63_097.pdf

SMART

Odbiornik radiowy

VHF−FM−TV

SK−1013

Układ jest nieskomplikowanym superreak−

cyjnym odbiornikiem radiowym, mogącym pra−

cować w zakresie częstotliwości 50...150MHz,

zależnie od zastosowanej cewki.

Zaletą, jak wszystkich odbiorników super−

reakcyjnych, jest wysoka czułość. Dzięki niej

odbiornik nadaje się do nasłuchu klasycznych

stacji radiowych FM i stacji telewizyjnych,

a przy odrobinie szczęścia także licznych

służb (np. wojsko, służby lotnicze, pogoto−

wie, itp.). Odbierane pasmo obejmuje także

amatorski zakres 2m (144MHz).

Układ zasilany jest napięciem około

12V (9...15V 500mA). Odbiornik wyposażo−

ny jest w silny, jak na takie układy, wzmac−

niacz mocy (5W). Zakres odbieranych często−

tliwości ustala się, stosując odpowiednią cew−

kę, a płynne przestrajanie w obrębie zakresu

dokonywane jest za pomocą potencjometru.

o właściwej częstotliwości, przychodzące z an−

teny przez kondensator C1 powodują dodatko−

wą modulację. O częstotliwości odbieranej de−

cyduje indukcyjność cewki L1 i napięcie z po−

tencjometru R2, określające wypadkową po−

jemność warikapów D1, D2. Warunkiem pra−

widłowego działania tranzystora TR1 jest do−

branie jego punktu pracy za pomocą VR1.

W takim prostym układzie, dzięki stromo−

ści zboczy charakterystyki rezonansowej ob−

wodu LC, sygnały zmodulowane częstotli−

wościowo (FM) powodują modulację ampli−

tudy. Ze zmodulowanego amplitudowo sy−

gnału usunięta zostaje składowa wielkiej czę−

stotliwości, natomiast składowa niskiej czę−

stotliwości jest podawana do następnych

stopni, a konkretnie do czułego wzmacniacza

m.cz. W omawianym układzie elementy L2,

C5 (a także R4, C6) odcinają składową w.cz.

a przepuszczają sygnały akustyczne do tran−

zystora TR2 i dalej do potencjometru regula−

cji głośności R10, tranzystora TR3, scalone−

go wzmacniacza IC1 (TBA810S) i głośnika.

Elementy L3, C12, C13, C16 tworzą filtr

odsprzęgający, zapobiegający samowzbudze−

niu na niskich częstotliwościach.

Dla silnych sygnałów lokalnych wystar−

czy mała antena teleskopowa. Do odbioru

słabszych stacji potrzebna będzie lepsza an−

tena, najlepiej skonstruowana specjalnie dla

danego zakresu częstotliwści. Oczywiście do

tak prostego układu można wykorzystać pro−

wizoryczną antenę wykonaną z kilku metrów

drutu. Zaleca się dołączenie masy układu

(minus zasilania) do uziemienia, co zwiększy

czułość.

Cewkę L1 należy wykonać we własnym

zakresie z drutu (najlepiej srebrzanki o śre−

dnicy 1mm). Średnica zwojów powinna

wynosić około 1cm, a odległości między

zwojami ok. 2mm. Dla zakresu 144MHz

będzie to tylko jeden zwój, dla zakresu ra−

dia FM 88−108MHz − 3 zwoje, dla 60MHz −

8 zwojów.

Pierwsze uruchomienie polega na próbie

odebrania jakiegokolwiek (silnego) sygnału

przy pokręcaniu potencjometrem R2. Gdyby

się to nie udało, należy próbować przy in−

nych ustawieniach potencjometru VR1. Po

odebraniu jakiegoś sygnału należy skorygo−

wać ustawienie VR1, by uzyskać jak

najczystszy dźwięk.

Działanie

Kluczowym elementem jest tranzystor TR1.

Wraz z elementami L1, C2, D1, D2 tworzy

on... generator o częstotliwości wyznaczonej

przez cewkę L1 i pojemność warikapów (diod

pojemnościowych) D1, D2. Częstotliwość ge−

neratora jest jednocześnie częstotliwością

odbieraną. W czasie pracy generator jest na

skraju wzbudzenia i wytwarza sygnał o nie−

wielkiej amplitudzie. W takiej sytuacji sygnały

Montaż i uruchomienie

Zaleca się zastosowanie podstawki pod cewkę

L1, co umożliwi wygodną zmianę zakresów.

Kit jest dostępny w ofercie AVT jako SK−1013.

Patrz strony 119...123.

Elektronika dla Wszystkich

SMART

Detektor metalu

SK−1022

Prezentowane niewielkie urządzenie słu−

ży do wykrywania metalowych rur oraz prze−

wodów sieci energetycznej, ukrytych w ścia−

nach pod tynkiem. Lokalizacja rur i przewo−

dów jest wręcz konieczna podczas wiercenia

w ścianach jakichkolwiek otworów. Pozwala

uniknąć kłopotów i kosztów związanych

z przewierceniem rury wodociągowej czy

przewodu pod napięciem.

Wykrywacz, zasilany z baterii 9V (30mA),

ma zasięg do 20...30cm, zależnie od wielko−

ści wykrywanych przedmiotów.

o odpowiedniej fazie na bazę tranzystora,

umożliwiając powstanie drgań. Praca oscyla−

tora uwarunkowana jest wielkością wypad−

kowej rezystancji P1 i P2. Potencjometr

montażowy P2 umożliwia zgrubne ustawie−

nie rezystancji, a potencjometr P1 dostępny

dla użytkownika powala precyzyjnie ustawić

oscylator na progu wzbudzenia i skompenso−

wać zmiany parametrów układu pod wpły−

wem temperatury. Dioda Zenera D4 zapew−

nia stałe napięcie zasilania oscylatora, co

zwiększa stabilność.

Pojawienie się sygnału zmiennego na cew−

ce L1 powoduje reakcję tranzystorów TR2,

TR3, a co najważniejsze, diody LED D5.

Podczas poszukiwań przedmiotów meta−

lowych potencjometr P1 należy ustawić na

granicy powstawania drgań, tak by dioda

LED świeciła słabiutkim światłem.

W takiej sytuacji zbliżenie do anteny

metalowego przedmiotu spowoduje

zmianę warunków i zwiększenie albo

wygaszenie drgań.

nąć warstewkę nieprzewodzącego lakieru.

Diodę LED można wlutować za pośrednic−

twem dwóch krótkich kawałków izolowane−

go drutu.

Po zmontowaniu i starannym sprawdze−

niu połączeń należy ustawić potencjometry

w połowie drogi suwaka i dołączyć baterię.

Pozostawiając P1 w połowie drogi, należy

ustawić P2 na granicy gaśnięcia/zaświecania

diody LED. Potem w trakcie użytkowania

wykorzystywany będzie tylko potencjometr

P1. Warto przeprowadzić wstępne próby wy−

krywania metalowych przedmiotów. Chodzi

o sprawdzenie, z której strony anteny przy−

rząd ma najlepszą czułość.

Jeśliby układ nie działał, trzeba sprawdzić

poprawność montażu, zwłaszcza cewek. Gdy

zachodzi podejrzenie błędu, wystarczy za−

mienić miejscami końcówki jednej z cewek

(zamiana końcówek w obu cewkach nie ma

sensu, bo to powrót do stanu wyjściowego).

Sprawdzony i działający układ należy

umieścić w dołączonej obudowie oraz umo−

cować płytkę i antenę za pomocą jakiegoś

kleju (który nie przewodzi prądu). W goto−

wym przyrządzie warto jeszcze raz przepro−

wadzić regulację P2 (P1 w środkowym poło−

żeniu) ze względu na wpływ obudowy.

Działanie

Tranzystor TR1 pracuje w układzie oscylato−

ra Hartleya. Cewka L1 (80 zwojów) z kon−

densatorem C2 tworzą obwód rezonansowy,

natomiast cewka L2 (50 zw.) podaje sygnał

Montaż i uruchomienie

Układ należy zmontować na płytce dru−

kowanej według ogólnie znanych za−

sad. Przy montażu należy zwracać uwa−

gę na biegunowość diod i kondensato−

rów elektrolitycznych. Końcówki ce−

wek przed wlutowaniem należy delikat−

nie oskrobać za pomocą noża, by usu−

Kit jest dostępny w ofercie AVT jako SK−1022.

Patrz strony 119...123.

Ciąg dalszy ze strony 94

o znacznych wartościach. Od

elementów R5 i R6 zależy

przy jakim prądzie zareaguje

człon zwarciowy. Z wartościa−

mi podanymi na schemacie

wynosi on ok. 10A.

Chciałbym jeszcze zazna−

czyć, iż wyłącznik ten pracuje

tylko i wyłącznie przy prą−

dach o stałej polaryzacji.

W żadnym wypadku nie wol−

no podłączać go bezpośrednio

do sieci energetycznej.

Rys. 3

Jak łatwo wywnioskować, potencjome−

trem P1 został ustawiony prąd, przy którym

wyłącznik powinien zadziałać.

Natomiast potencjometrem P2 można re−

gulować czas, po którym wyłącznik rozłączy

obwód. Czas ten dotyczy tylko wyzwalacza

przeciążeniowego. Aby zrozumieć zastoso−

wanie zwłoki, należy w roli obciążenia podłą−

czyć niewielki silniczek indukcyjny. Jeżeli po

załączeniu zasilania wyłącznik natychmiast

rozłączy obwód, to należy zwiększyć czas

zwłoki. Postępujemy tak aż do momentu, kie−

dy silniczek zacznie normalnie pracować.

Wyzwalacz zwarciowy działa bezzwłocz−

nie. Jak wiadomo podczas zwarcia płynie prąd

Krzysztof Rudnicki

saymon@pertus.com.pl

Elektronika dla Wszystkich

SMART

Generator obrazu

kontrolnego TV

SK−1151

Opisany prosty generator czarno−białych te−

lewizyjnych obrazów kontrolnych oddaje du−

że usługi podczas testów i w serwisie telewi−

zyjnym. Układ wytwarza sygnał w.cz. w za−

kresie VHF (170...250MHz 50

Podczas pierwszego uruchomienia sygnał

generatora powinien być podany na wejście

antenowe telewizora dobrej jakości. Przy

ustawieniu P1 i P2 w środkowych położe−

niach należy dostroić odbiornik do częstotli−

wości generatora na zakresie VHF (Pasmo

III). Najpierw trzeba ustawić C5, by dostroić

się dokładnie do częstotliwości nominalnej

danego kanału i uzyskać obraz dobrej jako−

ści. Stosując sygnał "Skala szarości" ustawić

P1, by uzyskać dobry kontrast, ale bez prze−

modulowania (zwłaszcza w zakresie bieli).

Nastepnie przy obrazie kraty należy ustawić

P2, by linie były idealnie proste. Po skontro−

lowaniu pozostałych obrazów generator jest

gotowy do pracy.

) w standar−

dzie PAL (15625Hz, 50Hz) i daje następują−

ce obrazy: białe poziome linie, białe pionowe

linie, kombinację powyższych (kratownicę),

sieć białych punktów na czarnym tle, skalę

szarości, czarny raster.

Urządzenie zasilane jest napięciem

zmiennym 9V (0,13A AC), które wewnętrz−

ny prostownik i stabilizator (7805) zamienia−

ją na napięcie stałe 5V.

Kit jest dostępny w ofercie AVT jako SK−1151.

Patrz strony 119...123.

Działanie

Podstawą konstrukcji jest specjalizowany

układ scalony IC2 typu ZNA234E firmy Fer−

ranti. Wytwarza on zespolony sygnał telewi−

zyjny. Jego pracą steruje rezonator kwarcowy

Y1 (2,5MHz). Z częstotliwości 2,5MHz wy−

twarzane są wszystkie niezbędne sygnały

obrazu i synchronizacji.

Do wytworzenia sygnału zespolonego

wykorzystywany jest prosty mieszacz z tran−

zystorem TR1 i elementami R3, R4, P2, D5.

Potencjometr P2 i rezystor R3 wyznaczają

stosunek sygnału wideo do sygnałów syn−

chronizacji, który powinien wynosić 7:3.

Wytworzony sygnał podawany jest przez

C8 na generator/modulator AM z tranzysto−

rem TR2. Generator pracuje w układzie Col−

pittsa i zawiera transformator wyjściowy L1,

L2. Uzwojenia L1, L2 są wytrawione na płyt−

ce drukowanej.

Potencjometr P1 ustala punkt pracy gene−

ratora/modulatora i pozwala dobrać właści−

wy kontrast obrazu na ekranie telewizora.

Rezystory R1, R2 wyznaczają głębokość mo−

dulacji. Kondensatory C2, C3 odsprzęgają

zasilanie w całym zakresie częstotliwści ro−

boczych, natomiast C4 i C7 usuwają składo−

we w.cz. z obwodu bazy TR2.

W klasycznym obwodzie zasilania pracu−

je prostownik mostkowy D1...D4, kondensa−

tor C1 i stabilizator IC1.

W EdW 12/2000 wytropiliście tyl−

ko kilka błędów. Część z nich

można było usunąć na podstawie

całokształtu materiału.

str.. 19 rys. 1 − diody D7, D4, D5,

D6 zostały narysowane odwrot−

nie; microswitch (od strony prze−

ciwnej do kondensatora) powi−

nien być połączony z masą, a nie

z plusem zasilania,

str.. 27 − zamiast rysunku 5 nie−

potrzebnie powtórzono rysunek

4. Właściwy rysunek 5 przedsta−

wiamy obok.

str.. 92 − na schemacie zabrakło

trzeciej końcówki stabilizatora

7805, która powinna być podłą−

czona do masy

str.. 94 2 kol. 5 w. od góry − ma

być "układ SLB0587"

str.. 97 − w wykazie elementów

kondensator C3 nie powinien

być oznaczony jako ceramiczny.

Errare Humanum Est

Montaż i uruchomienie

Układ należy zmontować według ogólnie

znanych zasad. Przełącznik obrotowy (jeśli

będzie stosowany) należy dołączyć za po−

Nagrody otrzymują:

Pawełł Bajjurko z Warszawy

i Maciiejj Sojjka z Tych.

Elektronika dla Wszystkich

mocą krótkich przewodów, a kabel wyj−

ściowy, dołączony do punktów 11,12, po−

winien być koncentrycznym przewodem

antenowym 75

Ω

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: