Narodziny i rozwój państwa Osmanów (1280-1520).pdf
(
169 KB
)
Pobierz
Narodziny i rozwój państwa Osmanów (1280-1520)
IMPERIUM OSMAŃSKIE I JEGO DZIEJE
Page 1 of 3
Historia Imperium cz.I
DodaneprzezDarkoldnia25marzec2005
PowrótdoDziałTematyczny
||
PowrótdoDziałArtykułów
NarodzinyirozwójpaństwaOsmanów
(12801520)
UpadekautorytetukonijskichSeldŜukówprzyniósłwefekcie
usamodzielnieniesiępomniejszychpaństewekwAnatolii,zaleŜnych
dotychczasdosułtanaRumu.Niektóreztychpaństewekzachowały
charakterplemienny,inneutworzyłysięwokółcharyzmatycznych
wodzów.NazachodzieAnatoliinajwiększeznaczenieuzyskałyemiraty
Mentee(stolicawMugli),AydiniSuruhan(stolicawMenisie).
ProwadziłyoneoŜywionyhandelzWenecją.Wcentrumpółwyspu
najpotęŜniejszebyłoksięstwoGermiyan,zaśnapołudniuurośliwładcy
Karamanii,którzyzczasemsięgnęliposeldŜuckąstolicęKonyę.
NajwiększąkarieręzrobiłojednakmałepaństewkopołoŜoneprzysamej
granicyzBizancjum,załoŜoneprzeztureckiegowodzaOsmana.
Skromnepoczątkiiorganizacjapaństwa12801360
OjciecOsmana,Ertogrul,przybyłdoAnatoliiwczasienajazdówmongolskich,uzyskującodseldŜuckiego
sułtanaIkonium,AlaadDinaKejKubadaI(12191239)pastwiskazimowewrejonieSögüd(kołoBursy).
JakoseldŜuckilennikprowadziłonciągłewalkizBizancjum.SynjegoOsman(wciąŜnasłuŜbiesułtana
Ikonium)rozpocząłbudowaćwBityniiwłasnepaństewko.Ok.1300r.Osmanrozpocząłbiciewłasnej
monetyoraznakazałwymienianiawłasnegonazwiskawpiątkowejmodlitwie(chatbie).
W1301r.wbitwiepodNikodemiązadałklęskęwojskombizantyjskim,aleKatalończycyRogeradeFlor
zdołaliwyprzećgozazjatyckichposiadłościcesarza.TymczasemseldŜuckisułtanatIkoniumrozpadłsięna
ok.10księstw.WtedytopaństewkoOsmanauzyskałoniezaleŜność.JeszczezaŜyciaOsmanaw1326r.,
jegosyninastępcaOrchanwkroczyłdobizantyjskiejBrusy,czyniączniejpierwsząstolicęprzyszłego
państwa.W1330r.zdobyłNiceę(dawnąstolicęLaskoriosówiPaleologów).Wsiedemlatpóźniejpadła
Nikodemia.
WpołowieXIVw.Orchanwmieszałsięwbizantyjskąwojnędomową,uzyskującrękęgreckiejksięŜniczki
TeodoryipierwszezdobyczenaBałkanach.Dozajętegow1354r.Gallipoli(tur.Gelibolu)dołączyłwkrótce
Adrianopol(tur.Edirne),zajętyw1361r.przezsynaOrchana,Sulejmanaipodniesionydorangidrugiej,
obokBrusy,osmańskiejstolicy.
Pierwszewielkiepodboje13601402narodzinypotęgi
WłaściwepodbojetureckierozpoczęłysięwrazześmierciąOrchana
(1359lub1362).Kiedywładzaprzeszławręcejegomłodszegosyna,
znakomitegowodzaiorganizatoraMurada.Zapanowaniatego
sułtanaTurcypodjęlidalsząekspansjęnaBałkanachzajęlii
zhołdowaliziemięTracji,częśćMacedoniiiBułgarii:1363zdobyto
Filipopolis(Płowdiw)iStarąZagorę,w1365rokucarBułgariiprzyjął
jegozwierzchnictwo.W1371r.MuradpokonałpodMaricąkróla
SerbiiWukaszyna(13661371).WwynikutegozwycięstwaTurcy
zajęlicałąMacedonię.
Stałosięjasne,Ŝetureckaekspansjabędziekontynuowana.W1382
r.TurcyzdobyliSofię,w1386r.Nisz,aw1387r.poczterechlatach
oblęŜeniaTesaloniki.BanBośni(potemkról)TwertkoI(13531391)
wezwanyzostałprzezksięciaSerbiiLazara(13711389)napomoc
przykonstruowaniukoalicjiantytureckiej.Korzystającz
zaangaŜowaniaMuradaI(wojnazemiratemKaramanii)uderzylioninatureckiezałogiwMacedoniii
znacznąichczęśćwycięliiodnieślisukceswbitwiepodPlocznik.
NawieśćotymsułtanporzuciłwojnęazjatyckąiruszyłnaBałkany.W1388r.TurcyzdobyliTyrnowo.
PozostawiającnatronieupokorzonegocaraIwanaSzyszmana.WSerbii,naKosowymPolu15czerwca
1389r.doszłodobitwy.Serbowiezostalirozbici,mimoŜejedenzichrycerzydostałsiędoobozu
tureckiegoizabiłsułtana.DoprowadziłotodowasalnegouzaleŜnieniaSerbii.Jeszczenapolubitwywładzę
objąłsynMurada,BajezidI"Ildirim"("Błyskawica").
http://www.osman.livenet.pl/print.php?type=A&item_id=8
2008-04-06
IMPERIUM OSMAŃSKIE I JEGO DZIEJE
Page 2 of 3
Kontynuowałon
podbojeojca:w
1390rokuzdobył
Filadelfięostatnie
bizantyjskiemiastow
AzjiMniejszej,w
1393r.wkroczył
zbrojniedoBułgariii
zdobyłstolicę
Tyrnowoitym
samymzlikwidował
cesarstwobułgarskie
IwanaSzyszmana.
Ostatecznypodbój
ziembułgarskichtrwałczterylatado1396r.,kiedytozajętoostatniiautonomicznyskrawekziemi
bułgarskiejtzw.królestwowidyńskieIwanaStracimira.Itenowenabytkiweszływskładpaństwa
tureckiego.WAnatoliiBajezidwłączyłdoswegopaństwaziemiepomniejszychtureckichemirów.
ZakończyłostatecznypodbójemiratuKaramanii.PrzystąpiłdooblęŜeniaKonstantynopola.
Takgwałtownywzrostnowejpotęgizaniepokoiłsąsiadów.WprawdzieantyosmańskawyprawakrzyŜowa
ZygmuntaLuksemburskiegozakończyłasięw1396r.klęskąpodNikopolis,alew1402r.nadeszło
miaŜdŜąceuderzeniezestronywschodu.WbitwiepodAnkarąwojskaTimura(Tamerlana),wspomagane
przezanatolijskichrebeliantów,rozgromiłyarmięosmańską,biorącdoniewolisamegosułtana(nigdyjuŜ
nieodzyskałonwolności).Klęskata,omałoniedoprowadziładoupadkupaństwaOsmanów.
Odrodzeniepotęgiosmańskiej14021451kontynuacjapodbojów
PomiędzyuwolnionymisynamiBajezidawybuchływalki.
ZwycięskoznichwyszedłMehmedCelebi.Zjednoczyłonw
1413r.ojcowiznę.ZajegopanowaniaijegonastępcyMurada
II,Osmanowieponowniezdobyliw1430r.Tesaloniki,aw1439
r.wkroczylidoSerbii,wypędzającstamtądwęgierskiegolennika
despotę(księcia)JerzegoBrankowicza(14271456).
OdpowiedziąnatobyławyprawaWładysławaJagiellończykaw
głąbosmańskichziem,którajesienią1443r.dotarłaaŜpod
Sofię.
ZagroŜonyzdwóchstron(odwschoduprzezbejaKaramanii)
MuradIIprzystałwiosną1444r.nazawarciekorzystnegodla
Węgiertraktatu,zwanegopotoczniechoćmylniesegedyńskim.
Zerwanietraktatuprzezstronęwęgierskądoprowadziłodo
wyprawyiklęskiwojskchrześcijańskichw1444r.podWarną.Fiaskowyprawywarneńskiej
przypieczętowałolosBizancjum.
DoostatecznegooblęŜeniaiszturmunaKonstantynopoldoszłozakolejnegowładcyosmańskiego,sułtana
MehmedaII,zwanegozdobywcą(tur."Fatih").Powkroczeniu29V1453r.dodawnejsiedzibyrzymskich
cesarzyMehmedprzyjąłtytuł"cesarzaRzymu"iobrałKonstantynopolnaswojąnowąstolicę.Świątynia
MądrościBoŜejprzekształconazostaławsułtańskimeczetAyaSofya,awjegopobliŜurozpoczętobudowę
pałacuTopkapi.
WnastępnychlatachMehmedIIsystematyczniepodbijałnowetereny:w1460r.Peloponez,w1463r.
Bośnię,w1468r.ostateczniezlikwidowałemiratKaramanii,równieŜw1468r.zająłAlbanię,aw1475r.
cesarstwoTrapezuntu.NiepowiodłysięnatomiastoblęŜenieBelgradu(1456)iRodos(1480).Wpolityce
wewnętrznejMehmedIIchętnieopierałsięnadoradcachchrześcijańskich(zwłaszczagreckiego
pochodzenia),ukrócającwtensposóbwpływytureckichrodówarystokratycznych.Przeprowadziłkontrolę
licznychfundacjipoboŜnych(wakfów),dokonującsekularyzacjiichdóbr.MehmedIIbyłotwartyna
nowinkitechniczne,zwłaszczawzakresieinŜynieriiwojskowej.
PośmierciMehmedaIIiwstąpieniunatronjegosynaBajezidaII(14811512)wybuchławojnadomowa
pomiędzysynamiMehmedaII.ZakończyłasięonaporaŜkąiucieczkąnaRodospokonanegopretendenta
DŜema,któryaŜdośmierciw1495r.zagraŜałbratujakozakładniknajpierwwrękachJoanitówa
następniePapieŜa.TewydarzeniajakibardziejpokojowycharakternowegowładcyBajezidaII
zaowocowałyprzyjaznymistosunkamizZachodemispowodowaływysłaniew1484r.flotyosmańskiejna
podbójportówczarnomorskichBiołogroduiKilii.
SpowodowałotowywołaniekonfliktuzhospodaremMołdawiiijego
lennymzwierzchnikiemkrólemPolski.Podjętaw1497r.przezJana
http://www.osman.livenet.pl/print.php?type=A&item_id=8
2008-04-06
IMPERIUM OSMAŃSKIE I JEGO DZIEJE
Page 3 of 3
OlbrachtawyprawazakończyłasięklęskąwlasachBukowiny.Po
śmierciDŜemaBajezidIIwznowiłkonfliktzZachodem,zajmującw1503r.weneckieportyKoroni
Modon(Peloponez).WpolitycewewnętrznejBajezidIIwróciłdoopieraniasięnastarychtureckichrodach
orazduchowieństwiemuzułmańskim.Zwróciłimczęśćwcześniejskonfiskowanychwakfów.Takapolityka
BajezidaIIspowodowałaczynnyopórdotychczasowychwłaścicieliziemskichiwywołałabuntpod
przewodnictwemjegosynaSelima.W1512r.zmusiłonojcadoabdykacji.W1514r.armiaSelimaI
wyruszyłaprzeciwkoSafawidom(Persja)ipokonałaichwojskawbitwienarówninieČaldiran(nawschód
odjezioraWan).
SelimzająłstolicęsafanidzkąTebrizrozciągającwładzęImperiumnarozległeobszarywschodniej
Anatolii(zamieszkałeprzezKurdów).W1515r.SelimIzwróciłsięprzeciwkoegipskimMamelukom.W
zwycięskiejbitwienarówninieMardŜDabik(kołoAleppo)pokonałich,aw1517r.całyEgiptznalazłsięwe
władaniuTurków.WtymsamymrokuzająłSyrię.StającsięwprzeciągudwóchlatwładcąKairu,
Damaszku,Jerozolimy,MedynyiMekki.WtenotosposóbImperiumTurkówOsmańskichprzeistaczyłosię
zpotęgieuropejskiejwpotęgęświatowąomocarstwowymznaczeniu.
Przygotowaþ: Pwg
Bibilografia:
EncyklopediaHistorycznaŚwiata,tomXI,Azja,cz.2[w:]Turcja,DariuszKołodziejczyk,Kraków2002
J.REYCHMANHistoriaTurcji,Warszawa1973
B.ZIENTARA,HistoriaPowszechnaśredniowiecza,Warszawa1998
PowyŜszytekstzostaniewprzyszłościposzerzonyiuzupełniony.
||
Historia Imperium cz.II
||
http://www.osman.livenet.pl/print.php?type=A&item_id=8
2008-04-06
PowrótdoDziałTematyczny
||
PowrótdoDziałArtykułów
Plik z chomika:
MMarkMMark
Inne pliki z tego folderu:
FINE, John Van Antwerp - The Late Medieval Balkans. A Critical Survey from the Late Century to the Ottoman Conquest.pdf
(42730 KB)
KASTRITSIS, Dimitris J. - The Sons of Bayezid. Empire Building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402-1413.pdf
(2275 KB)
Dzieje dawnych turków - Lew Gumilow.doc
(2639 KB)
Męczeństwo Ormian. Pierwszy holocaust XX wieku.pdf
(146 KB)
Collectanea z dziejopisów tureckich.pdf
(56044 KB)
Inne foldery tego chomika:
Atlasy, Słowniki i Encyklopedie Historyczne
Batalie i wodzowie wszechczasów
Dynastie Świata
Dzieje Państw, Narodów i Religii
Herby Państw
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin