IDEOLOGIE EDUKACYJNE
I. definicja ideologii edukacyjnych
ideologia edukacyjna – zbiór idei i przekonań wyznawanych przez grupę ludzi na temat formalnych ram edukacji, zwłaszcza szkolnictwa często także na temat nieformalnych aspektów edukacji – nauka w domu
II. podejście dychotomiczne – kontrastowanie dwóch przeciwstawnych modeli np.:
orientacja na nauczyciela – orientacja na dziecko
nauczanie otwarte – nauczanie zamknięte
przyjmowanie znaczeń – tworzenie znaczeń
system autorytarny – system demokratyczny
model tradycyjny – model postępowy
przekaz – interpretacja
szkoły otwarte – szkoły zamknięte
nauka zależna – nauka autonomiczna
III. modele analityczne oparte na kryteriach (model Meighana) – ustalenie kryteriów głównych cech ideologii i następnie wypróbowanie wszystkich możliwych kombinacji
model Meighana – łączy elementy podane przez Smitha i Hammersleya, który ma służyć do analizy poszczególnych klas, szkół lub systemów; w tym ujęciu ideologia edukacji ma różne teorie składowe:
1. teoria wiedzy, jej treści i struktury
· wiedza ukierunkowana na przeszłość – podział na przedmioty
· wiedza ukierunkowana na teraźniejszość – znaczenie integracji
· wiedza ukierunkowana na przyszłość – umiejętność rozwijania się i uczenia
· wiedza zbudowana hierarchicznie – składająca się z przedmiotów o równej dostępności – nie
2. teoria uczenia się i roli ucznia
· uczenie się to :czynność zbiorowa – czynność indywidualna
· uczenie się to :rywalizacja z innymi – rywalizacja wobec kryteriów osiągnięć – polega na współpracy
· uczniowie uczą się: unikać nieprzyjemnych konsekwencji – powiększać własną kompetencję
· uczenie się zależy – od zdolności manifestujących się przez rozwiązywanie coraz trudniejszych zadań – od umiejętności zorganizowania sytuacji uczenia się
· uczeń uczy się przez: słuchanie – oglądanie – działanie
· rola uczącego się: przyjmowanie decyzji bez kwestionowania – prowadzenie konsultacji – podejmowanie decyzji
· rola uczenia się – reprodukowanie wiedzy – tworzenie syntezy – znajdowanie nowej wiedzy
3. teoria nauczania i roli nauczyciela
· wymagania stawiane nauczycielowi dotyczą: wiedzy przekazywanej – roli specjalisty w przekazywaniu – roli pomocnika i konsultanta
· przy nauczaniu nacisk na: produkt – proces
· nauczanie to: przymus – negocjacje – kontrola wg demokratycznych zasad
4. teoria środków nauczania odpowiednich do procesu uczenia się
· środki nauczania to: doświadczenia pierwszego stopnia (prace badawcze lub symulujące) – doświadczenia drugiego stopnia (relacje z doświadczeń 1. stopnia z książek, filmów) – doświadczenia trzeciego stopnia (podręczniki ze streszczeniami doświadczeń innych niż autor ludzi)
· środki to: książki - materiały multimedialne – doświadczenia pierwszego stopnia
· dostęp do środków: bardzo ograniczony – ograniczony do kręgu danej społeczności – dostęp do niektórych środków dla osób spoza szkoły – otwarty dostęp
5. teoria organizacji sytuacji uczenia się
· organizacja szkoły: odpowiedzialność jednej osoby – wyższych rangą nauczycieli – wszystkich nauczycieli – wszystkich nauczycieli i starszych uczniów – całej społeczności szkolnej
· dzielenie na grupy: na podstawie wieku – płci – osiągnięć – kombinacji tych czynników – bez uwzględnienia żadnego z nich
· plan lekcji: ustalony przed przybyciem uczniów – wynik wyboru uczniów – wynegocjowany z uczniami
· nauczyciele zorganizowani jako: nauczyciele poszczególnych przedmiotów – nauczający w jednej klasie szeregu przedmiotów – zespół pracujący z jedną wielką grupą
6. teoria oceniania, że uczenie było prowadzone
· mogą oceniać: egzaminatorzy z zewnątrz – nauczyciele uczących się – uczniowie
· przedmiot oceny: kurs nauki za efektywność – nauczyciele za rezultaty – uczniowie za osiągnięcia
· cel oceniania: dla ukierunkowania nauczania – dla selekcji
· ocenianie skoncentrowane na: procesach uczenia się – końcowym produkcie
· ocenianie odnosi się: do osiągnięć pisemnych – niepisemnych
· forma: krótka adnotacja – sprawozdanie – prezentacja sylwetki – świadectwo – profil ucznia
7. teoria dążeń, celów i wyników
· cel: przypisanie ról rządzących i rządzonych uczniom (sztywne zasady nierówności) – możliwość awansu dzięki zasługom (stan płynnej nierówności) – wersja równości – pluralizm - indywidualizm
8. teoria miejsca uczenia się
· nauczanie przebiega: w specjalnym budynku – w terenie
IV. autorytarne i nieautorytarne ideologie edukacji (porządek autorytarny, porządek demokratyczny)
1. autorytarne – system dyscypliny w związku zależności, w którym jedna osoba jest dominująca
· forma autokratyczna –strach – dyktator
· forma paternalistyczna – respekt – matka/ojciec
· forma charyzmatyczna – urok – mistrz
· forma ekspercka – informacja – mędrzec
· forma organizacyjna – tworzenie systemów – architekt
· forma konsultacyjna – reakcje – badacz rynku
2. niautorytarne
a) demokratyczne – system dyscypliny zawierający element niezależności w relacjach
· forma proceduralna – określone wcześniej reguły – sędzia sportowy
· forma reprezentacyjna – rzecznicy mający wpływ na decyzje
· forma komitetowa – przedstawiciele spotykający się i podejmujący decyzje
· forma forum – otwarta dyskusja
b) autonomiczne
V. nauka autonomiczna – nauka samodzielna, przyznająca większy stopień odpowiedzialności za proces uczenia uczniowi
1. powody zainteresowania nauką autonomiczną:
· zmiany w społeczno – ekonomicznym środowisku ucznia
· zmiany w technikach informacyjnych
· zmiany w teoriach uczenia się
2. ...
kasiabudzilek