phs.pdf

PROGRAM HARCERSTWA STARSZEGO

SPIS TREŚCI:

1. WSTĘP

2. PROGRAM HARCERSTWA STARSZEGO

3. STOPNIE I SPRAWNOŚCI HARCERSKIE

W NASTĘPNEJ KOLEJNOŚCI UKAŻĄ SIĘ:

- GRA PROGRAMOWA

- ZNAKI SŁUŻB

- STARSZOHARCERSKI PAKIET METODYCZNY

- GRA WĘDROWNICZA

- GRA STARSZOHARCERSKA „OTWARTA EUROPA"

PROGRAM HARCERSTWA STARSZEGO

WSTĘP

„Wszyscy marzymy, lecz nie tak samo.

Ci , co śnią nocą - w najgłębszych zakamarkach umysłu - budzą się, by odkryć próżność

swych snów, ci natomiast, co za dnia marzą, to ludzie niebezpieczni, ponieważ mogą - oczy

mając otwarte - wprowadzić swoje marzenia w czyn.”

T.E. Lawrence

DRUHNO DRUŻYNOWA ! DRUHU DRUŻYNOWY !

Oddajemy w Twoje ręce PROGRAM HARCERSTWA STARSZEGO. Od kilku już lat

dawała się odczuć w naszym Związku konieczność znalezienia nowego programu dla

harcerzy starszych. Brakowało materiałów, które pomogłyby drużynowym sformułować

program i zaplanować pracę starszoharcerskiej drużyny, pokazały kierunki działania i

dostarczyły nowych pomysłów. Konieczność la była dotkliwie odczuwana wobec ogromnych

zmian zachodzących w naszym kraju, Europie, świecie.

„Jeśli harcerstwo chce żyć i nadal pełnić swą role w polskim życiu, musi samo zdobyć

się na PRÓBĘ ODSZUKANIA WŁASNEGO OBLICZA..." - napisał kiedyś Aleksander

Kamiński. Dziś nadszedł czas, aby harcerstwo starsze podjęło próbę znalezienia swego

miejsca we współczesnym polskim życiu. Próbę rzetelną, opartą na przeświadczeniu, że nie

kolejna koniunktura, ale istotne, doniosłe przemiany skłoniły nas do jej podjęcia.

Próbę sformułowania Programu Harcerstwa Starszego podjął, powołany rozkazem

Naczelnika ZHP w październiku 1992 r., Wydział Harcerstwa Starszego i Akademickiego

Głównej Kwatery. Efektem tych poszukiwań miał być program, który powinien pokazywać

starszej młodzieży harcerskiej jak celowym i planowym działaniem odpowiadać na aktualne,

ważne problemy, sprawy i zjawiska zachodzące w życiu społecznym wokół nas. Miał być to

program aktualny i ciekawy, odpowiadający na potrzeby młodych ludzi oraz oczekiwania

społeczeństwa wobec harcerstwa starszego. Czy udało nam się osiągnąć zamierzony cel -

ocenicie już sami.

W opracowaniu Programu brało udział kilkuset instruktorów i harcerzy starszych.

Sformułowanie kierunków programowych zostało poprzedzone wnikliwą analizą aktualnej

sytuacji młodych ludzi w Polsce. Przedmiotem tej analizy były: sytuacja materialna i warunki

życia młodzieży, jej perspektywy, system edukacyjny, stan zdrowia i poziom patologii

społecznych. Nie tworzyliśmy naszego starszoharcerskiego programu siedząc za biurkiem w

Warszawie. Podczas X Polowej Zbiórki Harcerstwa Starszego w Pająku w sierpniu 1992 r.

wspólnie z Centrum Badania Opinii Społecznych przeprowadziliśmy badania ankietowe

dotyczące systemu wartości i postaw młodzieży. Zorganizowaliśmy dwie programowe

konferencje starszoharcerskie. Wzięło w nich udział około trzystu drużynowych i

instruktorów starszoharcerskich z całego kraju. Pierwsza, która odbyta się w listopadzie 1992

r. w Centralnej Szkole Instruktorskiej w Załęczu, wytyczyła sześć kierunków programowych.

Druga, zorganizowana w marcu 1993 r. w Perkozie, postawiła dla poszczególnych kierunków

cele do osiągnięcia i wypełniła je propozycjami konkretnych działań, które złożyły się na

ogromny bank pomysłów. Efekty naszej pracy porównywaliśmy z programami dla skautów

starszych (Venture Scouts) z innych organizacji skautowych w Europie, czerpiąc z nich

inspirację i wiele pomysłów.

Szerokie grono harcerzy starszych i instruktorów po raz pierwszy miało okazję

zetknąć się z Programem w sierpniu 1993 r. podczas XI Polowej Zbiórki Harcerstwa

Starszego w Strącznie. Zgłoszono wtedy wiele cennych uwag. Wzięliśmy również pod

rozwagę wnioski zebrane na kursach drużynowych starszoharcerskich w Centralnej Szkole

Instruktorskiej w Załęczu oraz podczas wielu spotkań z harcerzami starszymi w całym kraju.

Od początku tych poszukiwań mogliśmy liczyć na pomoc harcerskich środowisk

akademickich. Harcerze akademicy służyli nam swoją fachową wiedzą i doświadczeniem. O

opinię na temat Programu prosiliśmy również komendantów chorągwi. Podczas XXIX Zjazdu

ZHP w grudniu 1993 r. Program był przedmiotem dyskusji jednego z zespołów roboczych, a

Zjazd zobowiązał nas do kontynuowania prac podejmując „Uchwałę w sprawie Programu

Harcerstwa Starszego". Ogromną pomoc uzyskaliśmy od osób spoza harcerstwa - ludzi nauki,

kultury, ekonomii, działalności publicznej, ekspertów zajmujących się dziedzinami, których

dotykamy w naszym Programie. Obiektywnie oceniali efekty naszej pracy i wskazali wiele

niewykorzystanych dotychczas możliwości harcerskiego działania.

Program Harcerstwa Starszego, który oddajemy w Wasze ręce, jest więc rezultatem

pracy wielu harcerzy starszych, drużynowych i instruktorów, sojuszników harcerstwa -

Waszych przyjaciół z harcerskiego kręgu.

Szukając inspiracji sięgnęliśmy po dotychczasowy dorobek programowy i

metodyczny docierając do historycznych materiałów dotyczących harcerstwa starszego. To

stamtąd właśnie zaczerpnęliśmy filozofię kreowania starszoharcerskiego programu - „Zamiast

stawiać pytanie: co wymyśleć, aby zainteresować młodzież, należy postawić pytanie: CO

JEST W POLSCE DO ZROBIENIA? Oraz - co młodzież może i potrafi wykonać? To

przestawienie jest równoznaczne z wychowaniem do życia przez udział i tworzenie kształtów

życia". Taką właśnie koncepcję starszoharcerskiego programu wysunęli w 1957 r.

instruktorzy z warszawskiego Koła Instruktorów im. Mieczysława Bema (KIMB). Dzisiaj

również jako harcerze starsi nie chcemy biernie przyglądać się temu, co dzieje się wokół nas,

chcemy mieć wpływ na otaczającą nas rzeczywistość, świadomie ją tworzyć i przez to

rozwijać samych siebie. Chcemy się czuć potrzebni, a swoją starszoharcerską pracę i służbę

kierunkować na sprawy, zjawiska, problemy najbardziej aktualne i ważne dla kraju i

społeczeństwa, w którym żyjemy.

Co jest w Polsce do zrobienia, co jest do zrobienia w naszej gminie, mieście, dzielnicy

i ulicy, na której mieszkamy? Dziś powinniśmy działać lokalne ale myśleć globalnie. Co jest

więc do zrobienia w naszym bezpośrednim sąsiedztwie - w Europie oraz na planecie, na

której żyjemy? W końcu - co powinniśmy zrobić dla samych siebie?

SZEŚĆ KIERUNKÓW Programu Harcerstwa Starszego jest odpowiedzią na te

właśnie pytania. Wszystkie kierunki są równoważne i wzajemnie się przenikają. Dobrze

działająca drużyna powinna stworzyć swoim członkom warunki do rozwoju intelektualnego i

duchowego jak również zadbać o ich zdrowie i kulturę fizyczną. Budować świadomość

ekologiczną oraz skłaniać ku samodzielności ekonomicznej. W swym działaniu być otwarta

na świat jak i mocno tkwić w życiu swojej społeczności lokalnej. Dopiero wówczas możemy

mówić o pełnym rozwoju.

Mając choćby i najszlachetniejszy zamysł nie można działać skutecznie bez

postawienia sobie celów, które chcemy osiągnąć. Dlatego właśnie dla każdego kierunku

programowego wyznaczyliśmy CELE. Określają one szczegółowo, jakie elementy powinny

być uwzględnione w pracy nad danym kierunkiem. Jeżeli w gronie drużyny uznacie, że

pominęliśmy tam coś ważnego, to uzupełnijcie ten kierunek o własne cele.

Założony cel możemy osiągnąć tylko przez działanie. Dla każdego z nich został więc

przygotowany BANK POMYSŁÓW zawierający liczne propozycje konkretnych działań,

jakie drużyna, zastęp, patrol mogłyby podjąć. To na tym właśnie etapie będziecie mieli

największe pole do popisu. Wykorzystajcie tu własne doświadczenie, wiedzę, wyobraźnię.

Bądźcie współtwórcami tego Programu. Ta część materiału została zredagowana tak, abyście

zawsze znaleźli miejsce na wpisanie własnych pomysłów.

W tym opracowaniu nie znajdziecie gotowej recepty na harcerską przygodę. Program

dla swojej drużyny musicie stworzyć sami w zależności od Waszych zainteresowań i potrzeb.

Sami musicie dostosować go do swoich możliwości oraz warunków własnego środowiska

lokalnego: szczepu, hufca, dzielnicy, miasta, gminy. Dlatego właśnie ten Program ma otwarty

charakter. Każdy zastęp, drużyna czy namiestnictwo w hufcu powinno stale go uzupełniać o

własne pomysły. Dajemy Warn do ręki tworzywo, z którego możecie budować na miarę

własnych chęci, pomysłów i możliwości. Narzędziem, które ma pomóc Wam zapoznać się z

Programem i opracować roczny plan pracy drużyny lub namiestnictwa w hufcu, będzie Gra

Programowa, którą wydamy w najbliższym czasie.

Jeżeli chcecie stworzyć w drużynie warunki do wszechstronnego rozwoju nie wolno

zapomnieć o stopniach i sprawnościach harcerskich. To one są dla każdego harcerza

wyznacznikami rozwoju jego wiedzy, umiejętności i postaw. Dając Wam do ręki Program

Harcerstwa Starszego, chcemy przypomnieć o tych właśnie instrumentach metodycznych.

Tylko poprzez zdobywanie kolejnych stopni i sprawności członkowie Waszych drużyn będą

mogli w pełni wykorzystać możliwości samorozwoju zawarte w Programie.

Pakiet zawierający Program Harcerstwa Starszego jest przeznaczony dla drużynowych

i namiestników starszoharcerskich w hufcach. Wydział Harcerstwa Starszego Głównej

Kwatery, mając na uwadze Wasze potrzeby, będzie stale rozwijał Program Harcerstwa

Starszego uzupełniając pakiet o nowe elementy. Każdy korzystający z pakietu programowego

będzie mógł zamówić i za zaliczeniem pocztowym uzyskać jego kolejne części. W nowym

roku harcerskim ukażą się:

Gra Programowa,

Znaki Służb (zaktualizowane),

Gra Wędrownicza,

Starszoharcerski Pakiet Metodyczny.

Program Harcerstwa Starszego będziemy rozwijać także przez dodatkowe propozycje

dla poszczególnych kierunków programowych. W trakcie przygotowań, dla kierunku

„Otwarcie na Świat", jest gra starszoharcerska pt. „OTWARTA EUROPA", która ma pomóc

drużynom w organizacji wyprawy zagranicznej i zachęcić do współpracy ze skautami z

innych krajów. Gra ukaże się w formie zestawu plakatów, broszur i plansz, o który będziecie

mogli uzupełnić swój pakiet. Sukcesywnie będą wydawane następne propozycje dla

kolejnych kierunków Programu. Wkładki programowe i metodyczne o mniejszej objętości

będą drukowane również w Waszym miesięczniku starszoharcerskim „NA TROPIE".

Będziecie mogli stale uzupełniać o nie swoje pakiety programowe.

DRUHNO DRUŻYNOWA , DRUHU DRUŻYNOWY!

Każdy z nas ma jakieś oczekiwania wobec harcerstwa, a przecież jest ono ruchem, w

którym najwięcej zależy od nas samych - naszych chęci, wyobraźni, entuzjazmu, skuteczności

działania. Mam gorącą nadzieję, że Program Harcerstwa Starszego pomoże Warn kreować

Harcerstwo na miarę Waszych oczekiwań. Mam nadzieję, że pomoże Warn w harcerski

sposób „... wprowadzać swoje marzenia w czyn".

CZUWAJ !

Zastępca Naczelnika ZHP

hm. Jacek Smura

PROGRAM HARCERSTWA STARSZEGO

ROZWÓJ

INTELEKTUALNY I DUCHOWY

Jednym z. celów Harcerstwa jest stwarzanie warunków do pełnego rozwoju

intelektualnego i duchowego młodego człowieka. Spróbujmy odkryć samego siebie,

odnaleźć to, co w każdym z nas jest najcenniejsze rozpoznać własne zdolności.

W samodzielności poglądów odnajdźmy drogi do zrozumienia otaczającej nas

rzeczywistości. W Prawie Harcerskim poszukajmy odpowiedzi, czy Harcerstwo może

być sposobem n a życie.

Obecnie wielu ludzi uważa, że stary dylemat pomiędzy „mieć" a „być" samo

życie rozstrzygnęło na korzyść „mieć". Każdy z nas musi sam znaleźć odpowiedź na

pytanie, czy tak jest rzeczywiście ?

CELE:

CO POWINNIŚMY ZROBIĆ?

ukształtować swój własny system wartości oparty na Prawie Harcerskim.

stworzyć warunki swobodnego kształtowania światopoglądu, nauczyć się tolerancji i

poszanowania inności.

stale rozwijać swoją osobowość i kształtować indywidualność poprzez rozwój

własnych zdolności.

rozwijać wrażliwość na piękno i kreować postawy twórcze.

uczestniczyć w życiu religijnym wspólnoty swojego wyznania, w harcerski sposób

włączyć się w jej życie.

przygotować się do życia w naszych przyszłych rodzinach.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: