Dawkins Richard - Bóg urojony.pdf

(3293 KB) Pobierz
Bóg urojony
77584993.003.png
RICHARD DAWKINS
BÓG UROJONY
PrzełoŇył Piotr J. Szwajcer
Wydawnictwo CiS Warszawa 2007
77584993.004.png
Magazyn „Discover" nazwał niedawno Richarda Dawkinsa „rottweilerem Darwina",
w uznaniu jego bezpardonowej, a przy tym przekonuj Ģ cej obrony teorii ewolucji. Dla
„Prospect" Dawkins jest jednym z trzech najwybitniejszych współczesnych
intelektualistów znanych szerokiej publiczno Ļ ci (pozostali dwaj to Noam Chomsky i
Umberto Eco). Profesor Dawkins zajmuje katedr ħ Charles Simonyi Professor for the
Public Understanding of Science na Uniwersytecie Oksfordzkim, jest te Ň członkiem
New College
. Mi ħ dzynarodow Ģ sław ħ wykraczaj Ģ c Ģ daleko poza Ļ rodowiska naukowe przyniosła mu ksi ĢŇ ka
Samolubny gen, a opini ħ wybitnego uczonego i Ļ wietnego pisarza ugruntowały kolejne publikacje,
mi ħ dzy innymi Rozszerzony fenotyp, ĺ lepy zegarmistrz, Rzeka genów, Wspinaczka na szczyt
nieprawdopodobie ı stwa, Rozplatanie t ħ czy. Richard Dawkins jest członkiem Royal Society oraz Royal
Society of Literature. Za osi Ģ gni ħ cia naukowe i pisarskie otrzymał wiele presti Ň owych nagród i
wyró Ň nie ı , a w Ļ ród nich Royal Society of Literature Award (1987), Michael Faraday Award of the Royal
Society (1990), International Cosmos Prize for Achievement in Human Science (1997), Kistler Prize
(2001), Shakespeare Prize (2005).
Ksi ĢŇ ka Bóg urojony ukazała si ħ w USA i w Wielkiej Brytanii
jesieni Ģ 2006. Natychmiast zyskała wielk Ģ popularno Ļę w Ļ ród
czytelników (do marca 2007 prawie milion sprzedanych
egzemplarzy, I miejsce w brytyjskim oraz kanadyjskim Amazonie, II
w ameryka ı skim, nieprzerwanie w pierwszej dziesi Ģ tce bestsellerów
„New York Timesa"). Prawa do przekładu Boga urojonego zakupili
ju Ň wydawcy z ponad trzydziestu krajów (z czterech kontynentów).
IN WHAT WE TRUST
77584993.005.png 77584993.006.png
SPIS TRE ĺ CI
WST Ħ P
9
WST Ħ P DO II WYDANIA (W OPRAWIE MI Ħ KKIEJ)
21
Rozdział 1. Ħ BOKO RELIGIJNY NIEWIERZ ġ CY 33
Zasłu Ň ony szacunek. Niezasłu Ň ony szacunek Rozdział 2. HlPOTEZABOGA 57
Politeizm. Monoteizm. Sekularyzm, Ojcowie Zało Ň yciele i religia Ameryki. N ħ dza agnostycyzmu. NOMA. Wielki
Eksperyment Modlitewny. Szkoła ewolucjonistów Neville'a Chamberlaina. Małe zielone ludziki
Rozdział 3. DOWODY ISTNIENIA BOGA
117
„Dowody" Tomasza z Akwinu. Dowód ontologiczny i inne dowody a priori. Dowód z pi ħ kna. Dowód z „osobistego
do Ļ wiadczenia". Dowód z Pisma. Dowód z podziwianego religijnego uczonego. Zakład Pascala. Dowód z twierdzenia Bayesa
Rozdział 4 . DLACZEGO NIEMAL NA PEWNO NIE MA B OGA 161
Ostateczny boeing 747. Dobór naturalny jako filar Ļ wiadomo Ļ ci. Nieredukowalna zło Ň ono Ļę . Kult luk. Zasada antropiczna:
wersja planetarna. Zasada antropiczna: wersja kosmologiczna. Cambridge — interludium
Rozdział 5. KORZENIE RELIGII
225
Imperatyw darwinowski. Bezpo Ļ rednie po Ň ytki z religii. Dobór grupowy. Religia jako produkt uboczny.
Psychologiczna skłonno Ļę do religii. St Ģ paj ostro Ň nie, bowiem st Ģ pasz po moich memach. Kulty cargo
Rozdział 6. KORZENIE MORALNO ĺ CI: DLACZEGO LUDZIE S ġ DOBRZY?
287
Czy nasze poczucie moralne ma darwinowskie korzenie. Korzenie moralno Ļ ci — studium przypadku.
Dlaczego by ę dobrym, je Ļ li nie ma Boga
Rozdział 7. „DOBRA KSI Ħ GA" I ZMIENIAJ ġ CY SI Ħ DUCH CZASÓW 321
Stary Testament. Czy Nowy Testament jest lepszy? Miłuj bli Ņ niego swego. Zeitgeist a moralno Ļę . A co z
Hitlerem i Stalinem — czy Ň nie byli ateistami?
Rozdział 8. CO JEST ZŁEGO W RELIGII? SK ġ D TA WROGO ĺĘ ?
377
Fundamentalizm a obalanie nauki. Ciemna strona absolutyzmu. Religia i homoseksualizm. Wiara a Ļ wi ħ to Ļę
ludzkiego Ň ycia. Wielkie Beethovenowskie oszustwo. Jak „umiarkowana" wiara nap ħ dza fanatyzm
Rozdział 9. DZIECI İ STWO, MOLESTOWANIE I UCIECZKA OD RELIGII
415
Molestowanie fizyczne i umysłowe. W obronie dzieci. Edukacyjny skandal. Znów o budzeniu Ļ wiadomo Ļ ci.
Edukacja religijna jako cz ħĻę dziedzictwa kulturowego
Rozdział 10. NIEZB Ħ DNA LUKA?
461
Fi Ļ . Pocieszenie i ukojenie. Inspiracja. Czador nad czadorami
APPENDK
503
B IBLIOGRAFIA KSI ġņ KI CYTOWANE I POLECANE 505 P RZYPISY
511
77584993.001.png
WST Ħ P
Moja Ň ona w dzieci ı stwie serdecznie nienawidziła swojej szkoły i bardzo chciała z niej odej Ļę .
Sporo lat pó Ņ niej (była ju Ň po dwudziestce) wyznała to rodzicom. Matka była zaskoczona — „Ale Ň
kochanie, dlaczego nam po prostu nie powiedziała Ļ !?". Na to Lalla — „Nie wiedziałam, Ň e mo Ň na!".
Potraktuj ħ jej słowa jako punkt wyj Ļ cia: Nie wiedziała, Ň e mo Ň na.
Podejrzewam — ba! jestem pewien — Ň e jest całe mnóstwo ludzi, którzy zostali wychowani w
jakiej Ļ religii, a dzi Ļ nie s Ģ z ni Ģ szcz ħĻ liwi, stracili wiar ħ albo wstydz Ģ si ħ zła wyrz Ģ dzanego w jej imi ħ .
Ci ludzie nierzadko u Ļ wiadamiaj Ģ sobie własne pragnienie odej Ļ cia od wiary rodziców, ale nie zdaj Ģ
sobie sprawy, Ň e taka mo Ň liwo Ļę w ogóle istnieje. Je Ļ li równie Ň masz taki problem — jest to wła Ļ nie
ksi ĢŇ ka dla Ciebie. Jej celem jest u Ļ wiadomienie ka Ň demu, Ň e by ę ateist Ģ to aspiracja całkiem realna;
wi ħ cej nawet, to postawa Ļ wiadcz Ģ ca o odwadze i doprawdy godna szacunku. Zatem — mo Ň na by ę
szcz ħĻ liwym, zrównowa Ň onym oraz moralnie i intelektualnie spełnionym ateist Ģ ! Oto pierwsze z przesła ı
mojego programu budzenia Ļ wiadomo Ļ ci, z filarów, na których t ħ now Ģ Ļ wiadomo Ļę chciałbym wznie Ļę .
O trzech pozostałych opowiem za chwil ħ .
W styczniu 2006 roku brytyjski Channel Four wyemitował przygotowany przeze mnie
dwucz ħĻ ciowy dokument The Root of All Evil? [ ń ródło wszelkiego zła?]. Nadany przez realizatorów tytuł
od pocz Ģ tku niezbyt mi si ħ podobał. Religia nie jest Ņ ródłem wszelkiego zła, cho ę by ju Ň z tego powodu,
Ň e jedna rzecz nigdy nie mo Ň e by ę Ņ ródłem wszystkiego. Za to bardzo spodobała mi si ħ reklama, jak Ģ
Channel Four zamie Ļ cił w ogólnokrajowej prasie. Była to panorama Manhattanu z wielkim napisem:
„Wyobra Ņ sobie Ļ wiat bez religii". Sk Ģ d ten pomysł? Otó Ň na zdj ħ ciu rzucały si ħ w oczy dwie bli Ņ niacze
wie Ň e WTC.
To „wyobra Ņ sobie" było oczywi Ļ cie nawi Ģ zaniem do słynnego przeboju Johna Lennona Imagine. A
zatem pójd Ņ my tym tropem i spróbujmy wyobrazi ę sobie Ļ wiat bez zamachowców-samobójców, 11
wrze Ļ nia, 7 lipca 1 *, krucjat, polowania na czarownice, spisku prochowego, podziału Indii, konfliktu
izraelsko-palesty ı skiego, bez masakr i czystek etnicznych w byłej Jugosławii, prze Ļ ladowania ņ ydów
jako tych, którzy „zabili Pana Naszego", bez konfliktów w Irlandii Północnej, „honorowych zabójstw" 2 **
i bez ró Ň nych teleewangelistów z natapirowanymi włosami i w l Ļ ni Ģ cych garniturach, oskubuj Ģ cych
łatwowiernych ludzi z ostatnich groszy („Bóg tego od was ŇĢ da!"). I wreszcie wyobra Ņ my sobie Ļ wiat bez
talibów ka ŇĢ cych burzy ę staro Ň ytne pos Ģ gi, bez publicznych egzekucji „blu Ņ nierców", Ļ wiat, w którym
nie poddaje si ħ kobiet karze chłosty za to, Ň e odwa Ň yły si ħ odsłoni ę kawałek ciała. (Nota bene Desmond
Morris powiedział mi, Ň e w Stanach tekst Lennona wykonywany bywa niekiedy bez linijki „and no
religion too", a raz słyszał nawet, Ň e kto Ļ miał czelno Ļę zmieni ę j Ģ na „and one religion too".)
Mo Ň e wydaje Ci si ħ , Ň e agnostycyzm to wybór najbardziej godny człowieka rozumnego, bo ateizm
jest postaw Ģ równie dogmatyczn Ģ jak wiara. Je Ļ li tak, mam nadziej ħ , Ň e zmienisz zdanie po przeczytaniu
Rozdziału 2., gdzie wykazuj ħ , Ň e „hipoteza Boga" jest niczym innym, jak pewn Ģ naukow Ģ hipotez Ģ
dotycz Ģ c Ģ Wszech Ļ wiata, a zatem nale Ň y do niej podchodzi ę równie sceptycznie, jak do ka Ň dej innej
naukowej hipotezy. By ę mo Ň e wmawiano Ci, Ň e filozofowie i teolodzy dawno ju Ň przedstawili istotne
powody („dowody"), by wierzy ę w Boga. W takim przypadku zapewne przeczytasz z zapartym tchem
Rozdział 3. Dowody na rzecz istnienia Boga i przekonasz si ħ , Ň e s Ģ to argumenty bardzo w Ģ tpliwej
jako Ļ ci. A mo Ň e uznajesz istnienie Boga za oczywiste, gdy Ň jak Ň e inaczej mógłby powsta ę Ļ wiat? Sk Ģ d
wzi ħ łoby si ħ Ň ycie w całym swym bogactwie i ró Ň norodno Ļ ci, z mnogo Ļ ci Ģ gatunków, z których ka Ň dy
sprawia wra Ň enie, jakby został celowo „zaprojektowany"? Je Ň eli tak wła Ļ nie uwa Ň asz, niech Ň e o Ļ wieci
Ci ħ Rozdział 4. Dlaczego niemal na pewno nie ma Boga? Darwinowska teoria doboru naturalnego w
znacznie mniej karkołomny sposób, a przy tym ze zniewalaj Ģ c Ģ elegancj Ģ (i bardzo oszcz ħ dnymi
1
* Daty zamachów bombowych islamistów w Nowym Jorku i Londynie (przyp. tłum.).
2 ** „Honorowe zabójstwa" (honour killings). Zgodnie z definicj Ģ Human Rights Watch „honorowe zbrodnie" to „akty przemocy
(najcz ħĻ ciej morderstwa) popełniane przez m ħŇ czyzn na kobietach nale ŇĢ cych do ich rodziny, które — zdaniem sprawców — „splamiły honor
rodu i/lub m ħŇ a", za co uchodzi ę mo Ň e nie tylko zdrada mał Ň e ı ska, ale nawet odmowa zawarcia planowanego zwi Ģ zku, a w skrajnych
przypadkach równie Ň wszelkie nieposłusze ı stwo. Obecnie tego typu zbrodnie popełniane s Ģ niemal wył Ģ cznie w krajach muzułma ı skich (tylko
w Pakistanie co najmniej kilkana Ļ cie przypadków w 2005 roku). Formalnie s Ģ one niezgodne z szariatem (islamskim prawem), ale wielu
muzułma ı skich duchownych je akceptuje i usprawiedliwia, powołuj Ģ c si ħ na Koran (przyp. tłum.).
77584993.002.png
Zgłoś jeśli naruszono regulamin