Style funkcjonalne- stylistyczne odmiany polszczyzny charakteryzujące się doborem takich środków językowych, które uznane są za szczególnie przydatne ze względu na określony typ wypowiedzi i pełnione przez nie funkcje społeczne. Odmiany: styl artystyczny, naukowy, potoczny, publicystyczny, urzędowy. Stosowanie któregoś z nich wiąże się z celem, dla którego tworzona jest dana wypowiedź.
Styl artystyczny/ literacki/ poetycki - styl dzieła literackiego, w którym na pierwszy plan wysuwa się funkcja estetyczna i poetycka. W tekstach zaliczanych do literatury pięknej zauważamy wielkie zróżnicowanie stylistyczno- językowe. Cechy stylu artystycznego:
· oryginalność metaforyki, która wiąże się z oryginalnością stylu pisarza;
· świadome i celowe użycie elementów emocjonalnych;
· umiejętna indywidualizacja języka postaci;
· występowanie neologizmów;
· umiejętny dobór środków plastycznych służących do opisu przedstawianych postaci, zdarzeń, miejsc, zjawisk, przedmiotów;
· bogactwo środków językowych;
· bogactwo figur stylistycznych;
· stosowanie stylizacji na gwary środowiskowe, archaizacji, dialektyzacji.
Styl naukowy- styl, którym pisane są dzieła specjalistyczne z różnych dziedzin nauki; funkcjonalna odmiana stylowa języka literackiego, występująca w pracach naukowych. Styl jest zróżnicowany ze względu na przedmiot badań naukowych, występuje w tym stylu duża liczba wyrazów specjalnych, terminów o ściśle określonych znaczeniach. Cechy stylu naukowego:
· terminologia naukowa i specjalistyczna, język wzorów i symboli;
· jednoznaczność i precyzja informacji;
· unikanie elementów oceniających;
· obiektywne przedstawianie zjawisk i problemów (używanie form bezosobowych lub formy liczby mnogiej);
· brak pierwiastków emocjonalnych;
· przeważają zdania złożone podrzędnie nad współrzędnymi;
· stosowanie wyrażeń modalnych;
· występowanie dużej liczby rzeczowników niekonkretnych, oznaczających pojęcia umysłowe, oderwanych przymiotników i czasowników nazywających czynności pojęciowe, przysłówków i wyrażeń przysłówkowych, spójników i zaimków wskazujących cechy i relacje;
· logiczna kompozycja obejmująca tezy, argumenty, wnioski, przykłady;
· stosowanie tabel, wykresów;
· cytowanie prac innych autorów, stosowanie przypisów.
Styl publicystyczny- odmiana polszczyzny literackiej realizowana w tekstach dziennikarskich. Dobór środków językowych zależy od tematyki przekazu oraz od gatunku. Styl ten skupia w sobie elementy stylu potocznego, artystycznego, naukowego i urzędowego. Cechy stylu publicystycznego:
· oficjalność wypowiedzi;
· stosowanie wyrażeń i zwrotów idiomatycznych, potocznego słownictwa i potocznej frazeologii;
· występowanie wyrażeń i zwrotów stereotypowych, słownictwa modnego, wyrazów obcych
· występowanie elementów emocjonalnych i wartościujących;
· stosowanie słownictwa specjalistycznego w recenzjach i artykułach problemowych;
Styl urzędowy- odmiana języka literackiego, realizowana w instrukcjach, zarządzeniach, regulaminów, komunikatach, zawiadomieniach i pismach urzędowych. Występuję w dwóch rodzajach: styl wypowiedzi kancelaryjnych i styl aktów prawnych. Należy do stylów oficjalnych, do sfery komunikacji społecznej. Cechy stylu urzędowego:
· nakazowość;
· używanie trybu rozkazującego;
· przewaga zdań bezosobowych;
· odindywidualizowanie języka;
· słownictwo pozbawione emocji;
· nakazy i zakazy;
· częste występowanie strony biernej;
· treść w formie paragrafów i punktów;
· terminologia z zakresu ekonomii, prawa, administracji.
Styl potoczny- styl funkcjonalny przeważający w codziennych wypowiedziach , odmiany mówionej i pisanej. Jest naturalnym środkiem porozumiewania się ludzi. Cechy stylu potocznego:
· słownictwo o zabarwieniu potocznym;
· podobieństwo do stylu kolokwialnego i odmian regionalnych;
· słownictwo ekspresywne;
· potok składniowy;
· duża obrazowość;
· bogata synonimika potoczna;
· przewaga zdań pojedynczych nad złożonymi, współrzędnie złożonych nad złożonymi podrzędnie;
· zdania niepełne, eliptyczne, anakoluty, występują równoważniki zdań;
· powtarzanie wyrazów;
· dosadne porównania.
martyna1000