Zaburzenie płatów kory mózgowej
Płat ciemieniowy
- całkowita niepodzielność uwagi
- niezdolność do skupiania wzroku na określonym miejscu
(apraksja wzrokowa)
- trudności w orientacji przestrzennej
- trudności w integracji wrażeń wzrokowych w jedną całość
(symultagnozja)
- trudności w koordynacji ruchu oczu i rąk
- niezdolność do celowego działania wymagającego ruchu
(apraksja), problemy w troszczeniu się o siebie
- trudności w liczeniu (dyskalkulia) i matematyce, zarówno
algebrze jak i geometrii
- niezdolność do nazwania obiektu (anomia)
- problemy z czytaniem
- trudności w rysowaniu
- trudności w konstruowaniu obiektów
Płat czołowy
- utrata możliwości poruszania częściami ciała
- afazja Broca
- niezdolność do planowania wykonywania sekwencji
ruchów przy wykonywaniu czynności
- niezdolność do działań spontanicznych
- schematyczność myślenia
- "zapętlenie", uporczywe nawracanie do jednej myśli
- trudności w koncentracji na danym zadaniu
- trudności w rozwiązywaniu problemów
- niestabilność emocjonalna (np. zmiany nastroju)
- nieakceptowalne zachowania społeczne
- zachowania agresywne
- lewy płat - depresja, prawy – zadowolenie
- zmiany osobowości
Ciało modzelowate
Zawiera miliony aksonów
neuronów łączących półkulę
mózgu prawą z lewą
Droga pozwalająca na
komunikację pomiędzy
półkulami
Kiedy ciało modzelowate jest
zaburzone (np. na epilepsję),
półkule nie będą w stanie
„porozmawiać” ze sobą
Doświadczenie Split-Brain
Osobom badanym prezentowano informację do lewej lub do
prawej części mózgu
Pacjenci byli w stanie zidentyfikować werbalnie zdjęcia
prezentowane po prawej stronie (np., chłopiec)
Natomiast, kiedy mieli wskazać twarz (zadanie
niewerbalne), wybrali zdjęcia prezentowane po lewej stronie
(np. mężczyzna)
„Jej” i „jego” mózg?
Po analizie 49 badań nad strukturą mózgu u kobiet i
mężczyzn, badacze doszli do wniosku, że istnieją drobne
różnice pomiędzy grupami
Na przykład, różnice dotyczą lateralizacji języka. U
mężczyzn, język jest traktowany przede wszystkim na
poziomie lewej półkuli. U kobiet, obie półkule są
zaangażowane w przetwarzaniu języka
Różnice również dotyczą ilości istoty szarej (więcej u
kobiet)
Neuropsychologia i procesy poznawcze
Neuropsychologia
Neuropsychologia jest badaniem stosunków istniejących
pomiędzy mózgiem i zachowaniem
Badanie u pacjentów z uszkodzeniami mózgu
Neuropsychologia Poznawcza:
« Neuropsychologię nazywamy poznawczą, ponieważ wyjaśnia mechanizmy
odpowiedzialne za funkcje poznawcze takie jak: myślenie, czytanie, pisanie,
mówienie, rozpoznawanie, pamiętanie, używając dowodów z neuropatologii” .
(Campbell, 1987)
Cele Neuropsychologii Poznawczej
Badać strukturę funkcji umysłowych (np. jeżeli funkcja X jest
zależna od funkcji Y), za pomocą analizy zachowania pacjentów z
uszkodzeniem mózgu
Badać podstawy neuronalne tych funkcji
Metody Neuropsychologii Poznawczej
– Badanie u pacjentów z uszkodzeniem mózgu: przeważnie
stosowane są zadania badające zachowania (e.g. Zadanie
rozpoznawania przedmiotów)
– Badanie dysocjacji pomiędzy deficytami
– Badania u osób zdrowych :
• Techniki obrazowania mózgu (np. PET scan, fMRI) pozwalają
badaczowi obserwować aktywność mózgu, podczas gdy osoba
wykonuje określone zadanie
• Techniki stymulacji mózgu (np. stymulacja magnetyczna)
pozwalają na badanie, jak bezpośrednia stymulacja
określonych (zwykle korowych) obszarów mózgu wpływa na
zachowanie
– Modelowanie struktury poznawczej na podstawie danych
pochodzących z doniesień empirycznych
Tematy w Neuropsychologii Pozawczej
Przykłady deficytów badanych w Neuropsychologii Poznawczej
Zaburzenia rozpoznawania wzrokowego (np. twarzy lub przedmiotów):
Agnozja wzrokowa
Zaburzenia pamięci (krótkotrwałej i długotrwałej) : np. Amnezja
Zaburzenia uwagi: np. Pomijanie stronne (neglect) (uwaga jest
ograniczona do wydarzeń występujących w przestrzeni przeciwnej do
lezji)
Zaburzenia percepcji i produkcji mowy: Afazja
Zaburzenia percepcji i produkcji muzyki: Amuzja
Zaburzenia mowy: afazje
Afazja (afazja nabyta)
Zaburzenia komunikacji spowodowane są uszkodzeniami mózgu. Afazje
nabyte konstytuują grupę deficytów rozumienia i produkowania mowy
zarówno w formie słownej i pisanej
(Wilson & Keil, 1999)
Ważne jest zaznaczyć, że afazja nie jest pojedynczym deficytem
(powinniśmy zatem mówić nie o afazji , ale o kilku afazjach). Na
przykład, językowe deficyty mogą dotyczyć tylko rozumienia słów
prezentowanych werbalnie lub tylko deficytów w produkcji mowy,
czy tylko w zakresie czytania etc.
Zaburzenia mowy: przykłady testów
W tym wykładzie będziemy uznawali za deficyty tylko zaburzenia w
rozumieniu/percepcji słów, które podawane są werbalnie i
zaburzenia w produkowaniu mowy
Przykład testów do rozumienia i percepcji słów
Słowo kot podawane werbalnie pacjent musi odpowiedzieć na te
pytania:
- Co słyszysz?
Słowo, słowo kot.
Dźwięk, tylko hałas!
- Jakie jest znaczenie tego słowa?
Odnosi się do zwierzęcia.
Odnosi się do typu jedzenia… Nie wiem!
Jakim rodzajem zwierzęcia jest kot?
Małe zwierzątko domowe o czterech nogach. Mam jedno w
moim domu.
Duże zwierzę z czterema nogami i trąbą. Nie możesz znaleźć
go tutaj.
Nie wiem ...nie wiem tyle na ten temat!
Kiedy pacjent nie może znaleźć w głowie danego słowa i wypowiedzieć
go werbalnie, prosi się pacjenta o wybranie spośród czterech obrazków
takiego, który odpowiada słowu słyszanemu
Przykład prostego testu służącego badaniu produkcji mowy
Pacjentom
prezentowany jest na
przykład taki obrazek
(Goodglass & Kaplan,
1972). Zadaniem
pacjentów jest opisanie
tego obrazka własnymi
słowami
Przykład produkcji mowy u trzech pacjentów:
1- « This is a boy and that’s a boy and that’s a … thing. This is a… i don’t
know. This is a … somethink that you can find in the … kitchen. »
2- « Well this is… mother is away here WORFING her work. But when she is
looking, the two boys LOONKING in the other part. One their small tile
into her time here »
3- « Cookie jar… fall over… chair… water… empty.. »
Pacjent 1: nie ma wielu problemów z gramatyką, ale nie potrafi znaleźć słów
(przykład anomii)
Pacjent 2: jest typowym przypadkiem afazji Wernickiego, o zachowanej dość
dobrze fluencji słownej, przy jednoczesnym bezsensownym używaniu tych
słów (neologizmy)
Pacjent 3: jest przykładem typowej afazji Broca. Produkcja mowy jest bardzo
niska i nieprawidłowa gramatycznie (agramatyzmy)
Poznawczy model produkcji i percepcji
mowy
Neuropsychologowie poznawczy używają modelu produkcji i
percepcji mowy w celu zrozumienia deficytów mowy u pacjentów z
uszkodzeniami mózgu.
Model (Ellis & Young, 1988)
Moduły:
1- Słuchowa analiza (akustyczna): podstawowa analiza słuchowa
dźwięków mowy. Na tym poziomie nie wiemy jeszcze, że dźwięk jest
danym słowem!
2- Słuchowe wejście leksykalne: to jest pamięć (jak w komputerze) ,
gdzie każde słowo jest reprezentowane przez liczbę (kod), która
pozwala uzyskać dostęp do informacji o znaczeniu danego słowa). Na
tym poziomie wiemy, że dźwięk jest tym słForward owem.
gemiinii