kodeks pracy.pdf

©Kancelaria Sejmu s. 1/125

Dz.U. 1974 Nr 24 poz. 141

USTAWA

z dnia 26 czerwca 1974 r.

Opracowano na pod-

stawie: tj. Dz.U. z

1998 r. Nr 21, poz.

94, Nr 106, poz. 668,

Nr 113, poz. 717, z

1999 r. Nr 99, poz.

1152, z 2000 r. Nr 19,

poz. 239, Nr 43, poz.

489, Nr 107, poz.

1127, Nr 120, poz.

1268, z 2001 r. Nr 11,

poz. 84, Nr 28, poz.

301, Nr 52, poz. 538,

Nr 99, poz. 1075, Nr

111, poz. 1194, Nr

123, poz. 1354, Nr

128, poz. 1405, Nr

154, poz. 1805, z 2002

r. Nr 74, poz. 676, Nr

135, poz. 1146, Nr

196, poz. 1660, Nr

199, poz. 1673, Nr

200, poz. 1679, z 2003

r. Nr 166, poz. 1608,

Nr 213, poz. 2081.

Kodeks pracy

Dział pierwszy

Przepisy ogólne

Rozdział I

Przepisy wstępne

Art. 1.

Kodeks pracy określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców.

Art. 2.

Pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wy-

boru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

preambuła skreślona

Art. 3.

Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej,

a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników.

Art. 3 1 .

§ 1. Za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z za-

kresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo

inna wyznaczona do tego osoba.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do pracodawcy będącego osobą fizyczną,

jeżeli nie dokonuje on osobiście czynności, o których mowa w tym przepisie.

Art. 5.

Jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczegól-

ne, przepisy kodeksu stosuje się w zakresie nie uregulowanym tymi przepisami.

art. 4 skreślony

Art. 6.

§ 1. Stosunek pracy między obywatelem polskim a polskim przedstawicielstwem,

misją lub inną placówką za granicą podlega przepisom kodeksu.

04-01-13

©Kancelaria Sejmu s. 2/125

§ 2. Stosunek pracy między obywatelem polskim a przedstawicielstwem, misją albo

inną placówką państwa obcego lub instytucji międzynarodowej, działającymi

na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, podlega przepisom kodeksu, jeżeli

umowy, układy lub porozumienia międzynarodowe nie stanowią inaczej.

Art. 8.

Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-

gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego.

Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie

prawa i nie korzysta z ochrony.

art. 7 skreślony

nowe brzmienie § 4 w

art. 9 1 wchodzi w

życie z dn. 1.01.2004

r. (Dz.U. z 2003 r. Nr

213, poz. 2081)

Art. 9.

§ 1. Ilekroć w Kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to prze-

pisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, okre-

ślające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowienia

układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbioro-

wych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku

pracy.

§ 2. Postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych oraz re-

gulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż

przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych.

§ 3. Postanowienia regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pra-

cowników niż postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień zbio-

rowych.

[§ 4. Postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie po-

rozumień zbiorowych, regulaminów oraz statutów określających prawa i obo-

wiązki stron stosunku pracy, naruszające zasadę równego traktowania kobiet

i mężczyzn w zatrudnieniu, nie obowiązują.]

<§ 4. Postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie

porozumień zbiorowych, regulaminów oraz statutów określających prawa

i obowiązki stron stosunku pracy, naruszające zasadę równego traktowa-

nia w zatrudnieniu, nie obowiązują.>

nowe brzmienie § 4 w

art. 9 wchodzi w

życie z dniem

1.01.2004 r.(Dz.U. z

2003 r. Nr 213, poz.

2081).

Art. 9 1 .

§ 1. Jeżeli jest to uzasadnione sytuacją finansową pracodawcy, może być zawarte

porozumienie o zawieszeniu stosowania w całości lub w części przepisów

prawa pracy, określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy; nie doty-

czy to przepisów Kodeksu pracy oraz przepisów innych ustaw i aktów wyko-

nawczych.

§ 2. Porozumienie, o którym mowa w § 1, zawiera pracodawca i reprezentująca

pracowników organizacja związkowa, a jeżeli pracodawca nie jest objęty

działaniem takiej organizacji, porozumienie zawiera pracodawca i przedstawi-

cielstwo pracowników wyłonione w trybie przyjętym u tego pracodawcy.

§ 3. Zawieszenie stosowania przepisów prawa pracy nie może trwać dłużej niż

przez okres 3 lat. Przepis art. 241 27 § 3 stosuje się odpowiednio.

[§ 4. Pracodawca przekazuje porozumienie właściwemu inspektorowi pracy; po-

rozumienie zawarte z przedstawicielstwem pracowników wymaga uprzedniego

04-01-13

©Kancelaria Sejmu s. 3/125

zaakceptowania przez właściwą wojewódzką komisję dialogu społecznego, o

której mowa w odrębnych przepisach.]

<§ 4. Pracodawca przekazuje porozumienie właściwemu inspektorowi pracy.>

§ 5. Przepisy § 1-4 nie naruszają przepisów art. 241 27 .

Rozdział II

Podstawowe zasady prawa pracy

Art. 10.

§ 1. Każdy ma prawo do swobodnie wybranej pracy. Nikomu, z wyjątkiem przy-

padków określonych w ustawie, nie można zabronić wykonywania zawodu.

§ 2. Państwo określa minimalną wysokość wynagrodzenia za pracę.

§ 3. Państwo prowadzi politykę zmierzającą do pełnego produktywnego zatrudnie-

nia.

[ Art. 11.

Nawiązanie stosunku pracy, bez względu na jego podstawę prawną, wymaga zgod-

nego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika.]

<Art. 11.

Nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez wzglę-

du na podstawę prawną tego stosunku, wymaga zgodnego oświadczenia woli

pracodawcy i pracownika.>

nowe brzmienie art.

11 wchodzi w życie z

dn. 1.01.2004 r.

(Dz.U. z 2003 r. Nr

213, poz. 2081)

Art. 11 1 .

Pracodawca jest obowiązany szanować godność i inne dobra osobiste pracownika.

Art. 11 2 .

Pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych

obowiązków; dotyczy to w szczególności równego traktowania mężczyzn i kobiet w

zatrudnieniu.

[ Art. 11 3 .

Jakakolwiek dyskryminacja, bezpośrednia lub pośrednia, w zatrudnieniu, w szcze-

gólności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, narodowość, przekona-

nia, zwłaszcza polityczne lub religijne, oraz przynależność związkową - jest niedo-

puszczalna.]

nowe brzmienie art.

11 3 wchodzi w życie z

dn. 1.01.2004

r.(Dz.U. z 2003 r. Nr

213, poz. 2081).

< Art. 11 3 .

Jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w

szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, naro-

dowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etnicz-

ne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas

04-01-13

©Kancelaria Sejmu s. 4/125

określony lub nie określony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu

pracy - jest niedopuszczalna.>

Art. 13.

Pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę. Warunki realizacji tego

prawa określają przepisy prawa pracy oraz polityka państwa w dziedzinie płac, w

szczególności poprzez ustalanie minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Art. 14.

Pracownik ma prawo do wypoczynku, który zapewniają przepisy o czasie pracy,

dniach wolnych od pracy oraz o urlopach wypoczynkowych.

art. 12 skreślony

Art. 15.

Pracodawca, jest obowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne wa-

runki pracy.

Art. 16.

Pracodawca, stosownie do możliwości i warunków, zaspokaja bytowe, socjalne i

kulturalne potrzeby pracowników.

Art. 17.

Pracodawca jest obowiązany ułatwiać pracownikom podnoszenie kwalifikacji zawo-

dowych.

Art. 18.

§ 1. Postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na których podstawie po-

wstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż prze-

pisy prawa pracy.

§ 2. Postanowienia umów i aktów, o których mowa w § 1, mniej korzystne dla pra-

cownika niż przepisy prawa pracy są nieważne; zamiast nich stosuje się odpo-

wiednie przepisy prawa pracy.

[§ 3. Postanowienia umów o pracę i innych aktów, na których podstawie powstaje

stosunek pracy, naruszające zasadę równego traktowania kobiet i mężczyzn w

zatrudnieniu, są nieważne; zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy pra-

wa pracy, a w razie braku takich przepisów - postanowienia te należy zastąpić

odpowiednimi postanowieniami nie mającymi charakteru dyskryminacyjnego.]

<§ 3. Postanowienia umów o pracę i innych aktów, na podstawie których po-

wstaje stosunek pracy, naruszające zasadę równego traktowania w za-

trudnieniu są nieważne. Zamiast takich postanowień stosuje się odpo-

wiednie przepisy prawa pracy, a w razie braku takich przepisów - posta-

nowienia te należy zastąpić odpowiednimi postanowieniami nie mającymi

charakteru dyskryminacyjnego.>

nowe brzmienie § 3 w

art. 18 wchodzi w

życie z dn. 1.01.2004

r. (Dz.U. z 2003 r. Nr

213, poz. 2081).

04-01-13

Art. 18 1 .

§ 1. Pracownicy i pracodawcy, w celu reprezentacji i obrony swoich praw i intere-

sów, mają prawo tworzyć organizacje i przystępować do tych organizacji.

§ 2. Zasady tworzenia i działania organizacji, o których mowa w § 1, określa usta-

wa o związkach zawodowych, ustawa o organizacjach pracodawców oraz inne

przepisy prawa.

Art. 18 2 .

Pracownicy uczestniczą w zarządzaniu zakładem pracy w zakresie i na zasadach

określonych w odrębnych przepisach.

Art. 18 3 .

Pracodawcy oraz organy administracji są obowiązani tworzyć warunki umożliwiają-

ce korzystanie z uprawnień określonych w przepisach, o których mowa w art. 18 1 i

18 2 .

[Rozdział IIa

Równe traktowanie kobiet i mężczyzn

Art. 18 3a .

§ 1. Kobiety i mężczyźni powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i

rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz do-

stępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych.

§ 2. Równe traktowanie kobiet i mężczyzn oznacza niedyskryminowanie w jakikol-

wiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio, ze względu na płeć.

§ 3. Dyskryminowanie pośrednie istnieje wtedy, gdy występują dysproporcje w za-

kresie warunków zatrudnienia na niekorzyść wszystkich lub znacznej liczby

pracowników jednej płci, jeżeli nie mogą one być obiektywnie uzasadnione in-

nymi względami niż płeć.

nowe brzmienie

rozdziału IIa wchodzi

w życie z dn.

1.01.2004 r. (Dz.U. z

2003 r. Nr 213, poz.

2081)

Art. 18 3b .

§ 1. Za naruszenie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn uważa się różni-

cowanie przez pracodawcę sytuacji pracowników ze względu na płeć, którego

skutkiem jest w szczególności:

1) odmowa nawiązania lub kontynuowania stosunku pracy,

2) niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę lub innych warunków

zatrudnienia albo pominięcie przy awansowaniu lub przyznawaniu innych

świadczeń związanych z pracą,

3) pominięcie przy typowaniu do udziału w szkoleniach podnoszących kwalifi-

kacje zawodowe,

chyba że pracodawca udowodni, że kierował się innymi względami.

§ 2. Nie narusza zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn odmowa praco-

dawcy nawiązania stosunku pracy uzasadniona potrzebą świadczenia określo-

04-01-13

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: