KAPITALIZM MONOPOLISTYCZNY I JEGO WPŁYW NA EKSPANSJĘ KOLONIALNĄ
Kapitalizm monopolistyczny – proces przemian w gosp państw rozwiniętych, prowadzący do coraz większej koncentracji i centralizacji kapitału i produkcji, powstania różnych form związków i przedsiębiorstw w II poł. XIX w.
Czynniki sprzyjające rozwojowi kapitalizmu monop.
=>eksplozja demograficzna w II poł XIX w (1500 mln ludności na świecie), postęp medycyny, lepsze wyżywienie, spadek smiertelności; =>masowe migracje (34 mln opuściło Europę w 1.1873-1914 – najwięcej do Ameryki Północnej i pd oraz Australii)migracje ze wsi do miast, szybka urbanizacja,=>postęp techniczny – wynalazki, rozwój przemysłu ciężkiego, komunikacji, umasowienie prod, walka o rynki zbytu i surowców, konieczność ciągłej wymiany maszyn na nowsze; =>cykliczne spadki i wzrost koniunktury, duża rola handlu międzynarodowego, upadek małych przedsiębiorstw, konieczność dużych kapitałów – stąd zjednoczenie przedsiębiorstw.
Monopol – wyłączne prawo do działalnośic ekonomicznej w określonej dziedzinie, na pewnym terenie, -koncentracja pozioma (skupienie fabryk produkujących ten sam produkt); -koncentracja pionowa –(skupienie zakładów jednego procesu produkcyjnego); =>kartel – porozumienie saamodzielnych przedsiębiorstw eej samej gałęzi produkcji; reguluje zakupy, produkcję, zbyt, cenę; trust – związek przedsiębiorstw różnych gałęzi w koncentracji pionowej; syndykat – związek przedsiębiorstw zachowujacych samodzielność, ale dokonujących transakcji tylko przez związek; -kapitał finansowy – powiązanie monopoli z bankami; -spółki akcyjne – forma kumulacji drobnych kapitałów z udziałem akcjonariuszy.
=>zwiększenie różnorodności produkowanych towarów, które przy masowej produkcji taniały i znajdowały nabywców; =>upadek drobnej i średniej wytwórczości rzemieślniczej, wzrost liczby robotników – rozwój ruchów robotniczych, kształtowanie społeczeństwa masowego; =>wpływ właścicieli kapitałów na politykę – poszukiwanie i ochrona rynków zbytu, ekspansja kolonialna, wywóz kapitałów, ostra rywalizacja m-dzy monopolami; =>uzależnienie państw słabszych gospodarczo od bogatych; =>wpływ na rolnictwo – wzrost produkcji, nowa technika, napływ taniego zboza z kolonii, rozwój hodowli, duży popyt na żywność, =>przejście z gospodarki regionalnej do światowej.
Przyczyny ekspansji kolonialnej i rywalizacji mocarst o strefy wpływów: =>eksplozja demograficzna, rozwój osadnictwa, poszukiwanie pracy, możliwość kariery dla osób przedsiębiorczych, potrzeby gospodarki wielkoprzemysłowej, =>poszukiwanie tanich surowców, taniej siły roboczej, opanowanie rynków zbytu; =>tworzenie baz wojskowych, protektoratów, cele misyjne; =>kolonie były oznaką potęgi i bogactwa: - imperializm – dążenie państwa do dominacji militarnej, politycznej lub gosp nad resztą świata
...
david0