6

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO

NA STANOWISKU

SPRZEDAWCA – KASJER

Wymagania ogólne dla pomieszczenia, stanowiska pracy i pracownika

Wysokość pomieszczenie do pracy, w którym nie występują czynniki uciążliwe lub szkodliwe, jeżeli przebywają w nich nie więcej niż 4 osoby – 2,5m, jeżeli przebywają w nich więcej niż 4 osoby – 3,0m. Pomieszczenia do pracy, w których występują czynniki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia – 3,3m. Kioski uliczne, kioski w halach dworcowych, wystawowych, handlowych, jeżeli nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia – 2,2m. 

Podłoga – równa, nieśliska, niepyląca i bez progów pomiędzy pomieszczeniami.

Kubatura – minimum 13m3 wolnej objętości pomieszczenia na jednego pracownika.

Powierzchnia robocza – minimum 2m2 wolnej powierzchni podłogi (niezajętej przez urządzenia techniczne, sprzęt itp.) na jednego pracownika.

Ściany i sufit – w zależności od branży powinny być pokryte tynkami, tapetami, boazerią lub innymi wykładzinami w wykonaniu co najmniej trudno zapalnym.

Rozmieszczenie regałów, szaf, lad – takie, aby przejścia między nimi wynosiły (w części, gdzie pracują sprzedawcy):

- 75cm - dla jednego pracownika (w uzasadnionych przypadkach dopuszcza się 50 cm).

- 100 cm - w wypadku ruchu dwukierunkowego;

W celu zapewnienia swobodnego ruchu nabywców należy zachować minimalne odległości 5m między stołami sprzedażowymi ustawionymi równolegle, a 3m między stołem pojedynczym i przeciwległą ścianą.

Drogi transportowe – w magazynie sklepowym powinny być zachowane szerokości:

b = a + 30 cm – dla ruchu pieszego jednokierunkowego,

b = 2a + 60 cm – dla ruchu pieszego dwukierunkowego,

gdzie:   a - szerokość ładunku niesionego przez pieszego,

             b -  szerokość drogi transportowej (szerokość drogi transportowej nie może być mniejsza niż 120 cm);

przy czym:  a - szerokość środka transportu (wózka),

                    b - szerokość drogi transportowej.

Oświetlenie naturalne, dzienne, najlepiej górne, za pomocą świetlików, w wypadku oświetlenia bocznego (okna) powinien być zachowany stosunek wielkości powierzchni okien w świetle ościeżnic do powierzchni podłogi jak 1:8 (to znaczy 1m2 okna na 8m2 podłogi) w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi. W innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie naturalne jest wymagane ze względu na przeznaczenie – co najmniej 1:12.

Oświetlenie sztuczne (elektryczne) – w zależności od rodzaju pomieszczenia, i tak:

Sale sprzedaży:

-         w całym pomieszczeniu – 200lx (luksów),

-         stoły i lady sprzedaży – 300lx,

-         wystawiony towar (gabloty, wystawy wewnętrzne) – 500lx;   

Wystawy uliczne:

-         przy ulicach słabo oświetlonych – 300lx,

-         przy ulicach silnie oświetlonych – 750lx;

Małe sklepy w miastach i wsiach:

-         całe pomieszczenie sprzedaży – 100lx,

-         stoły i lady sprzedaży oraz półki i wystawy – 200lx,

-         wystawy uliczne – 200lx;

Magazyny i składy:

-         magazyny towarów jednorodnych lub dużych – 20lx,

-         magazyny towarów różnych, w których zachodzi konieczność poszukiwania – 50lx,

-         magazyny z wysokimi regałami: przejścia – 20lx, stanowiska obsługi – 100lx;

Wentylacja – naturalna lub mechaniczna albo obie łącznie w zależności od potrzeb (w większych sklepach zalecana jest klimatyzacja);

Temperatura – w zależności od rodzaju prac (ciężkości) pomieszczenie sklepu powinno mieć temperaturę w granicach 16-20°C, magazyn 10-18°C w zależności od potrzeb.

Stanowisko pracy

Dla sprzedawcy podstawowym miejscem  pracy, w zależności od wielkości placówki handlu detalicznego, będzie sklep z jednym lub wieloma stanowiskami sprzedażnymi, zlokalizowany w obiekcie budowlanym. Przeważnie sklep składa się z lokalu sklepowego, w którym się znajdują podstawowe stanowiska pracy sprzedawców i zaplecza, w którego skład w zależności od wielkości mogą wchodzić:

-         pomieszczenie przeznaczone do przyjmowania towarów,

-         magazyn,

-         chłodnie,

-         magazyn opakowań,

-         pokój socjalny (miejsce wypoczynku pracowników sklepu),

-         szatnia,

-         pomieszczenie sanitarne.

Pomieszczenia te, w zależności od czasu przebywania w nich pracowników, dzielą się na:

-         pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt pracowników – jeżeli pracownicy przebywają w nich w ciągu doby dłużej niż 4 godziny,

-         pomieszczenia przeznaczone na czasowy pobyt pracowników – jeżeli pracownicy przebywają w nich w ciągu doby od 2 do 4 godzin,

-         pomieszczenia nie przeznaczone na pobyt pracowników – jeżeli łączny czas przebywania w nich tych samych pracowników jest krótszy niż 2 godziny w ciągu doby, a wykonywane czynności mają charakter dorywczy, bądź też praca polega na krótkotrwałym przebywaniu związanym z dozorem oraz konserwacją maszyn i urządzeń lub utrzymaniem czystości i porządku.

Wyposażenie stanowiska roboczego

Każdy sklep w zależności od wielkości, branży i stosowanej metody obsługi powinien być wyposażony w odpowiednie urządzenia związane z obrotem towarowym. Można rozróżnić:

-         wyposażenie trwałe – dźwig, schody ruchome (np. w domach towarowych), komory chłodnicze, urządzenia wentylacyjne, klimatyzacyjne, ogrzewcze i oświetleniowe - stanowiące trwałą część budynku,

-         wyposażenie ruchome - meble sprzedażowe (lady, gabloty, regały itp.), urządzenia chłodnicze, miernicze, transportowe i sprzęt pomocniczy.

Mechanizacja czynności transportowych, szczególnie w większych magazynach przysklepowych, pozwala eliminować wysiłek związany z dźwiganiem i przenoszeniem ciężarów. Wysiłek ten można zmniejszyć, używając różnych urządzeń transportowych.

Wyposażenie magazynów i sprzęt pomocniczy

Do wyposażenia magazynu należą takie urządzenia do składowania, jak:

-         regały różnych typów (stałe, przesuwne, szufladowe itp.),

-         stojaki, służące do składowania różnych materiałów, np. kątowników, blach itp.,

-         wieszaki - stałe, przenośne do zawieszania np. zwojów drutu, lin itp.,

-         palety - stosowane także jako jednostki ładunkowe,

Sprzęt pomocniczy:

-         przyrządy pomiarowe (wagi, miary, suwmiarki, mikrometry, termometry itp.),

-         inne przyrządy pomocnicze (pokrowce, taśmy, pasy, drabinki itp.),

-         narzędzia pomocnicze (młotki, obcęgi, przecinaki itp.).

Pomiary czynników szkodliwych i uciążliwych

O rozpoczęciu, wznowieniu działalności oraz o każdorazowej zmianie technologii pracodawca zawiadamia właściwego inspektora sanitarnego, który określa decyzją rodzaj badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia. Częstotliwość pomiarów jest zależna od wielkości zagrożenia i wynosi:

-         co pół roku, jeżeli krotność NDS, NDN jest większa od 1,

-         co rok, jeżeli krotność NDS, NDN zawiera się w przedziale między 0,5-1,

-         co 2 lata, jeżeli krotność NDS, NDN zawiera się w przedziale 0-0,5.

Przygotowanie zawodowe pracownika

Pracownik powinien posiadać:

-         ukończone 18 lat,

-         instruktaż ogólny z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy,

-         instruktaż stanowiskowy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy,

-         szkolenie podstawowe z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy,

-         wstępne badanie lekarskie,

-         okresowe badanie lekarskie.

Organizacja pracy

Na stanowisku pracy powinny się znajdować instrukcje dotyczące:

-         stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników;

-         obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych;

-         postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi;

-         udzielania pierwszej pomocy;

-         zasad postępowania w razie powstania nieprzewidzianych sytuacji powodujących poważne zagrożenia dla pracowników.

Instrukcje powinny określać:

-         czynności do wykonania przed rozpoczęciem danej pracy;

-         zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania danej pracy;

-         czynności do wykonania po zakończeniu pracy;

-         zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia pracowników.

Identyfikacja zagrożeń na stanowisku pracy sprzedawcy

Do najważniejszych zagrożeń zawodowych na danym stanowisku należą:

-         wypadki,

-         choroby zawodowe,

-         awarie.

Poniżej omówiono podstawowe zagrożenia na stanowisku sprzedawcy.

Czynniki niebezpieczne

Do czynników niebezpiecznych należą:

zagrożenia elementami ruchomymi i luźnymi;

zagrożenia elementami ostrymi i wystającymi;

-         ostre elementy narzędzi pomocniczych,

-         zły stan techniczny narzędzi pomocniczych,

-         wystające ostre elementy regałów, mebli itp.;

zagrożenia związane z przemieszczaniem się ludzi:

-         praca na drabinach,

-         szerokość drogi transportowej w magazynie niedostosowana do środków transportu,

-         nieprawidłowe odległości między regałami magazynowymi,

-         zastawione drogi magazynowe,

-         możliwość upadku magazynowanych elementów na pracownika;

-zagrożenia związane z właściwościami fizycznymi materiału:

-         ciężar niedostosowany do możliwości pracownika i norm, ostre krawędzie, śliskie powierzchnie itp.;

zagrożenie porażeniem prądem elektrycznym:

-         niesprawna instalacja elektryczna, brak pomiarów ochrony przeciwporażeniowej,

-         posługiwanie się uszkodzonym sprzętem elektrycznym itp.;

-zagrożenie poparzeniem.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe

Do czynników szkodliwych i uciążliwych należą:

czynniki fizyczne: mikroklimat, nieprawidłowe oświetlenie;

czynniki chemiczne: substancje toksyczne (szkodliwe rozpuszczalniki do farb i lakierów - przy magazynowaniu i sprzedaży);

czynniki biologiczne: środki spożywcze (mięso, owoce, herbata itd.), materiały pochodzenia roślinnego i zwierzęcego (skóry, futra, włókna roślinne itd.);

czynniki psychofizyczne: praca w zmiennych warunkach mikroklimatycznych, obciążenie fizyczne (praca stojąca).

Charakterystyka stanowiska pracy sprzedawcy-kasjera.

Sprzedawca pracuje  w sklepie, obsługuje przychodzących klientów indywidualnych. Obsługuje kasę fiskalną i prowadzi rozliczenia finansowe z tym związane. Sprzedawca-kasjer odpowiada za  pieniądze uzyskane ze sprzedaży. Pracownik zatrudniony na stanowisku sprzedawcy pracuje w trybie jednozmianowym w godzinach od 900 – 1700.

Karta informacji o zagrożeniach na stanowisku sprzedawcy-kasjera.