ocena oddziaływania na środowisko OOS.pdf
(
229 KB
)
Pobierz
401640789 UNPDF
OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO
OOS
Aktualnie zagadnienia ocen oddziaływania na środowisko (OOS) są tematem dużej
ilości publikacji w Polsce i za granicą
Zarówno w Polsce jak i w świecie nie istnieje ujednolicona terminologia dotycząca tej
dziedziny
Rozwój OOS
w określonym państwie determinowany jest zwykle takimi czynnikami jak:
-
kształt obowiązującego systemu polityczno-ekonomicznego
-
ramy prawne i organizacyjne
-
struktury administracyjne
-
systemy wartości
-
tradycje
-
wzorce kulturowe wyznawane i reprezentowane w społeczeństwie
-
powiązania i zobowiązania międzynarodowe
-
stan nauki i techniki.
W Polsce
na podstawie źródeł pisanych można wydzielić cztery okresy dotyczące
rozwoju idei OOS.
Głównymi kryteriami ich wprowadzenia były:
-
uregulowania prawne
-
zaawansowanie prac badawczych
-
stosowanie OOS w praktyce
I OKRES
lata siedemdziesiąte
W tym okresie po raz pierwszy pojawiły się w Polsce publikacje dotyczące OOS.
W ramach współpracy z Programem Środowiskowym Narodów Zjednoczonych i
Światową Organizacją Zdrowia zainicjowano prace badawcze oraz podjęto próby
zastosowania wybranych metod OOS.
Prawo wodne, Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska
w tym okresie były zbyt ogólne i nie precyzowały zasad oraz metod sporządzania opracowań
o skutkach przyrodniczych określonych zamierzeń inwestycyjnych.
II OKRES
lata 1980-1989
W 1980 roku
uchwalono nowatorską jak na owe czasy Ustawę o ochronie i
kształtowaniu środowiska,
w 1984 roku
ukazały się nowe przepisy o planowaniu
przestrzennym.
Wymieniono po raz pierwszy kto jest uprawniony do sporządzania
OPINII
co do
oddziaływania inwestycji lub obiektu budowlanego albo zespołu obiektów na środowisko.
Była to lista ekspertów (rzeczoznawców) określonych przez Ministra.
W 1989 roku
znowelizowano ustawę o ochronie i kształtowaniu środowiska z 1980
roku.
Wówczas termin
OPINIA WPŁYWU NA ŚRODOWISKO
został zastąpiony
terminem
OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO
OOS
traktowana była jako
metoda – ekspertyza.
III OKRES
lata 1990 - 1994
W kwietniu 1990 roku
ukazało się Zarządzenie Ministra OŚZNiL w sprawie
inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi oraz warunków, jakim
powinna odpowiadać sporządzona przez rzeczoznawcę
ocena oddziaływania inwestycji i
obiektów budowlanych na środowisko.
Był to
pierwszy akt prawny
, w którym podjęto próbę szczegółowego unormowania
problematyki OOS. Jednocześnie wystąpiła
intensyfikacja prac badawczych
, w tym
prowadzących do dostosowania polskich przepisów do wymagań legislacyjnych
obowiązujących w EWG.
Po raz pierwszy wydano czasopismo dotyczące OOS a sama OOS stała się istotnym
narzędziem realizacji polityki ekologicznej o charakterze prewencyjnym.
IIV OKRES
lata 1995 – 1998
W połowie 1995 roku
nastąpiła zmiana przepisów dotyczących OOS (maj 1995
roku), w związku z przyjęciem nowych ustaw:
-
o zagospodarowaniu przestrzennym,
-
Prawo budowlane,
-
płatne autostrady,
-
Prawo geologiczne i górnicze,
-
ochrona gruntów rolnych, leśnych i innych.
W nawiązaniu do międzynarodowych regulacji prawnych (np.. Dyrektywa 97/11/EC)
silnie
zasygnalizowano potrzebę głębokich zmian w obowiązujących przepisach.
U podstawy zmian leżało postrzeganie OOS w kategoriach
wieloetapowej
procedury nie zaś tylko pisemnej ekspertyzy
.
W styczniu 1997 roku
Polska ratyfikowała Konwencję z Espoo (Finlandia) o
ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym.
W praktyce jednak zarówno
prognoza jak i OOS
oznaczają wciąż jedynie
specyficzne ekspertyzy ekologiczne
.
Reforma administracyjna państwa po 1999 roku
otworzyła nowy rozdział w
funkcjonowaniu systemu OOS w Polsce.
Kompetencje Ministra
przejmuje administracja wojewody
.
Sprawami inwestycji
mogących pogorszyć stan środowiska, zajmuje się
powiatowy inspektorat sanitarny
.
Nakłada się
obowiązek informowania społeczeństwa
o wpływie na środowisko i
zdrowie danej inwestycji.
Wydaje się, że jest to zalążek
pełniejszego udziału społeczeństwa w
procedurach lokalizacyjnych inwestycji.
Należy spodziewać się, że
OOS odegra w tych poczynaniach kluczową rolę.
GENEZA I ROZWÓJ TERMINOLOGII OOS
Pierwszą pracą zawierającą zagadnienia sformalizowanej oceny oddziaływania na
środowisko był artykuł M.S. Zakrzewskiego opublikowany w czasopiśmie „Człowiek i
Środowisko” w 1977 roku w USA. Autor zaprezentował w nim jedną z wielu metod OOS,
zwaną
macierzą Leopolda
.
Określa się ją jako
macierz amerykańska
, która opracowana
była na początku lat 70-tych.
Zakrzewski powołuje się na Ustawę o Narodowej Polityce Ekologicznej (NEPA) z
1970 roku stwierdzając, że organa Rządu Federalnego przed podjęciem decyzji mają
obowiązek przygotowania odpowiedniego raportu o wpływie projektowanej inwestycji na
środowisko. Raport ten określa się mianem
Environmental Impact Assessment (EIA)
i
przyporządkowuje się mu polską nazwę w brzmieniu –
Ocena Wpływu na Środowisko
(OWS).
Publikacja ta spowodowała szersze zainteresowanie problematyką OOS w Polsce w
następnych latach i znacząco wpłynęła na kształtowanie się modelu OOS w naszym kraju.
Metoda OWS
została rozwinięta
w Oddziale Katowickim Instytutu Kształtowania
Środowiska
na początku lat osiemdziesiątych. Instytut ten wspólnie
ze Światową
Organizacją Zdrowia (WHO)
, dotyczący praktycznych zastosowań OOS na obszarze
Górnego Śląska i regionu legnicko – głogowskiego.
Wyniki prowadzonych prac przyczyniły się do opracowania rekomendacji sposobu
wprowadzenia formalnego systemu OOS w Polsce (1988 r.).
Metoda OWS jednak nie została nigdy wdrożona
.
Ze studiów literaturowych wynika, że
podejmowano liczne próby wykonywania
analiz wpływu wielkich inwestycji, zarówno projektowanych jak też istniejących, na
środowisko.
Trudno jednak się zorientować, co konkretnie rozumiano pod pojęciem OWS w
owych czasach:
metodę, ekspertyzę a może wieloetapowy proces i procedury.
Pewne formy OOS zostały wprowadzone do polskiego systemu prawnego w 1980
roku wraz z ustawą o ochronie i kształtowaniu środowiska.
W 1989 roku termin opinia (OWS) został zastąpiony terminem ocena (OOS).
Zmianę tą należy wiązać z poczynionymi poprawkami językowymi w odpowiednich aktach
legislacyjnych w latach 1989-90 i konsekwentnym stosowaniem nowego nazewnictwa w
kolejnych przepisach prawnych.
W 1990 roku
wraz z Zarządzeniem Ministra wymagania objęły zarówno obiekty
istniejące jak również projektowane.
Przepisy prawne dotyczące OOS
, które dotychczas ukazały się w Polsce,
nie
definiują używanych pojęć i terminów
. Są wśród nich takie hasła jak:
-
ocena oddziaływania na środowisko,
-
oddziaływanie bezpośrednie, pośrednie,
-
krótkotrwałe, długotrwałe,
-
odwracalne, nieodwracalne,
-
metody oceny,
-
wpływ na środowisko i zdrowie ludzi.
Częsta niejednoznaczność pojęć prowadzi może do wielu kontrowersji.
Terminologia OOS
stosowana w Polsce jest bardzo niejednolita, niejednoznaczna i
można zagubić się w gąszczu informacyjnym.
Treść pojęcia OOS
zmienia się, ewoluuje od momentu swego pojawienia się w
polskim słownictwie, czyli od lat siedemdziesiątych.
To co dawniej nazywano metodą, ekspertyzą
dzisiaj zaczyna być postrzegane w
szerszych kategoriach, mianowicie jako:
proces, procedury, narzędzie planowania i
gospodarowania środowiskiem przyrodniczym.
Charakterystyczną cechą tego typu ocen, jest ich sformalizowany, kompleksowy,
interdyscyplinarny i utylitarny charakter.
OOS na poziomie polityki, planów i programów, określana czasami jako
strategiczna
OOS (SOOS),
jest relatywnie nowym zjawiskiem na świecie.
Amerykańska NEPA
(
National Environmental Policy Act)
zawiera wymagania w tym
zakresie lecz nie była tak jak OOS należycie egzekwowana.
Agencja Ochrony Środowiska
USA
(EPA)
już w latach 1979-1989 przygotowała 320 takich raportów. Prawdopodobnie
najlepszy funkcjonujący system ocen strategicznych na świecie funkcjonuje w USA stan
Kalifornia.
W Europie
formalne wymagania w tym zakresie od 1987 roku ma
Holandia
. Mniej
formalne odmiany ocen strategicznych, w różnym zakresie, stosowane są w większości
państw obecnej Unii Europejskiej.
OOS i SOOS wykazują wiele wspólnych cech
, ale
występują też między nimi
określone różnice.
Podobieństwem
jest to, że składa się na nie pewien logiczny tok postępowania o
charakterze proceduralnym.
Etapy tego postępowania są podobne, ale
sposób ich przeprowadzenia
,
szczegółowość analiz oraz zakres tematyczny są odmienne.
W trakcie OOS
oceniany
jest
wpływ określonego zamierzenia
na środowisko.
Celem SOOS
jest często
ocena środowiska przyrodniczego z punktu widzenia
możliwości pełnienia przez nie określonych funkcji.
Oceny strategiczne
są bardziej ogólne i adresowane do określonych obszarów
geograficznych lub też sektorów gospodarki, nie zaś pojedynczych propozycji
inwestycyjnych.
Zarówno
OOS jak i SOOS
powinny przyczynić się do aktywnego kształtowania
procesu decyzyjnego oraz pomagać w wyborze najkorzystniejszych opcji przyrodniczych,
społecznych i ekonomicznych.
Aby w efektywny sposób spełnić to zadanie
oceny te nie mogą być
traktowane
tylko
jako pisemne ekspertyzy ekologiczne
.
Podejście takie wynika z analizy dotychczasowych doświadczeń, szczególnie
międzynarodowych.
W Dyrektywie UE z 1997 roku w ocenach strategicznych użyto dwóch terminów
environmental assessment
(EA)–
wieloetapowa procedura
environmental statement (ES) –
raport
Jak widać
ES
oznacza
dokument – raport
, który powstaje podczas
wieloetapowej
procedury (environmental assessment (EA))
oceny skutków wpływu określonego
planu lub programu na środowisko przyrodnicze.
W Polsce kształtowanie koncepcji SOOS nawiązuje w pewnym sensie do
rozwoju OOS.
OOS początkowo traktowana była jako ekspertyza zaś dzisiaj rozumiana jest
nieco szerzej.
OOS przechodzi także tego typu przeobrażenia
. Przykładowo, prognoza skutków
wpływu ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na środowisko jest
aktualnie specyficznym dokumentem, lecz w przyszłości będzie rozbudowywana.
Wydaje się, że
instytucja SOOS
znajdzie zastosowanie
przy formułowaniu i
wdrażaniu wielu innych dokumentów o charakterze polityki, planów i programów.
Realizacja SOOS może pociągnąć za sobą potencjalne, znaczące skutki
przyrodnicze.
SŁOWNIK WYBRANYCH POJĘĆ Z ZAKRESU OOS
Analiza porealizacyjna, ocena porealizacyjna
Są
to studia i badania
mające na celu porównanie charakteru i/lub wielkości
prognozowanych oddziaływań zidentyfikowanych i opisanych w raporcie OOS z
oddziaływaniami, które pojawiły się w rzeczywistości, po realizacji konkretnego
przedsięwzięcia
(EIA audit, auditing of impacts, audit of impacts)
.
Wyniki tych badań mogą być pomocne przy:
-
określaniu stopnia poprawności metod prognostycznych,
-
trafności wyboru środków minimalizujących negatywne oddziaływania,
-
weryfikacji stosowanych metod oceny,
-
podejmowaniu wcześniej kroków przeciwdziałających nieprzewidzianych
zagrożeniom środowiska.
Analiza porealizacyjna zapobiega
powielaniu ewentualnych błędów oraz pozwala
na lepsze rozpoznanie interakcji zachodzących w środowisku przyrodniczym. W rezultacie
przyczynia się
do podnoszenia jakości procesu OOS. Kluczową rolę odgrywa tu
monitoring
implementacyjny i monitoring oddziaływań.
Mając na uwadze różnorodność funkcjonujących pojęć związanych z OOS w Polsce,
w tym angielskojęzycznych, oraz mogące się pojawiać trudności związane z ich interpretacją
należy podać ich interpretację. Terminom w języku polskim towarzyszą odpowiedniki
angielskojęzyczne.
Monitoring w OOS
Są to pomiary i ewidencjonowanie cech i parametrów
o charakterze
przyrodniczym, społecznym i ekonomicznym związanych z oddziaływaniami określonej
inwestycji.
W 1997 roku Malone określił, że
chodzi tu o kontrolę oddziaływań
kumulatywnych, kontrolę efektywności zastosowanych środków łagodzących,
sprawdzaniu, czy
zasady zrównoważonego rozwoju są zintegrowane z procesem
OOS.
W 1995 roku Wood wydzielił dwa rodzaje monitoringu:
-
implementacyjny
– jego zadanie polega na kontroli realizacji inwestycji i
porównaniu prac konstrukcyjnych z ustaleniami zawartymi w wydanych
pozwoleniach (decyzjach) i zatwierdzonej dokumentacji projektowej
-
oddziaływań
- pomiar wielkości i intensywności oddziaływań, związanych z
realizacją i funkcjonowaniem inwestycji.
Metody OOS
Świadome i konsekwentnie
stosowane sposoby identyfikacji, wartościowania,
interpretacji i prezentacji (rzadziej prognozowania) potencjalnych oddziaływań na środowisko
będących rezultatem planowanych działań (EIA methods, methodologies, analysis, rzadziej
EIA procedures). (
EIA – Environmental Impact Assessment – Ocena oddziaływania
inwestycji na środowisko).
Najbardziej znane grupy metod OOS
to:
ad hoc,
listy kontrolne,
macierze,
metody sieciowe,
metody nadkładkowe oraz metody adaptacyjne.
Ocena oddziaływania na środowisko (OOS)
Jest to
wieloetapowy proces
,
zintegrowany
z cyklem inwestycyjnym, polegający
-
określeniu potencjalnych, znaczących konsekwencji planowanych
przedsięwzięć dla środowiska przyrodniczego i kulturowego, zdrowia
ludzkiego,
-
określeniu walorów społeczno-ekonomicznych
-
efektywnym wykorzystaniu zgromadzonych w jego trakcie informacji podczas
podejmowania decyzji.
Przygotowanie
raportu oddziaływania na środowisko (ROS)
stanowi jeden z
elementów procesu OOS.
Według Smitha
OOS to proces planowania środowiskowego
stanowiący
podstawę zarządzania i gospodarowania zasobami przyrodniczymi w celu osiągnięcia
zrównoważonego rozwoju.
W nomenklaturze angielskojęzycznej najczęściej znany jest pod nazwami:
EIA
– Evironmental Impacts Assessment
EIA
– Environmental Impact Analysis
EA –
Environmental Assessment
EIS
- Environmental Impact Statement.
Studia podstawowe
Są to
badania, studia
podejmowane w celu zgromadzenia informacji i danych o
zagadnieniach zidentyfikowanych
na etapie ustalenia zakresu OOS
dotyczących
proponowanego przedsięwzięcia, jak również środowiska, w którym będzie ono realizowane
(
baseline studies).
na:
Plik z chomika:
francmen1
Inne pliki z tego folderu:
oceny oddziaływania na środowisko w świetle nowych przepisów prawnych 2010.rar
(6074 KB)
Ropa naftowa i gaz ziemny.doc
(73 KB)
publikacja Europejskiego Centrum Proekologicznego.pdf
(290 KB)
odpady.ppt
(3142 KB)
obieg metali w przyrodzie.pdf
(457 KB)
Inne foldery tego chomika:
BHP
geodezja geologia
podręczniki książki
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin