intelektualny i moralny wg Comte’a.

5.Cechy socjologii pozytywistycznej.

Socjologię pozytywistyczną uprawiali Comte,Saint-Simon.Pozytywiści wychodzili z założenia,że ludzkie działania można obserwować,opisywać i tworzyć teorie.Pozytywiści w socjologii krytykowali skostniałą filozofię i zalecali wyjście z niej.Twierdzili,ze można przenieść metody i techniki nauki pozytywistycznej do socjologii.Owe techniki i metody stosowane w naukach przyrodniczych nie różnią się od metod i technik stosowanych w naukach społ. Pozytywiści uprawiając nauki przyrodnicze dyktowali pewne reguły w odniesieniu do przedmiotu badan – jedność świata przyrodniczego i społ.W założeniu pozytywistów socjologia miała być rodzajem inżynierii społ.(poznawać,opisywać,obserwować,dawać wskazówki).Opisując i badając społ.można przewidywać jego rozwój i kontrolować przebieg procesów społ.

6.Główne założenia ewolucjonizmu.

Naszerzej znane koncepcje ewolucjonizmu to koncepcje Spencera i Morgana.Okres ewolucjonizmu 1860-90. Wg.Spencera społ.jest częścią natury.Społ.pierwotne zagrożone z zewn.ma char.militarny(walka o byt, konieczność jednoczenia się). Społ.militarne jest konserwatywne,oparte na przymusie centralnej kontroli.Z czasem społ.militarne przeradza się w społ.industrialne tworząc instytucje służące zapewnieniu pomyślności społ.oparte na partnerstwie.

Morgan przedstawia jednoliniową ewolucje społ.przechodzącą przez fazy: dzikości,barbarzyństwa i cywilizacji związane z rozwojem cywilizacji.

Przedstawiciele ewolucjonizmu opracowali katalog wspólnych założeń:

*o jedności świata – społ.ludzkie jest częścią świata geologicznego i zwierzęcego

*o prawidłowości – rzeczywistość ludzka podlega analogicznym prawom jak świat przyrody

*genetyzm – chcąc wyjaśnić zjawisko należy wskazać jego genezę

*o jednolitości natury ludzkiej – niezmienność natury ludzkiej to dziedziczenie cech przypisywanych gatunkowi

*o zmienności – to fundamentalny element myślenia ewolucjonistów,zmiana jest wszechobecna, dokonuje sie w każdym wycinku świata fizycznego i społ.,niezależna od człowieka jest koniecznością

*o globalnym char.zmian – pozostawienie jakiegoś stanu na dluższy czas jest niemozliwe,tradycje, zwyczaje ulegają przeobrażeniom

*zmiana jest postępem – każde przejście ze szczebla niższego do wyższego jest postępem(3 fazy: dzikość,barbarzyństwo,cywilizacja)

*o nierówności postępu – nierównomierny postęp jest związany z cechami społ.

*o ciągłości i stopniowości postępu – każda zmiana wyrasta z poprzedniego etapu.

*immanentność zmiany – zmiany są nieuniknione,człowiek tak jak świat zwierzęcy ulega ewolucji

7.Socjologizm Durkheima.

Przedstawicielem i twórcą socjologizmu był Emil Durkheim(1858 – 1917).Rozpoczął tworzenie podstaw socjologii jako nauki uniwersyteckiej.Pragnął zbudować orginalny system o własnych metodachi koncepcji. Chciał takiego określenia kierunku,aby nie wchodził on w żaden istniejący kierunek naukowy.Idea socjologii jako autonomicznej nauki może zostać zrealizowana,jeśli będzie miała wyraźnie zdefiniowany przedmiot badań i własne metody.Wprowadził pojęcie faktów sprzecznych i świadomości zbiorowej.Uważał,że socjologia jako nauka o faktach społ.winna zajmować się wyjaśnianiem tych faktów i powiązań między nimi.Świadomość zbiorowa pozwala socjologii na jej istnienie jako autonomicznej nauki i daje jej właściwy przedmiot badań. Dwie cechy świadomości zbiorowej umożliwiają badania empiryczne :jej niezależność od stanów psychicznych jedn. i jej zewnętrzność w stosunku do psychiki ludzkiej.Zalecał socjologom rozpatrywanie faktów społ.w odizolowaniu od faktów jednostkowych.Działania społ.można opisywać zwracając uwagę na więź kolektywną,na to co jedn.robi dla innych.

8.Fakty społ.wg. Durkheima.

Fakt społ. to wszelki sposóg działania ustalony lub nieustalony,zdolny do wywierania na jedn.przymusu zewnętrznego,który jest powszechny w całym społ.zachowując własną egzystencję niezależną od przejawów indywidualnych

*sposób zachowania się jedn.będący czymś zewnętrznym wobec tych jedn.i wywierający na tę jedn.pewnien nacisk

*nie są sprowadzalne do indywidualnych przezyc i zachowań jedn.

*faktami społ.którymi powinna zajmować się socjologia są wszystkie stany które przejawiają się w przymusie,nacisku,instytucjach,symbolach,które się materializuje przez działanie.

9.Działania społ.wg Webera.

Uważał,że najcenniejszą i najistotniejszą cechą socjologii jest interpretacja i rozumienie działań społ.oraz wyjaśnianie ich przebiegu i skutków.Wprowadził podstawowe pojęcie socjologii czyli działania społ.- to zachowania które są zgodne z sensem nadanym mu przez działającego i odnoszącego się do zachowań innych, to sensowne odniesienie,które jest w swoim przebiegu współwyznaczane,zatem to działanie,które cały czas jest sensowne.

10.Założenia socjologii humanistycznej.

To nowe spojrzenie na człowieka,sposoby gromadzenia wiedzy o społ.,to rozumienie miejsca jedn.w społ.Socjologia humanistyczna zapoczątkowana zostala nurtemopozycji przeciw pozytywistycznej wersji nauki. Podstawy metodologiczne stworzył niemiecki filozof Wilhelm Dilthey

*wprowadził nowy sposob badania przez wyjaśnienie i rozumienie

*uważał,że społ.nie można traktować jako całości

*proponował aby podstawą socjologii uczynić rozumienie życia społ.

*socjologia humanistyczna to taka,która wyjaśnia,jej zadaniem miało być intuicyjne wyjaśnianie struktury przezyć psychicznych

*ujmować globalne przezycia a nie pojedyncze przezycia jednostki

11.Typy idealne w socjologii.

Wprowadził to pojęcie Max Weber.Typ idealny to nie norma lecz pewna fikcja,wytwór idealny w umyśle badacza, ma char.zbioru cech idealnych,ale jest potrzebny żeby wyjaśnić jak byłoby gdyby nie zadziałały czynniki zakłócające.Jest zbiorem idealnych cech np.gospodarki kapitalistycznej,biurokracji,religii,systemu gosp.Jest tylko po to by socjolog analizując społ.odnosił się do idealnej wizji tego społ.i mógł stwierdzić jak daleko mu do ideału.Konstrukcja typów idealnych pokazuje jak przebiegałoby pewne działania,gdyby było zorientowane celowo,sensownie,racjonalnie.

12.Tezy główne funkcjonalizmu.

Funkcjonalizm – w naukach społ.różnorodne koncepcje,które łączy wspólny postulat,iż kulture i życie społ. należy rozpatrywać jako zintegrowaną całość współzależnych elementów.W etnologii funkcjonalizm przeciwstawiał się koncepcji ewolucjonistów.Na podstawie fragmentarycznych danych starali się ustalić ogólne linie rozwoju kultury.Badając współczesne społ.prymitywne starali się wykryć jakie funkcje spełniaja poszczególne elementy kultury danego społ.w podtrzymywaniu d.systemu społ.W szczególności Malinowski formułował i realizował program badań, jak zaobserwowane elementy kultury związane są z zaspokajaniem potrzeb w zakresie: wyżywienia,mieszkania i reprodukcji(struktur rodziny),bezpieczeństwa,przekazywania wzorów zachowań,poczucia integracji- poprzez takie środki jak: organizacja władzy,środki kontroli społ.,mity, sztuka,nauka,religia.

13.Trzy postulaty funkcjonalizmu.

*funkcjonalnej jedności społecznej – odnosił się tylko do społ.pierwotnych.stworzony przez Malinowskiego mówił o skłonności społ.do unifikacji kulturowej w celu zaspokojenia potrzeb

*funkcjonalizmu uniwersalnego – przyjmuje się,ze wszystkie formy społ.i kulturowe mają funkcje pozytywne

*niezbedności – każdy obiekt,obyczaj,idea spełniają jakąś żywotną funkcje,maja do spełnienia żywotny cel i stanowią niezbędną część działającej całości

14.Założenia teorii Meanda i Blumera.

Twórcą interakcjonizmu symbolicznego był G.Mead.Główną tezą było założenie ze rzeczywistość społ. sprowadza się do wzajemnych oddziaływań i działań między jednostkami.Elementarnym faktem społ.dla niego jest interakcja symboliczna – takie działanie gdy dwie osoby działaja na siebie za pośrednictwem komunikacji modyfikując nawzajem swoje zachowanie.Ludzie nie reagują lecz interpretują wzajemnie swoje działania.

15.Główne założenia symbolicznego interakcjonizmu.

Twórcą był Mead.Główną teza było załozenie, że rzeczywistość społ. sprowadza się do wzajemnych oddziaływań i działań między jednostkami – tym co rzeczywiście istnieje są jedn.ludzkie,działajace i oddziałowujące na siebie za pomocą symboli.Drugim ważnym elementem jest teza że jedn.ldzka nie odtwarza zachowań wg pewnych wzorców lecz konstuuje działanie,tworzy je,jest kreatorem zachowania,interpretuje zachowanie partnera,wchodzi w jego role i na tej podstawie układa swoje działanie.

16.Pojęcie interakcji.

To takie działanie,gdy dwie osoby oddziałują na siebie za pośrednictwem komuikacji,modyfikując nawzajem swoje zachowanie.Ludzie nie reagują lecz interpretują wzajemnie swoje działania.Interakcja ma char. symboliczny,polega na przekazie komunikacyjnych znaków,komunikacyjnej wymianie.Interakcja to wymiana między nadawcą a odbiorcą.

17.Kryteria podziału grup społ.

*genetyczne – pochodzenie biologiczne,kulturowe,społ.,religijne

*przymusowej przynależności

*kontrolowanej przynależności – ekskluzywne,które dopuszczają do uczestnictwa w życiu grupy tylko te jedn.,które spełniają okr.kryteria

*swobodnego dostępu – moze przystąpić każdy kto spełnia normy – grupy otwarte

18.Grupy terytorialne.

Charakteryzują się względnie dużą liczebnością oraz więzia opartą na stosunkach o char.rzeczowym.Z uwagi na liczebność kontakty maja char.bezosobowy,czyli pośredni.Grupy terytorialne to zbiorowości zajmujące okr.terytorium i nie wywierające trwałego wpływu na tworzące je jedn.Analiza grup teryt.wzbudziła zainteresowanie socjologii w zakresie sąsiedztwa,które podzielono na przestrzenne i społeczne.

19.Pojęcie osobowości społ. i jej elementy.

Najczęściej w socjologii mówi się,że osobowość społ.jest zespołem cech wrodzonych i nabytych jedn.,które wpływają na jej postępowanie,wyrastają z cech biologicznych i psychicznych,ale pochodzą też od kultury i cech zbiorowości w których jednostka przebywa,została wychowana i w których uczestniczy.Bardzo silnie na osobowość wpływa rodzina,grupa rówieśnicza,gr.przyjacielska

Elementy osobowości :

*kulturowy wzór osobowości to ideał wychowawczy obowiązujący w d.epoce historycznej

*rola społ. to zespół względnie trwałych i spójnych zachowań związanych z pozycja społ., środowiskiem w którym człowiek się urodził,wychował, są przekazywane z pokolenia na pokolenie.

*jaźń subiektywna – zespół wyobrażeń o sobie, wytworzonych na podst.traktowania nas przez otoczenie społ. – może być prawidłowa lub nie

*jaźń odzwierciedlona – zespół wyobrażeń jakie kazdy z nas posiada o sobie na podst.tego co naszym zdaniem sądzą o nas inni ludzie

20.Podział ludzi wg Znanieckiego.

Wyróżnił 4 typy osobowości społ. biorąc pod uwagę w jakim środowisku zyją i w jakich warunkach dana osoba jest wychowywana.

*ludzie dobrze wychowani – dzięki urodzieni w normalnych rodzinach zostali dobrze przygotowani do grania ról ludzi kulturalnych,grzecznych. Inspirowani do zdobywania wiedzy przyjęli to co w kulturze najważniejsze,nie pchaja się do ról do których nie czują powołania – z reguły nie zajmują się polityką, znaja swoją wartość,są toleracyjni,otwarci.

*ludzie pracy – to osobowość ukształtowana przez konieczność uczestnictwa w róznych zajęciach domowych,aktywowana od najmłodszych lat do róznych zajęć w obrębie warsztatu pracy,mają emocjonalny stosunek do pracy.Zalety : pracowitość, upór, konsekwencja, cenią ludzi pracy, nie uchylają się od niej, nie są kreatywni, działają odtworzeniowo.

*ludzie zabawy – typ,który uczestniczy często w zabawie z grupą rówieśniczą,przyjacielską, najczęściej spędza czas na relaksie i rozrywce.To ludzie, którzy przez odpowiednie urodzenie mogą pozwolić sobie na bywanie w świecie rozrywki,kultury, na balach, przyjemnościach.Częściej bawią się w politykę, tworzą nowe style w sztuce.Istnieją 3 odmiany biograficzne : ludzie zabawy towarzyskiej – wyrastają w takich kręgach, które nie zajmuja się tworzeniem zorganizowanej gr.społ. i bawią się w czynności które ze swej istoty nie tworzą czegoś nowego lecz tylko odtwarzaja ; ludzie gry politycznej : kręgi bawiły się w zorganizowane życie grupowe o char.pokojowym tworząc grupy o okr. strukturze ; bojowcy – brali udział w „walkach’’,byli aktywnymi wojownikami o różne miejsca lub przedmioty,ważne elementy materialne.Angazowali się osobiście w nadanie praw swej grupie

*zboczeńcy – ludzie chodzący własnymi ściezkami.Nie byli socjalizowani do pełnienia ról społ. Podnormalność – człowiek nie chce lub nie umie się przystosować do norm systemu komunikacji.Źle wykonują role społ.Niektórzy nie chcą nie chcą ich wykonywać,ale są też tacy,którzy nie moga z jakis względówich wykonywać.Ludzie o wąskich horyzontach myslowych,b.niskich kwalifikacjach zawodowych. Nadnormalność – biograficznie nieprzygotowany osobnik wykonuje wybitne zajecia.Polega na robieniu więcej niż wymaga tego rola.Dodaje do roli dodatkowo inwencji,narzuca jej własny wzór osobowy.Dodaje on własna pracowitość i intelekt,do roli którą musiałby kopiować.Ludzie zboczeni to ludzie zbaczający od wzorów wychowania obowiązujących w d.epoce.Wspólną ich cechą jest buntownoczość.

21.Społeczne oddziaływanie na jedn.ludzką.(4 mechanizmy)

Człowiek żyjący w społ.poddany jest oddziaływaniom ze strony innych jednostek oraz grup.Społ.oddziaływanie na jedn.może dokonywać się przez 4 mechanizmy

*wychowawczy – świadome i celowe kształtowanie osobowości społ.poprzez wskazywanie danej jedn.wzorców jak należy postępować właściwie.Dokonuje się tego przez perswazję,chwalenie czy ganienie,nagradzanie czy karanie.Jest to oddziaływanie w sposób jawny,przy czym wychowywanego traktuje się jako osobę, a nie podmiot.

*manipulacja – polega na poddawaniu czyjegoś postępowania w okreslony sposób.poprzez działania pozbawiające tę jedn.możliwości podejmowania świadomej decyzji.Środki manipulacji to celowe dostarczanie fałszywej wiedzy,operacje neurochirurgiczne,traktowanie narkotykami,alkoholem.Manipulowanie wiedzą o jednostce ma pejoratywny wydżwięk,a mozliwości są szerokie,może ona mieć tak pozytywne jak i negatywne skutki..Manipulacja negatywna to np.sekty

*oddziaływanie przez wybory fizyczne – (stanowienie przez wybory – Znamierowski) polega na takim kształtowaniu świata zewn.,by dana osoba wybierała sama pozadany sposób postępowania.Np.zamiast zakazywać deptania trawników sadzimy w odpowiednich miejscach kolczaste krzewy,a na przejściach przez tory umieszczamy barierki skłaniajace do zawrócenia.Jest to oddziaływanie z pozoru bezosobowe,nie powodujące takich napięć społ.jak nakazywanie komuś czegoś bez jego zgody.

*formułowanie, stanowienie norm – popartych sankcja.Kto nie postępuje zgodnie z normą naraża się na wymierzenie sankcji za jej przekroczenie.Przykładem kontroli społ.poprzez normy tego rodzaju są pzrede wszystkim normy prawne w złozony sposób ustanowione i stosowane przez organizację państwową.Inne org. mają bardziej ograniczone możliwości wymierzania sankcji za przekroczenie ustanawianych przez nie norm.

22.Główne cele wychowania.

Wychowanie to okres od urodzenia do dorosłości,przemyślany system działań.Intencjonalne – przekazywanie sposobów zachowań właściwych i adekwatnych do sytuacji społ.,najczęściej jest spójne z ideałem,modelem wychowania obowiązującym w danym społ. Spontaniczne – wychowuje jedn.do różnorodności w formach zachowań, wzbogacające doświadczenie jedn.w sferze obrazów komunikacji werbalnej i niewerbalnej.

23.Na czym polega socjalizacja?

To proces dzięki któremu jedn.przekształca się w jedn.społ.i potrafi grać role społ., niezwykle długi,zachodzący przez całe życie człowieka.Proces socjalizacji uczy dyscypliny,okiełznania popędu,panowania nad potrzebami, uczy sposobów zaspokajania potrzeb,wpaja aspiracje.Dzięki socjalizacji jedn. potrafi korzystać z osiągnięć cywilizacyjnych, korzystać z urządzeń technicznych, podnosi sprawność manualną, fizyczną, umysłową i organizacyjną.

24.Elementy więzi społ.wg Szczepańskiego.

Więź społ.to długotrwały proces obfitujący w wielość różnorodnych działań.W koncepcji Szczepańskiego więź społ.jest efektem rozwoju stosunków społ.,wzajemnych oddziaływań, zależności społ.i norm instytucjonalnych i obyczajowych,moralnych i religijnych. Wyróżnił 10 etapów, następujących po sobie, tworzenia więzi:

*styczność przestrzenna, psychiczna, społ., wajemne oddziaływanie, wzory działań społ., stosunki społ., zalezności społ., instytucje społ., kontrola społ., organizacja społ.

Więź społ. tworzy się poprzez fakt bliskości przestrzennej, społ., dzięki czemuś, komuś, funkcjonowanie czegoś.

25.Pojęcie styczności i rodzaje styczności.

Styczność – kontakt wzrokowy ludzi spotykających się na jakiejś przestrzeni, który może przerodzić się w styczność społ. lub psychiczną

Styczność przestrzenna – w życiu społ. ludzie stykaja się w różnych miejscach,nie daje to możliwości pojawienia się czegoś trwałego, gdyą ludzie zmieniaja przestrzenie.Jeżeli styczność tych samych ludzi powtarza się w tych samych miejscach np.w obrebie osiedla, instytucji, dzielnicy – nazywamy to stycznościa przestrzenną czy terenową.Jednostki spotykając się identyfikują się wzrokowo

Styczność psychiczna – następuje wówczas, gdy jedn.stykajace się wyrażają zainteresowanie psychiczne

Styczność społ. – wymiana między ludzmi różnych wartości np.książek czy komplementów.Kiedy ktoś się nam podoba łatwiej nawiązujemy kontakt, a uśmiech jest przyzwoleniem do wejścia w kontakt społ.Może być przelotna lub być zaczynem powiązań. Dzielimy ją na :rzeczową mającą char.powiązania za pomocą rzeczy ; osobistą o char.emocjonalnym, bezpośrednim. Dzielimy ja również na : prywatną i publiczną (forum klasy)

26.Wzory działań społecznych i ich znaczenie.Wzory działań społecznych to schematy, przyjęte zasady określonej zbiorowości Wzory działań to proste kopiowanie zachowań, są wyrazem dziedzictwa kulturowego takiego jak: zwyczaje, rytuały. Uznane za ważne, ułatwiające współżycie w grupie. Tworzone są poprzez akceptację tych, którzy je stosują. Nieakceptowane nie przechodzą do dziedzictwa kulturowego.

27.Wzajemne oddziaływania i ich znaczenieWzajemne oddziaływanie powoduje, że nie umiera więź między ludźmi. Wzajemne oddziaływanie, to powtarzające się działania, mające zmienić coś w postępowaniu drugiej osoby, ma ono sprzężenie zwrotne.Wzajemne oddziaływanie to świadome lub nieświadome działania w stosunku do drugiej osoby.Oddziaływania są to styczności mające charakter serii działań skierowanych naokreśloną jednostkę lub zbiorowość w celu wywierania wpływu i zmian.

28. Kontrola społeczna i jej znaczenie.Kontrola społeczna jest systemem

narzuconym każdej zbiorowości społecznej i służy przestrzeganiu norm społecznych, obyczajowych, stanowi ważny element ładu społecznego. Bez kontroli społecznej doszłoby do dezintegracji i grupa rozpadłaby się. Odgrywa  ważną rolę w  tworzeniu  trwałych więzi międzyludzkich.

W funkcjonowaniu kontroli społecznej ważną rolę odgrywają formalne i nieformalne mechanizmy:

*mechanizm psychospołeczny - to posłuszeństwo wobec przyjętych zintegrowanych norm i wartości. Mechanizm ten to rodzaj sumienia, nakazu społecznego.

*mechanizm materialistyczny - kontroluje poprzez formy materialne,
swobodne poruszanie ludzi w przestrzeni, ale też instytucja, rodzaje
prawa pozwalające tym instytucją na swobodną kontrolę i wymierzanie
kar             

29.Instytucje społeczne, przykłady i różne znaczenia.Funkcjonalizm zakładał, te to co dobre może stać się instytucją społeczną, którą tworzą nie tylko budynki, ale i więzi społeczne.

Instytucja społeczna wg. Ziembińskiego ma 3 znaczenia:

W znaczeniu normatywnym - instytucja społeczna to pewien zespól norm wyróżnionych jako całość, normy dotyczące działań związanych z jakąś odrębną dziedziną spraw, które są powiązane wspólnym celem (np. małżeństwa, własności, rodziny, szkoły umocowane w prawie).

W znaczeniu funkcjonalnym - instytucja społeczna to zespół działań wyznaczonych przez jakiś zbiór norm dotyczących jakiejś dziedziny życia (np. wojsko, zakon, placówka wychowawcza).

W znaczeniu personalnym- instytucja społeczna oznacza osobę czy konkretny zespól osób, działających na podstawie upoważnień, wskazania zawartego w zespole norm najczęściej prawnych (np. prokurator, sędzia, komisja, jury konkursu - a więc pewna grupa czy osoba).

Instytucja jest zbiorem charakterystycznych cech:

ma funkcje,czynności dopuszczalne do załatwienia są jej przypisywane zgodnie z typem,ustalone role społeczne,dysponuje urządzenia mi środkami dla załatwiania spraw,sankcjami w stosunku do osób wykonujących  te określone zespoły
czynności,dysponuje sankcjami w stosunku do osób, które są przedmiotem tych dzialan

Instytucje możemy podzielić na:

*Formalne - zarejestrowane, działające zgodnie z prawem

*Nieformalne - grupy osób, które sobie pomagają coś organizują, ale nic są podporządkowane statutom, regulaminom, a działające zwyczajowo, połączone więzią emocjonalną.

30.Trzy komponenty postawy społecznej.

Postawa jest to zbiór 3 komponentów:

*poznawczy - czyli zbiór naszych wiadomości, przekonań i przypuszczeń,
to zbiór  naszej wiedzy o świecie, doświadczeń dzięki którym  mamy
pewne przekonania. Różne źródla wiedzy składają się na ten komponent,
a im bardziej jesteśmy otwarci na poznawanie świnia tym jest on
bogatszy.

*Afektywny (emocjonalny) - to nasz stosunek do świata, nasze uczucia
estetyczne, moralne, społeczne, religijne, nasza wrażliwość na świat
stanowiąca bardzo wazny czynnik, bez którego nic tworzylibyśmy więzi,
związków,

*behawioralny ( zachowaniowy) - to relacje werbalne i niewerbalne
najczęściej badane przez  socjologów. Najłatwiej obserwowane  przez
uczestników zycia społecznego.

Życie społeczne polega na okazywaniu postaw, tworzeniu różnych form życia społecznego. Wymaga wchodzenia w interakcje mające wiązać lub dzielic ludzi.

31.Rodzaje sankcji społecznych.System kontroli  społecznej opiera się na sankcji czyli reakcji otoczenia na zachowanie jednostki  w  sytuacjach społecznie róznych.  Sankcje mogą być pozytywne- negatywne, formalne i nieformalne. Możemy je podzielić na : *prawne - system kar i nagród ujęty przepisami, *etyczne - kwalifikujące działania na moralne i niemoralne,* satyryczne - system drwin, ośmieszeń , lekceważenia , braku szacunku, *religijne- system kar i nagród stosowany we wierzeniach religijnych spisanych w formie dekalogu.

32.Układy sankcji społecznych.Sankcje dają nam cztery układy;

*nieformalne, negatywne - dotkliwe, mogą wplywać destrukcyjnie, nie wiążą jednostki z grupą, plotki, szyderstwo

*nieformalne, pozytywne - zachwyt, pochwala, szacunek, adoracja,

*formalne negatywne - regulowane przepisami kodeksu, regulamin, statut; dotkliwe dla sprawcy jednocześnie wskazują, ze inni będą tez tak karan

*formalnie pozytywne - wyznaczone regulaminem, statutem, kodeksem; nagrody, pochwały, gratyfikacje.

Sankcje społeczne dają możliwość kontrolowania zachowań i przeciwdziałania złym relacjom międzyludzkim, gwarantują spokój.

33.Główne cechy małych grup społecznych.niewielka liczba członków,

wszyscy znają się,bezpośrednie kontakty,prosta struktura,  stykają się w miarę często,łączy je więź emocjonalna,mogą być budowane inne rodzaje więzi.

34. Rodzina jako mała grupa społeczna.To niewielka zbiorowość, w której wszyscy członkowie utrzymują kontakty " twarzą w twarz", wszyscy znają się i pełnią określone role społeczne, mają poczucie więzi, odrębności, świadomości "my". Rodzina jako mała grupa społeczna jest najbardziej przyjazną strukturą dla człowieka, w której realizuje najbardziej elementarne potrzeby społeczne ( uznanie, bezpieczeństwo, wsparcie psychiczne, bycie blisko z innymi jednostkami), uczy grać role społeczne oraz stwarza warunki do grania tych ról. Jest najbardziej elementarną, małą, pierwotną, formalną ( regulują przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) pozytywną, pierwotną grupą. Zaspakaja funkcje narzucone przez prawo, społeczeństwo, tradycję i obyczaj.

35.Funkcje biopsychiczne rodziny.Czyli prokreacyjna i seksualna:

*prokreacyjna: zaspokojenie potrzeb macierzyństwa i ojcostwa, łączy się z funkcją seksualną, wpisana w elementarną listę funkcji rodziny,

*seksualna: (przypisywana formalnie małżeństwu) usankcjonowanie współżycia w świetle prawa, akceptacja współżycia dwojga osób przez prawo.

36.Funkcje społeczno-wyznaczające rodziny.;

Czyli funkcje klasowe i legalizacyjno – kontrolne

*Klasowe / nabiera znaczenia w społeczeństwach klasowych, następuje przekazywanie pozycji społecznej dzieciom, wartości związanych z przynależnością do klasy, ważna w społeczeństwach funkcjonalnych,

*legalizacyjno - kontrolne / wzajemna kontrola, kontrola czy zachowania odpowiadają normom obyczajowym i religijnym, legalizacja faktu współżycia pod jednym dachem, przyzwolenie społeczne na kontrolowanie przebiegu życia rodzinnego w najbliższym sąsiedztwie, obowiązek sprawowania kontroli wychowawczej ze strony rodziców w stosunku do dzieci a takie ze strony męża czy żony.

37.Funkcje ekonomiczne rodziny. Czyli funkcje: a. materialno - ekonomiczna zespól działań rodziny nastawiony na realizacje potrzeb ekonomicznych, gospodarczych, konsumpcyjnych:

- zarobkowanie / generowanie środków na utrzymanie rodziny/

- gospodarcza / prowadzenie gospodarstwa domowego, wykonywanie
czynności gospodarczych /

...