1. Usługi – III sektor gospodarki narodowej; nie wytwarza żadnych dóbr materialnych, lecz zaspokaja potrzeby konsumentów i producentów
2. Znaczenie usług w życiu i gospodarce człowieka; podział usług:
◦ dla producentów i biznesu:
▪ transport i gospodarka magazynowa
▪ pośrednictwo finansowe
▪ obsługa nieruchomości
▪ wynajem maszyn i sprzętu
▪ informatyka
▪ prowadzenie prac badawczo-rozwojowych
◦ ogólnospołeczne:
▪ administracja publiczna
▪ obrona narodowa
▪ działalność organizacji członkowskich
▪ organizacja i zespoły narodowe
◦ dla konsumentów:
▪ materialne:
ñ handel i naprawy
ñ hotele i restauracje
ñ usługi osobiste
ñ transport pasażerski i łączność
ñ działalność komunalna
▪ niematerialne:
ñ edukacja
ñ ochrona zdrowia i opieka społeczna
ñ działalność związana z rekreacją, kulturą i sportem
3. Komunikacja – odbywa się między oddalonymi od siebie miejscami.
4. Podział komunikacji:
◦ transport – polega na przemieszczaniu osób, ładunków, energii:
▪ taśmociąg
▪ przewodowy:
ñ przewód elektroenergetyczny
ñ rurociąg (wodo-, ciepło-, nafto-, gazo-ciąg, przewód kanalizacyjny)
▪ lądowy:
ñ drogowy (tragarz, zwierzę juczne, rower, motorower, motocykl, samochód)
ñ szynowy (tramwaj, kolej, kolej linowa)
ñ wodny (śródlądowy, morski i oceaniczny)
ñ powietrzny (lotniczy)
◦ łączność – służy przekazywaniu informacji:
▪ pocztowa
▪ bezprzewodowa (radio, telewizja, radiotelefon, telefon kom., łączność satelitarna)
▪ przewodowa (telegraf, telefon, telefaks, Internet)
5. Transport samochodowy:
+ możliwość dotarcia do niemal wszystkich siedzib bez konieczności przesiadania się i przeładunku („od drzwi do drzwi”)
+ niskie koszta transportu ładunku na małą odległość
+ niskie koszta budowy linii
- zależność od pogody
- duże zanieczyszczenia powietrza
- zajmowanie dużych powierzchni terenu przez parkingi i stacje paliw
6. Transport kolejowy:
+ duża ładowność
+ małe zanieczyszczenia powietrza
+ regularność przewozów pasażerskich
- duże ryzyko kradzieży
- zależność od rzeźby terenu
- wysokie koszta budowy linii i stacji
7. Transport lotniczy:
+ duża prędkość
+ brak konieczności budowy linii
+ mała liczba wypadków
- wysokie koszta transportu ładunku na dużą i małą odległość
8. Transport wodny rzeczny:
+ czasami stanowi atrakcję turystyczną
- mała prędkość
- zależność od pogody i stanu wody
- wysokie koszta budowy kanałów
9. Transport wodny morski:
+ bardzo duża ładowność
- podczas katastrof tankowców dochodzi do zanieczyszczenia wód
10. Rurociąg:
+ niskie koszta transportu ładunku na dużą i na małą odległość
+ niezależność od środowiska
- trudność w budowie linii i stacji uzależniona od rzeźby terenu
- możliwość przesyłania tylko jednego rodzaju ładunku
11. Transport przewodowy:
+ brak zanieczyszczeń powietrza
+ brak hałasu
+ energia, ciecz lub gaz mogą być transportowane bezpośrednio od nadawcy do odbiorcy
- (tak jak rurociągi)
12. Żegluga kabotażowa – żegluga, gdzie towary przewozi się od portu do portu w obrębie jednego państwa
13. Armator – właściciel statku
14. Kraje taniej bandery – kraje, w których rejestrowane są statki innych państw, ponieważ mają niższe opaty rejestracyjne i podatkowe, mniejsze wymagania nadzoru, łagodniejszą kontrolę działalności armatora (Liberia, Panama, Kostaryka, Cypr, Wyspy Bahama)
15. DWT – łączna nośność statku wodnego
BRT – łączna objętość statku wodnego
16. Biała flota – rejsy, które odbywają się tylko w celach turystycznych
17. Tranzyt – przewóz osób, towarów z jednego państwa do drugiego przez trzecie (państwo tranzytowe)
18. Ocena warunków przyrodniczych dla rozwoju transportu w Polsce:
◦ dostępność do Morza Bałtyckiego – możliwość rozwoju żeglugi dalekomorskiej
◦ gęsta sieć rzeczna – możliwość rozwoju żeglugi śródlądowej
◦ teren nizinny – możliwość rozwoju transportu lądowego, kolejowego, samochodowego
◦ śnieżyce, niskie i wysokie temperatury, które utrudniają rozwój transportu
19. Rozwój transportu w Polsce:
◦ kolejowego:
▪ najstarsza linia Wrocław-Oława (XIX w.)
▪ kolejna to linia Warszawa-Wiedeń (XIX w.)
▪ sieć jest rozmieszczona nierównomiernie; największa gęstość – obszary zaboru pruskiego
▪ obszary południowe – rozwój przemysłu (ciężkiego) górnictwa
▪ średnia gęstość linii w Polsce : 3,4 km/100 km2
▪ najważniejsze linie:
ñ magistrala węglowa (Zagłębie Górnośląskie-Port w Gdyni)
ñ centralna magistrala (Zagłębie Górnośląskie-Warszawa)
ñ linie tranzytowe (Polska Zachodnia-Polska Wschodnia)
▪ transport kolejowy w Polsce obecnie ulega:
ñ prywatyzacji
ñ zmianom częstotliwości kursów
ñ likwidowaniu linii nierentownych
◦ samochodowego:
▪ odgrywa najważniejszą rolę
▪ wzrasta gęstość dróg (82,8km/100km2) – dofinansowania unijne
▪ wzrasta liczba samochodów
▪ niska jakość dróg
▪ istniejące drogi ulegają zniszczeniu
◦ wodnego:
▪ największe porty w Gdańsku, Szczecinie, Gdyni
▪ najtańszy transport
▪ służy do przewozu towarów o dużej masie (zboże, surowce miner.) na duże odległości
◦ powietrznego:
▪ służy do przewozu pasażerów na duże odległości lub produktów, które ulegają szybkiemu zepsuciu lub są pilnie potrzebne
▪ rozwija się dość intensywnie dzięki tanim liniom lotniczym
◦ przemysłowego:
▪ tranzyt ropy naftowej – rurociąg „Przyjaźń” (Polska-Rosja)
▪ tranzyt gazu ziemnego – rurociąg jamalski
20. Gospodarcze wykorzystanie mórz; w Polsce rozwija się:
◦ żegluga dalekomorska
◦ rybołówstwo
◦ pozyskiwanie bogactw mineralnych (ropa, gaz, sól, bursztyny)
◦ przemysł stoczniowy, przetwórstwa rybnego
◦ turystyka
21. Konwencja praw morza – zawiera przepisy dotyczące wykorzystania mórz:
◦ wody terytorialne – pas 22,5 km (12 mil) liczony od linii brzegowej w głąb akwenu wodnego
◦ wody wewnętrzne – zatoki, zalewy, cieśniny mogą sięgać do 24 mil od zewnętrznej granicy wód terytorialnych
◦ wody strefy ekonomicznej – 200 mil od linii brzegowej w głąb akwenu (połowy, pozyskiwanie bogactw, budowa sztucznych wysp)
22. Rodzaje statków:
◦ towarowe (zbiornikowce, masowce, chemikalowce, kontenerowce)
◦ pasażerskie
◦ rybackie (kutry, lugry, trowlery, sejnery)
◦ sportowo-turystyczne (jachty)
◦ specjalne (ratownicze, pożarnicze, holowniki, lodołamacze, latarniowce, pogłębiarki, oceanograficzne)
23. Turystyka – różne formy podróżowania bez zmiany stałego miejsca pobytu, nie dłużej niż rok i nie w celach zarobkowych
24. Rodzaje turystyki:
◦ ze względu na zasięg przestrzenny:
▪ krajowa
▪ zagraniczna
◦ ze względu na czas:
▪ krótkoterminowa
▪ średnio...
▪ długo...
◦ ze względu na cel wyjazdu:
▪ krajoznawcza (poznanie nowego regionu, kraju)
▪ wypoczynkowa (regeneracja sił)
▪ pielgrzymkowa (cel religijny)
▪ kongresowa (udział w konferencjach międzynarodowych)
▪ specjalistyczna (czynny wypoczynek, sport)
▪ ...
cazamariposa