SAPIEHOWIE.pdf

Sapiehowie

Sapiehowie ( lit. Sapiegos , brus Сапегі ) – magnacki ród książęcy

herbu Lis (odmienny) pochodzenia litewskiego.

Krótka historia rodu

I Rzeczpospolita

Jeden z najpotężniejszych polskich rodów magnackich. Pierwsze

wzmianki o protoplaście rodu – Semenie Sopiże (Sapaczu )

pochodzą z lat 40. XV w; mimo wieloktotnych prób dziejopisów

nie udało się udowodnić pochodzenia rodu od Sunigajły, który

przystąpił podczas unii horodelskiej z e strony litewskiej do herbu

Lis. Spośród czterech synów Semena potomstwo dwóch wymarło

w drugim pokoleniu, dwóch pozostałych założyło dwie linie rodu,

żyjące do tej pory – potomkowie Bohdana założyli linię starszą,

różańską, zwaną też siewierską bądź czerejską

( Sapiehowie-Różańscy) , potomkowie Iwana – linię młodszą,

kodeńską ( Sapiehowie-Kodeńscy ).

Herb rodziny Sapiehów Lis

Jednym z najważniejszych twórców potęgi rodu w XVI w., poza

założycielami linii, był kanclerz wielki litewski, Lew Sapieha ( ur.

1557) . Poprzez doskonałe gospodarowanie odziedziczonymi

dobrami, świeżymi nadaniami królewskimi i odpowiednimi

mariażami z rodzinami Chodkiewiczów, Hlebowiczów czy

Połubińskich, ród Sapiehów pod rządami Lwa doszedł do

pierwszego szeregu rodów Rzeczypospolitej.

Jako że synowie Lwa nie pozostawili potomków, fortuna przeszła

na potomstwo Jana Piotra, znanego z Potopu H. Sienkiewicza

hetmana Pawła Jana i jego synów Kazimierza Jana i Benedykta

Pawła . Ci dwaj ostatni doprowadzili do zebrania w swoich rękach

praktycznie wszystkich ważniejszych urzędów w Wielki m

Księstwie , co doprowadziło do wybuchu niezadowolenia

społecznego i powstania. Potęga Sapiehów została złamana w

bitwie pod Olkiennikami w roku 1700. Był to szczyt potęgi rodu.

Wielki herb rodziny Sapiehów ( 1858 - 1859)

W wieku XVIII ród Sapiehów pracował nad odzyskaniem utraconych wpływów i dóbr, nie osiągając jednak

poprzedniej potęgi. Podczas wojny północnej S apiehowie stanęli w większości po stronie Karola XII i Stanisława

Leszczyńskiego. Także za Leszczyńskim stanęli podczas podwójnej elekcji roku 1733 . Duża część rodu brała

aktywnie udział w wydarzeniach konfederacji barskiej. W czasie obrad Sejmu Wielkiego większość Sapiehów, z

wyjątkiem Kazimierza Nestora , pozostała wobec projektów konstytucji s ceptyczna.

Podkreśleniem świetności rodu było uzyskanie tytułu książęcego. W 1700 r . Michał Franciszek Sapieha z linii

różańskiej otrzymał tytuł książęcy od cesarza Leopolda I , który wygasł jednak już w roku nadania. W 1768 r . sejm

polski w uznaniu zasług oraz niekwestionowanej potęgi przyznał tytuł książęcy dla całego rodu.

Od czasu powstania rodu do 1795 r oku ród Sapiehów wydał m.in.

Sapiehowie

• 41 wojewodów

• 14 kasztelanów

• 4 hetmanów wielkich litewskich

• 2 hetmanów polnych litewskich

• 3 kanclerzy wielkich litewskich

nie licząc kilkudziesięciu osób piastujących wiele innych ważnych w czasie I Rzeczypospolitej urzędów.

Okres rozbiorów

Utraciwszy wpływy polityczne Sapiehowie posiadali dalej ogromne majątki, dzięki którym mogli działać w

zmienionych realiach. Do ciekawszych postaci tego okresu należą: podróżnik i geolog Aleksander Antoni, założyciel

Akademii Rolniczej w Dublanach Leon Ludwik, czy powstaniec listopadowy Eustachy Kajetan. W momencie

uzyskania autonomii galicyjskiej wielu członków rodu powróciło do działalności politycznej, działając w ramach nie

tylko Sejmu Krajowego, ale także władz centralnych w Wiedniu . Do najwybitniejszych polityków II połowy XIX w.

należeli m.in. Adam Stanisław , Władysław Leon .

Ciekawostką dotyczącą rodu w XIX w. jest związek z Sapiehami Pawła Edmunda Strzeleckiego , który fundusze na

swoje podróże po Australii uzyskał zarządzając dobrami i pomagając spłacać ogromne długi księcia Franciszka

Sapiehy.

II RP

W okresie międzywojennym z rodu Sapiehów wyróżniają się zdecydowanie dwie postacie: ministra spraw

zagranicznych Eustachego Kajetana i arcybiskupa krakowskiego, Adama Stefana. Nie byli to jednak jedyni

przedstawiciele rodu działający w tym okresie, warto wymienić także np. założyciela PCK , Pawła .

1939 i później

Rok 1939 b ył końcem rodu Sapiehów na terenie Polski. Ostatnim wybitnym członkiem rodu przebywającym na stałe

w Polsce, przeciwstawiającym się dwóm największym reżimom XX w., był kardynał Adam Stefan Sapieha, zmarły

w roku 1951. Pozostała część rodu była zmuszona w trakcie działań wojennych do opuszczenia kraju. Wielu

Sapiehów poległo, a do najciekawszych postaci polskiego ruchu oporu należał m.in. delegat AK na Węgry, Andrzej

Józef Sapieha.

Obecnie żyjący członkowie rodu przebywają przeważnie na stałe poza granicami kraju. Z obu linii żyje ok. 20 osób.

Członkowie rodu

Pokolenie 1

• Semen Sopiha ( XV w.) – założyciel rodu, pisarz Wielkiego Księcia Litewskiego Kazimierza Jagiellończyka . /1

Pokolenie 2

• Bohdan Sapieha ( zm. 1512 (?)) – pisarz hospodarski, okolniczy smoleński, protoplasta linii czersko-różańskiej . /2

• Iwan Sapieha ( zm. 1517) – kanclerz królowej Heleny , wojewoda witebsk i, wojewoda Podlaski , protoplasta linii

kodeńskiej . /3

Pokolenie 3

• Iwan Sapieha ( zm. 1546) – wojewoda witebski, podlaski, starosta drohicki. ( Róż.) /8

• Paweł Sapieha ( zm. 1579 ) – wojewoda podlaski, wojewoda nowogródzki ( Kod.) /13

Sapiehowie

Pokolenie 4

• Paweł Sapieha ( zm. 1580 ) – starosta lubecki, kasztelan kijowski. ( Róż. ) /25

• Dymitr Sapieha ( zm. 1576) – dworzanin królewski, podstarości brzeski. ( Róż.) /34

• Bohdan Sapieha (syn Fiodora) (zm. 1603) – dworzanin królewski, sędzia ziemski trocki. ( Róż.) /35

• Mikołaj Sapieha (zm. 1599) – wojewoda miński, wojewoda brzeski, wojewoda witebski ( Kod. ) /37

• Bohdan Sapieha (syn Pawła) ( zm. 1593 ) – podkomorzy bielski, starosta homelski, kasztelan brzeski, wojewoda

smoleński i miński ( Kod.) /38

• Andrzej Sapieha ( zm. 1621 ) – podczaszy litewski, kasztelan miński, wojewoda połocki i smoleński ( Kod.) /42

Pokolenie 5

• Lew Sapieha ( 1557 - 1633) – kanclerz wielki litewski 1589- 1623 , wojewoda wileński 1621 , hetman wielki litewski

1625 ( Róż.) /47

• Andrzej Sapieha (syn Iwana) ( zm. 1611 ) – starosta orszański, kasztelan witebski, wojewoda mścisławski. ( Róż.)

/49

• Jan Piotr Sapieha ( 1569- 1611 ) – pułkownik, hetman Dymitra II Samozwańca, pułkownik króla Zygmunta III.

( Róż.) /54

• Mikołaj Sapieha (zm. 1611) , podkomorzy grodzieński, kuchmistrz litewski, poseł na sejmy. ( Róż.) /60

• Lew Sapieha (syn Michała) ( zm. 1610) – wojski witebski, sędzia ziemski grodzieński. ( Róż.) /61

• Mikołaj Sapieha Pobożny ( 1581- 1644 ) – wojewoda miński, brzeski, kasztelan wileński, fundator kościoła św.

Anny w Kodniu . ( Kod. ) /70

• Krzysztof Sapieha ( 1590 - 1637 ) – podczaszy litewski. ( Kod.) /71

• Mikołaj Sapieha ( 1558 - 1638) – wojewoda miński i nowogródzki. ( Kod.) /76

• Paweł Stefan Sapieha ( 1565 - 1635) – koniuszy litewski, podkanclerzy litewski. ( Kod. ) /77

Pokolenie 6

• Jan Stanisław Sapieha ( 1589 - 1635) – starosta słonimski, podstoli litewski, marszałek wielki litewski. ( Róż.) /92

• Krzysztof Michał Sapieha ( 1607- 1631 ) – pisarz wielki litewski. ( Róż.) /96

• Kazimierz Leon Sapieha (syn Lwa) ( 1609- 1656 ), pisarz wielki, podkanclerzy litewski. ( Róż.) /97

• Aleksander Dadźbóg Sapieha ( 1585- 1635 ), podkomorzy witebski, starosta orszański, rotmistrz królewski. ( Róż.)

/98

• Krzysztof Stefan Sapieha ( 1590 - 1636 ), pisarz wielki litewski, starosta lidzki, mścisławski i wilkijski. ( Róż.) /99

• Andrzej Stanisław Sapieha ( 1592 - 1646) , kasztelan trocki, kasztelan wileński. ( Róż.) /104

• Jan Sapieha (syn Jana Piotra) ( przed 1622 - 1629) , starosta uświacki, kirśnieński i uszpolski. ( Róż. ) /105

• Paweł Jan Sapieha ( 1609/ 1610- 1665 ) – hetman wielki litewski. ( Róż.) /107

• Fryderyk Sapieha (przed 1599 - 1650 ) – podkomorzy witebski, wojewoda mścisławski. ( Róż.) /116

• Kazimierz Melchiades Sapieha ( 1625- 1654 ) – dworzanin królewski, starosta krzepicki. ( Kod.) /121

• Jan Ferdynand Sapieha ( 1628 - 1659) – cześnik litewski. ( Kod.) /122

• Jan Fryderyk Sapieha (syn Fryderyka) ( 1618- 1664 ) – pisarz polny koronny. ( Kod.) /126

• Tomasz Kazimierz Sapieha ( 1621 - 1654) – oboźny litewski ( Kod. ) /127

• Krzysztof Franciszek Sapieha ( 1623- 1665 ) – krajczy litewski, pułkownik królewski. ( Kod.) /128

• Aleksander Kazimierz Sapieha ( 1624 - 1671) , biskup żmudzki, biskup wileński. ( Kod.) /129

• Tomasz Sapieha ( 1598 - 1646) – wojewoda nowogródzki. ( Kod.) /132

• Kazimierz Mikołaj Sapieha (przed 1617 - 1639) – starosta niemonojcki, leśniczy bielski. ( Kod.) /133

Sapiehowie

Pokolenie 7

• Mikołaj Krzysztof Sapieha ( 1613 - 1639) – pisarz polny litewski ( Róż.) /142

• Kazimierz Jan Sapieha ( 1637 - 1720 ) – wojewoda wileński, hetman wielki litewski. ( Róż.) /147

• Teresa z Gosiewskich Sapieżyna ( przed 1677 – 1708 ) – wojewodzina wileńska, żona Kazimierza Jana . ( Róż.)

• Benedykt Paweł Sapieha ( przed 1655- 1707/ 1708) – podskarbi wielki litewski. ( Róż.) /148

• Franciszek Stefan Sapieha ( przed 1661 – 1686) – koniuszy litewski. ( Róż.) /149

• Leon Bazyli Sapieha ( 1652- 1686 ) – podskarbi nadworny, generał artylerii litewskiej. ( Róż.) /153

• Mikołaj Leon Sapieha ( 1644 - 1685) – wojewoda bracławski. ( Kod.) /156

• Kazimierz Władysław Sapieha ( 1650- 1703 ) – wojewoda trocki. ( Kod.) /157

• Paweł Franciszek Sapieha ( 1657- 1715 ) – opat paradyski, biskup żmudzki. ( Kod.) /158

• Władysław Jozafat Sapieha ( 1652 - 1733) – wojewoda brzeski. ( Kod.) /161

Pokolenie 8

• Jerzy Stanisław Sapieha ( 1668 - 1732) – wojewoda mścisławski. ( Róż. ) /170

• Michał Franciszek Sapieha ( 1670- 1700 ) – koniuszy litewski, generał artylerii litewskiej. ( Róż.) /171

• Aleksander Paweł Sapieha ( 1672 - 1734 ) – marszałek wielki litewski. ( Róż.) /172

• Michał Józef Sapieha ( 1670- 1738) – wojewoda podlaski. ( Róż.) /174

• Jan Kazimierz Sapieha ( zm. 1730 ) – hetman wielki litewski. ( Róż.) /177

• Józef Franciszek Sapieha ( 1679- 1744) – podskarbi nadworny litewski. ( Róż.) /179

• Jerzy Felicjan Sapieha ( 1680- 1750) – starosta wilkowski, wojewoda mścisławski. ( Róż.) /181

• Jan Fryderyk Sapieha ( 1680 - 1751) – kanclerz wielki litewski. ( Kod.) /187

• Karol Józef Sapieha ( przed 1718- 1768 ) – wojewoda brzeski. ( Kod.) /196

• Ignacy Sapieha ( przed 1721- 1758) – podskarbi nadworny litewski, wojewoda mścisławski. ( Kod.) /204

Pokolenie 9

• Antoni Kazimierz Sapieha ( 1689- 1739) – poseł, starosta merecki, kasztelan trocki. ( Róż.) /206

• Kazimierz Leon Sapieha ( 1697 - 1738) , generał artylerii litewskiej, od 1735 wojewoda brzeski, w 1735

odznaczony Orderem Orła Białego. ( Róż.) /214

• Józef Stanisław Sapieha ( 1708 - 1754) , biskup koadiutor wileński ( Róż.) /215

• Michał Antoni Sapieha ( 1711 - 1760) , podkanclerzy litewski. ( Róż.) /216

• Piotr Paweł Sapieha ( 1701 - 1771 , stolnik litewski, wojewoda smoleński. ( Róż.) /219

• Elżbieta z Branickich Sapieżyna ( 1734 - 1800) – wojewodzicowa mścisławska, polityk, przyjaciółka Stanisława

Augusta Poniatowskiego. ( Róż.) , ( Kod.)

• Katarzyna Agnieszka Ludwika Sapieha ( 1718- 1779) , łowczyni litewska, działaczka konfederacji barskiej ( Róż.)

/226

• Józef Sapieha ( 1737- 1792 ) – krajczy litewski, regimentarz generalny litewski konfederacji barskiej ( Kod.) /233

• Teofila Strzeżysława z Jabłonowskich Sapieha ( 1742- 1816 ), krajczyni litewska, działaczka konfederacji barskiej ,

żona Józefa. ( Kod.)

• Franciszek Ksawery Sapieha ( 1741 / 1746- 1808 ), ostatni wojewoda smoleński. ( Kod.) /238

• Kajetan Michał Sapieha ( 1749- 1771) , marszałek połocki konfederacji barskiej ( Kod.) /239

Sapiehowie

Pokolenie 10

• Anna z Sapiehów Jabłonowska – ( 1728- 1800) , wojewodzina bracławska, mecenaska sztuki, wybitna

administratorka swoich dóbr. ( Róż. ) /240

• Aleksander Michał Sapieha – ( 1730 - 1793) , wojewoda połocki, Hetman polny litewski, Kanclerz wielki litewski,

marszałek konfederacji targowickiej n a Litwie. ( Róż.) /241

• Magdalena Agnieszka z Lubomirskich Sapieha – ( 1739- 1780 , żona Aleksandra Michała , metresa Stanisława

Augusta Poniatowskiego. ( Róż.)

• Michał Ksawery Sapieha ( 1735 - 1766 ) – krajczy litewski. ( Róż. ) /243

• Kazimierz Nestor Sapieha ( 1757 - 1798) – generał artylerii litewskiej, marszałek konfederacji litewskiej. ( Kod.)

/248

• Aleksander Antoni Sapieha ( 1773- 1812) – przyrodnik, mecenas, podróżnik, polityk. ( Kod.) /249

• Mikołaj Sapieha (1779-1843) – uczestnik wojen napoleońskich, ziemianin, odznaczony Virtuti Militari. ( Kod.)

/252

• Paweł Sapieha ( 1781 - 1855 ) – uczestnik wojen napoleońskich, ziemianin. ( Kod. ) /253

Pokolenie 11

• Franciszek Sapieha ( 1772 - 1829 ) – generał artylerii litewskiej, powstaniec kościuszkowski . ( Róż.) /263

• Anna Zofia Sapieha ( 1798- 1864) – żona Adama Jerzego Czartoryskiego. ( Kod.) /264

• Leon Sapieha ( 1803 - 1878) – marszałek galicyjskiego Sejmu Krajowego . ( Kod. ) /266

Pokolenie 12

• Adam Stanisław Sapieha ( 1828- 1903) – "Czerwony książę", syn Leona, ojciec Adama Stefana. ( Kod.) /278

• Eustachy Kajetan Sapieha ( 1797- 1860 ) – powstaniec, emigrant, związany z Hotelem Lambert . ( Róż.) /275

Pokolenie 13

• Jan Paweł Aleksander Sapieha ( 1847- 1901 ) – ziemianin, wojskowy. ( Róż.) /294

• Władysław Leon Sapieha ( 1853- 1920 ) – ziemianin, działacz społeczny, poseł do Sejmu Krajowego i do Rady

Państwa w Wiedniu. ( Kod.) /295

• Paweł Sapieha ( 1860 - 1934 ) – podróżnik, pierwszy prezes Polskiego Czerwonego Krzyża. ( Kod.) /299

• Adam Stefan Sapieha ( 1867 - 1951) – biskup krakowski 1911 , arcybiskup krakowski 1925, kardynał 1946 . ( Kod. )

/301

Pokolenie 14

• Eustachy Sapieha ( 1881 - 1963) – minister spraw zagranicznych II Rzeczypospolitej, polityk konserwatywny,

poseł na Sejm II RP. ( Róż.) /306

• Leon Sapieha ( 1883 - 1944) – ziemianin, podróżnik, poseł n a Sejm. ( Kod.) /312

• Józef Sapieha (syn Władysława Leona) ( 1887 - 1940) , uczestnik wojny polsko-bolszewickiej ( Kod.) /313

• Aleksander Sapieha ( 1888 - 1976) – lotnik. ( Kod. ) /314

• Adam Zygmunt Sapieha ( 1892 - 1970) – kawalerzysta, lotnik. ( Kod.) /315

• Andrzej Józef Sapieha ( 1894 - 1945( ?)) – ziemianin, ppor. rezerwy WP, emisariusz KG AK . ( Kod.) /317

• Stanisław Sapieha ( 1896- 1919) – obrońca Lwowa ( Kod.) /318

• Paweł Maria Sapieha ( 1900- 1987) – zawodowy wojskowy, rezydent amerykańskiego kontrwywiadu. ( Kod.) /328

• Virgilia Peterson-Sapieha ( 1904- 1966) - amerykańska pisarka i dziennikarka telewizyjna

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: