METODY PRACY

Z

DZIEĆMI AUTYSTYCZNYMI

Na dzień dzisiejszy Dominika jest zdiagnozowana. Stwierdzono u niej autyzm wczesnodziecięcy sprzężony z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym. W tej chwili ZET (Zespół Edukacyjno - Terapeutyczny) oczekuje szczegółowego planu, który zostanie napisany przez szereg specjalistów z dziedziny autyzmu ze Szczecina.

W pracy z dziećmi autystycznymi wykorzystuje się szereg różnych metod, tj.:

·         Rewalidacja edukacyjno – terapeutyczna

·         Stymulacja sensoryczna metodą „Knilla” i W. Sherborn

·         Metoda TECCH

·         Socjoterapia

W celu:

·         Wypracowania prawidłowych zachowań

·         Zniwelowania autostymulacji

·         Nauki poprawnej komunikacji

·         Nauki pisania, czytania i rozumienia tekstu

Rewalidacja edukacyjno – terapeutyczna

Działania opierające się na nauce pisania, czytania i rozumienia tekstu. Do tego celu używane są różne środki dydaktyczne m.in.: „Raczek”, piktogramy, przyrządy dźwiękonaśladowcze, środki audiowizualne. W wyniku powtarzania schematu jak również wdrażania nowych elementów dziecko:

·        Zapamiętuje litery i potrafi przyporządkować je konkretnemu obrazkowi.

·        Nazywa dźwięki i potrafi wyrazić uczucia towarzyszące danej sytuacji z nimi

            związanymi.

·        Potrafi różnicować i układać w pary w sposób podany przez terapeutę

·        Nazywa postacie, rzeczy w swoim otoczeniu, wie, do czego służą

  Stymulacja sensoryczna metodą „Knilla” i W. Sherborn

Są to ćwiczenia mające na celu:

·        Ułatwić poznanie własnego ciała

·        Ograniczyć autostymulacje

·        Zrelaksować

·        Sprawić by dziecko czuło się bezpiecznie i zaufało osobie, która je prowadzi

·        Poprawić koordynację wzrokowo – motoryczną

Działania te wykonuje się z udziałem rodziców lub opiekunów. Należy przystosować pomieszczenie do rozmaitych ćwiczeń, tzn.

·        Zlikwidować niepotrzebny sprzęt

·        Rozłożyć materace

·        Odciąć od innych bodźców dźwiękowych, które mogłyby rozpraszać

·        Przygotować muzykę lub kasetę z programem stymulacyjnym

Stymulacja sensoryczna przebiega w kilku etapach, w zależności od stopnia upośledzenia i nasilenia zaburzeń psycho – ruchowych.

Na pierwszych zajęciach dziecko nadmiernie pobudzone wycisza się w tzw. UGUL – u lub za pomocą masażu i muzyki relaksacyjnej. Głaszcze się je wtedy przyjemnym w dotyku materiałami (plusz, pióro, wata).

Następnym etapem jest wprowadzenie dziecka w „świat własnego ciała”. Przy udziale kasety instruktażowej przeprowadza się ćwiczenia tj.: klaskanie, tupanie, uderzanie dłońmi o ciało, turlanie, przewracanie, kołysanie.

Kolejnym etapem są ćwiczenia rehabilitacyjne mające na celu poprawić motorykę i przywrócić sprawność kończyn. Do tego zadania wykorzystuje się: jeżyki rehabilitacyjne, woreczki, piłki i inne.

Metoda TECCH

TECCH, czyli Treatment and Education of Autistic and Communication Handicapped Children (Leczenie i Edukacja Dzieci z Autyzmem i Upośledzeniem Komunikacji)

opracowany przez Erica Schoplera, we wczesnych latach siedemdziesiątych, TEACCH polega na skupieniu się na osobie z autyzmem i opracowaniu dla niej programu uwzględniającego jej umiejętności, zainteresowania i potrzeby.

Do najważniejszych elementów tej metody należą:

·        koncentracja na danej osobie

·        szeroko pojęta strategia bazująca na jej dotychczasowych umiejętnościach i

             zainteresowaniach

·        przyjęcie odpowiednich zmian i zrozumienie istoty autyzmu.

Poprzez skupienie się na danej osobie rozumiemy, że zamiast filozoficznych pojęć typu "przystosowanie", "dyskretne nauczanie metodą prób i błędów", czy też "komunikacja", najważniejsza jest osoba. Aby lepiej daną osobę zrozumieć, kładziemy nacisk na zindywidualizowaną ocenę, a także na "kulturę autyzmu", wskazując na fakt, że osoby z autyzmem stanowią część wyróżniającej się grupy o wspólnych cechach charakterystycznych, które w porównaniu z resztą nas są inne, ale niekoniecznie gorsze. Kładzenie nacisku na ocenę i kulturę autyzmu wymaga zrozumienia tego, jakie są osoby z autyzmem i opracowywania programów w oparciu o miejsce, w którym każda z tych osób funkcjonuje.. Różni się to od opowiadania się za modelem "normalnego" zachowania dla każdego i wymagania od osób z autyzmem, by dostosowywały się do tego schematu bez względu na to, czy będzie to dla nich wygodne czy nie.

Istotnym elementem TEACCH jest nauczanie ustruktualizowane, ponieważ jak wynika z badań i doświadczeń, strukturę daje się dopasować do "kultury autyzmu" w sposób bardziej efektywny niż jakiekolwiek inne techniki.
 

Skutecznymi technikami, które rozwijają umiejętności i pozwalają osobom z autyzmem na wykorzystywanie tych umiejętności niezależnie od bezpośrednich zachęt i bodźców ze strony osób dorosłych, okazały się:

·        organizacja fizycznego otoczenia

·        opracowywanie planów zajęć i systemów pracy

·        stawianie jasnych i wyraźnych oczekiwań oraz korzystanie z wizualnych

            pomocy dydaktycznych.

Innym bardzo ważnym elementem jest pielęgnowanie uzdolnień i zainteresowań, zamiast wykonywania ćwiczeń poświęconych samym tylko deficytom. Oczywiście wszystkie programy przeznaczone do pracy z osobami upośledzonymi muszą zachowywać równowagę pomiędzy rozwijaniem umiejętności, a korygowaniem braków. W tym zakresie TEACCH nie różni się niczym od innych programów. Z drugiej zaś strony większość programów dotyczących wad rozwojowych kładzie nacisk na korygowanie braków i cały swój wysiłek skupia na osiągnięciu tego właśnie celu.

Pewne zdolności Dominiki w zakresie sposobów postrzegania, rozpoznawanie szczegółów oraz pamięć mogą stać się, między innymi, podstawą do udanego funkcjonowania w życiu dorosłym. Z obserwacji TEACCH wynika, że wykorzystanie jej zainteresowań, nawet, jeśli z naszej perspektywy mogą się one wydawać dziwne, pomaga zwiększyć ich motywację i świadomość tego, co robią. Zamiast stosowania przymusu i popychania jej w kierunkach, które jej nie interesują i których nie rozumie, strategie te zwiększają szanse na pozytywną i produktywną współpracę z nią.

Socjoterapia

Są to działania z zakresu uspołecznienia. W celu przystosowania dziecka autystycznego do funkcjonowania w środowisku szkolnym jak i w całym społeczeństwie stosuje się szereg działań, które nie odbiegają bardzo od programu dla pozostałych dzieci w ZET. Są to m.in.:

·        wycieczki szkolne

·        spacery

·        wspólne posiłki jak również ich przygotowywanie

·        utrwalanie czynności z zakresu samoobsługi

·        zabawy szkole i klasowe

Dziecko w ten sposób uczy się schematów poprawnych zachowań, nabywa umiejętności radzenia sobie z prostymi czynnościami życia codziennego.

3