zppm.pdf

PODSTAWOWE ZASADY UDZIELANIA

PIERWSZEJ POMOCY PRZEDMEDYCZNEJ

Bezpieczeństwo podczas udzielania pomocy

Po pierwsze nie szkodzić!

Nie naraŜaj się na ryzyko wykonując niepewne i nieprzemyślane działania. Niebezpieczeństwo moŜe

stanowić np. wypadek drogowy, poŜar, tonięcie, akty agresji czy nawet obawa przed zaraŜeniem się

w kontakcie z poszkodowanym. Zawsze powinniśmy uŜywać środków ochrony osobistej takich jak:

rękawiczki jednorazowe, maseczka do sztucznego oddychania czy okulary ochronne.

Chroń siebie i poszkodowanego oraz oceń bezpieczeństwo

Uznaj Ŝe wszystkie materiały biologiczne są zakaźne!

Zasady wzywania pomocy

W pierwszej kolejności poproś głośno o pomoc kogoś, kto przechodzi obok lub stoi i przygląda się.

MoŜesz zająć się poszkodowanym, a druga osoba moŜe zadzwonić na numer ratunkowy. Jeśli jesteś sam,

zadzwoń natychmiast, a dyspozytor pomoŜe kierować Twoimi działaniami.

numery alarmowe:

Pogotowie Ratunkowe 999

StraŜ PoŜarna 998

Policja 997

europejski nr ratunkowy: 112

Mów spokojnie i odpowiadaj ściśle na pytania dyspozytora.

Powiedz:

CO? Co się stało (np. wypadek drogowy. ilość poszkodowanych, ich stan).

GDZIE? (ulica, nr domu, nr mieszkania, klatka, piętro, nr drogi, kilometr, charakterystyczne

punkty).

KTO? Kto zgłasza wezwanie pomocy numer telefonu i dane osobowe.

Nie odkładaj pierwszy słuchawki!

Podstawowe zabiegi ratujące Ŝycie

1. Sprawdź, czy poszkodowany i Ty jesteście bezpieczni,

2. Sprawdź reakcję poszkodowanego

Potrząśnij delikatnie za ramię i głośno zapytaj „Słyszysz mnie, czy wszystko porządku?”

3. a. jeŜeli reaguje:

− zostaw poszkodowanego w pozycji. w jakiej go zastałeś, pod warunkiem Ŝe nie zagraŜa mu Ŝadne

niebezpieczeństwo

− dowiedz się jak najwięcej (od poszkodowanego lub świadków) na temat zdarzenia i wezwij

pomoc, regularnie oceniaj jego stan,

b. JeŜeli nie reaguje:

− głośno zawołaj o pomoc

− odwróć poszkodowanego na plecy, po czym udroŜnij drogi oddechowe poprzez odgięcie głowy

i uniesienie Ŝuchwy

4. Utrzymując droŜność dróg oddechowych wzrokiem, słuchem i dotykiem oceń, czy występuje

prawidłowy oddech. Szukaj oznak Ŝycia takich jak szmery oddechowe, staraj się wyczuć ruch powietrza na

swoim policzku. W pierwszych minutach po zatrzymaniu pracy serca (zatrzymaniu krąŜenia)

poszkodowany moŜe słabo oddychać lub wykonywać głośne, niejednoznaczne, pojedyncze westchnięcia,

Nie naleŜy ich mylić z prawidłowym oddychaniem. Na ocenę wzrokiem, słuchem i dotykiem przeznacz

nie więcej niŜ 10 sekund. JeŜeli masz jakiekolwiek wątpliwości czy oddech jest prawidłowy, działaj tak,

jakby był nieprawidłowy.

5. a. JeŜeli oddech jest prawidłowy,

− ułóŜ poszkodowanego w pozycji bezpiecznej,

− wyślij kogoś (np. innego świadka zdarzenia) lub sam udaj się po pomoc (wezwij pogotowie). JeŜeli

jesteś sam, zostaw poszkodowanego i sam udaj się aby wezwać słuŜby ratunkowe,

− pamiętaj aby stale kontrolować czynności Ŝyciowe poszkodowanego (oddech) oraz chronić go

przed utratą ciepła. Sprawdzaj oddech co minutę do czasu przybycia pomocy,

b. JeŜeli jego oddech nie jest prawidłowy:

− wyślij kogoś po pomoc, np. innego świadka zdarzenia. JeŜeli jesteś sam, zostaw poszkodowanego

i wezwij słuŜby ratunkowe

− po wezwaniu pomocy wróć i rozpocznij uciskanie klatki piersiowej:

a. uklęknij obok poszkodowanego,

b. ułóŜ nadgarstek jednej ręki na środku mostka poszkodowanego,

c. ułóŜ nadgarstek drugiej ręki na pierwszym, spleć palca obu dłoni i upewnij się, Ŝe nie

będziesz wywierać nacisku na Ŝebra poszkodowanego.

d. nie uciskaj nadbrzusza ani dolnej części mostka, pochyl się nad poszkodowanym, wyprostuj

ramiona i ustaw prostopadle do mostka,

e. uciskaj na głębokość 45cm, po kaŜdym uciśnięciu zwolnij nacisk na klatkę piersiową, nie

odrywając dłoni,

f. powtarzaj uciśnięcia z częstotliwością 100/min (nieco mniej niŜ 2 uciśnięcia/s),

g. okres uciskania i zwalniania nacisku (relaksacji) mostka powinien być taki sam

6.a. Połącz uciskanie klatki piersiowej z oddechami ratowniczymi.

Po wykonaniu 30 uciśnięć klatki piersiowej udroŜnij drogi oddechowe odginając głowę i unosząc Ŝuchwę.

Zaciśnij skrzydełka nosa uŜywając palca wskazującego kciuka ręki umieszczonej na czole

poszkodowanego. Pozostaw usta delikatnie otwarte, jednocześnie utrzymując uniesienie Ŝuchwy. Weź

normalny wdech i obejmując szczelnie usta poszkodowanego swoimi ustami, upewniając się, Ŝe nie ma

przecieku powietrza. Wdmuchuj powoli powietrze do ust poszkodowanego przez około 1 sekundę (tak

jak przy normalnym oddychaniu), obserwując jednocześnie, czy klatka piersiowa się unosi. Utrzymując

odgięcie głowy i uniesienie Ŝuchwy, odsuń swoje usta od ust poszkodowanego i obserwuj, czy podczas

wydechu opada jego klatka piersiowa. Jeszcze nabierz powietrza i wdmuchnij do ust poszkodowanego,

dąŜąc do wykonania dwóch skutecznych oddechów ratowniczych. Następnie ponownie ułóŜ ręce

w prawidłowej pozycji na mostku i wykonaj kolejnych 30 uciśnięć klatki piersiowej.

Kontynuuj uciskanie klatki piersiowej i oddechy ratownicze w stosunku 30:2 .

Przerwij swoje działanie w celu sprawdzenia stanu poszkodowanego tylko, gdy zacznie on prawidłowo

oddychać. W innym przypadku nie przerywaj resuscytacji.

JeŜeli wykonane na wstępie oddechy ratownicze nie powodują uniesienia się klatki piersiowej jak przy

normalnym oddychaniu, wykonaj następujące czynności:

− sprawdź jamę ustną poszkodowanego i usuń widoczne ciała obce,

− sprawdź czy odgięcie głowy i uniesienie Ŝuchwy są poprawnie wykonane.

Wykonaj nie więcej niŜ 2 próby wentylacji za kaŜdym razem, zanim podejmiesz ponownie uciskanie klatki

piersiowej. JeŜeli na miejscu zdarzenia jest więcej niŜ jeden ratownik powinni oni się zmieniać podczas

prowadzenia resuscytacji co l2 minuty. aby zapobiec zmęczeniu. NaleŜy zminimalizować przerwy

w resuscytacji podczas zmian.

b. Resuscytację ograniczoną wyłącznie do uciśnięć klatki piersiowej moŜesz prowadzić w następujących

sytuacjach:

− jeŜeli nie jesteś w stanie lub nie chcesz wykonywać oddechów ratowniczych, zastosuj uciśnięcia

kratki piersiowej,

− jeŜeli stosujesz wyłącznie uciśnięcia klatki piersiowej, wykonuj je bez przerwy. z częstotliwością

100 uciśnięć/min.

Przerwij swoje działanie w celu sprawdzenia stanu poszkodowanego tylko wtedy, jeŜeli zacznie on

prawidłowo oddychać. W innym przypadku nie przerywaj resuscytacji.

Kontynuuj resuscytację do czasu, gdy:

− przybędą wykwalifikowane słuŜby medyczne i przejmą działania,

− poszkodowany zacznie prawidłowo oddychać lub ulegniesz wyczerpaniu.

Postępowanie w przypadku omdlenia

Omdlenie to krótkotrwałe zaburzenie przepływu krwi przez mózg powodujące chwilowe niedotlenienie,

ustępujące samoistnie. Na skutek omdlenia następuje równieŜ krótkotrwały spadek ciśnienia tętniczego

krwi.

W przypadku omdlenia:

− układamy poszkodowanego na plecach,

− unosimy mu nogi,

− kontrolujemy oddech i tętno,

− zapewniamy dostęp świeŜego powietrza.

Postępowanie w przypadku bólu w klatce piersiowej

Do najczęstszych stanów zagroŜenia Ŝycia, którym towarzyszy ból w klatce piersiowej, zaliczamy: zawał

mięśnia sercowego, dusznicę bolesną niestabilną, rozwarstwienie ściany aorty, zatorowość płucną,

pęknięcie przełyku, odmę zastawkową. NaleŜy pamiętać, aby zawsze zapytać pacjenta, czy odczuwa

aktualnie ból. JeŜeli tak, trzeba poprosić, aby wskazał jego lokalizację.

Ból w klatce piersiowej objawy mogące sugerować podejrzenie zawału serca:

− duszność,

− wymioty

− bladość,

− zimne poty,

− strach,

− ból zlokalizowany za mostkiem.

Charakter bólu:

− piekący, rozrywający, uczucie cięŜaru na klatce piersiowej,

− trwający ponad 20 min. pomimo odpoczynku i leków.

Postępowanie. WEZWIJ POMOC!

− pozycja siedząca zakaz chodzenia!

− dopływ świeŜego powietrza,

− rozluźnij ubranie,

− wsparcie psychiczne nie panikujemy,

− nie podajemy leków, picia ani jedzenia.

Postępowanie w przypadku krwawienia z nosa

Najprostsze działanie polega na pochyleniu głowy do przodu przez chorego i ułoŜeniu zimnego okładu na

szyi. W sytuacji, gdy krwawienie jest silne i nie ustępuje samoistnie, naleŜy zacisnąć skrzydełka nosa

i przytrzymać przez jakiś czas NaleŜy pamiętać o pozycji lekko pochylonej do przodu, zapobiegającej

spływaniu krwi do Ŝołądka. JeŜeli pomimo tych działań krwawienie z nosa utrzymuje się, naleŜy załoŜyć

tamponadę wykonywaną w szpitalu lub ambulatorium przez uprawniony personel.

− pozycja siedząca

− głowa pochylona do przodu

− oczyszczamy nos

− uciskamy skrzydełka nosa

− zakładamy zimny okład na kark

Opatrywanie krwawień i krwotoków

WyróŜniamy krwawienie zewnętrzne i wewnętrzne.

W krwawieniu zewnętrznym postępowanie jest miejscowe. W miejscu wystąpienia krwawienia nakładamy

opatrunek jałowy (jałowe gaziki) i uciskamy bezpośrednio miejsce krwawienia (np. nakładając kawałek

zwiniętego bandaŜu). Pozostawiając ucisk miejscowy całość bandaŜujemy tak, aby opatrunek się trzymał,

ale nie powodował niedokrwienia kończyny, bądź okolic miejsca zranienia (naleŜy obandaŜować

z wyczuciem). Tak skonstruowany opatrunek jest nazywany opatrunkiem uciskowym; nie naleŜy mylić go

z opaską uciskową, która działa na zasadzie ucisku na całej swojej szerokości, a nie tylko w miejscu

przyłoŜenia ucisku (miejsce krwawiącej rany). JeŜeli opatrunek będzie nasiąkał krwią, naleŜy dołoŜyć

gazików, nie zdejmując starych i nie zwalniając ucisku. W momencie, gdy mimo tych działań krwawienie

nie ustaje, naleŜy zastosować ucisk na tętnicy powyŜej miejsca krwawienia. a w ostateczności zastosować

opaskę uciskową powinna być raczej uŜywana tylko w cięŜkich stanach takich jak amputacja lub

zmiaŜdŜenie, poniewaŜ istnieje duŜe ryzyko spowodowania niedokrwienia poniŜej miejsca opaski

uciskowej.

Rany pierwsza pomoc;

− bezpieczeństwo własne i miejsca zdarzenia,

− załóŜ rękawiczki,

− uciśnij miejsce krwawienia, w przypadku ręki lub nogi unieś je do góry,

− przyłóŜ jałową gazę do rany, aby osłonić ranę uciśnij gazę bandaŜem.

− drugim bandaŜem owiń i zabezpiecz ranę, miejsce krwawienia,

Postępowanie w przypadku wstrząsu

W momencie, kiedy ilość dostarczanego tkankom tlenu jest niewystarczająca do podtrzymania funkcji

Ŝyciowych narządów, mówimy o wstrząsie. Mózg, serce, nerki to narządy najbardziej naraŜone na

występowanie zaburzeń w funkcjonowaniu z powodu niedotlenienia. Niedostateczny przepływ krwi przez

tkanki prowadzi do niedotlenienia i zaburzenia czynności komórek. Wśród najczęstszych objawów

wstrząsu wyróŜniamy ze strony układu:

− krąŜenia, tachykardie (przyspieszenie akcji serca), spadek ciśnienia tętniczego krwi, zapadnięcie się

Ŝył, nitkowate tętno,

− oddechowego: płytki, szybki oddech,

− moczowego: skąpomocz, bezmocz,

− pokarmowego: nudności, wymioty, wzdęcia, biegunka.

− nerwowego: zaburzenia świadomości

− skóra: blada, zimna, zlana potem, sinica obwodowa.

Przyczyny:

− ubytek krwi (krwotok),

− zbyt duŜa pojemność układu rozszerzenie naczyń krwionośnych (reakcja uczuleniowa),

− niewydolne serce uszkodzenie serca (zawał).

Wstrząs objawy:

− nieregularny oddech, strach

− brak tętna na tętnicy promieniowej lub tętno bardzo słabo napięte i szybkie

− zimno, pragnienie

Zwalczanie wstrząsu:

− zachowanie spokoju oraz dopływ świeŜego powietrza,

− ułoŜenie poszkodowanego na wznak nogi nad poziom głowy,

− okrycie folią termiczną lub kocem ochrona przed utratą ciepła,

− kontrola oddechu stała obecność,

− nie naleŜy podawać nic do picia!,

− wezwać pomoc.

− unieruchom zranioną kończynę,

− rany zanieczyszczone (ziemia, piasek) przemyj strumieniem wody.

W przypadku ran głowy, brzucha. narządów rodnych, poparzeń i duŜych zniszczeń naskórka stosujemy

tylko opatrunek osłaniający.

W krwawieniu wewnętrznym nie widzimy miejsca wypływu krwi z rany.

Krwawienie wewnętrzne moŜemy rozpoznać na podstawie pojawiających się objawów:

− deformacja tkanek (przebarwienie, tkliwość, twardość np. duŜy siniak),

− występowanie uczucia duszności, pojawienie się bólu w obrębie jamy brzusznej,

Dodatkowe objawy są takie jak przy krwawieniu zewnętrznym:

− przyśpieszony oddech,

− przyśpieszona akcja serca (tachykardia),

− zasinienie warg,

− blada i zimna skóra,

− nudności, wymioty,

− uczucie pragnienia

Przy krwawieniu wewnętrznym opatrywanie w miejscu zdarzenia jest trudne i wymaga leczenia

szpitalnego. W leczeniu przedszpitalnym naleŜy zastosować podstawowe środki ostroŜności: ocenić

bezpieczeństwo własne i chorego, ocenić stan świadomości chorego (oddech, krąŜenie), zabezpieczyć

mniejsze obraŜenia (złamania, inne rany). JeŜeli nie ma przeciwwskazań (złamania, liczne obraŜenia ciała),

chorego naleŜy ułoŜyć w pozycji przeciwwstrząsowej (uniesienie kończyn dolnych) oraz zapewnić komfort

termiczny i psychiczny podczas oczekiwania na przyjazd zespołu ratunkowego. W pierwszych godzinach

chory nie powinien dostawać nic doustnie, poniewaŜ jego stan moŜe wymagać przeprowadzenia zabiegu

chirurgicznego.

Postępowanie w przypadku udaru mózgu

WyróŜniamy 2 podstawowe typy udarów: niedokrwienne i krwotoczne. W 80% przypadków dochodzi do

udaru niedokrwiennego w wyniku zamknięcia naczynia mózgowego przez zakrzep lub zator powstający

poza ośrodkowym układem nerwowym (np. zatory pochodzenia sercowego, blaszka miaŜdŜycowa

w naczyniach mózgowych). We wczesnym okresie udaru często dochodzi do wzrostu ciśnienia tętniczego

krwi. Czynności oddechowe mogą ulegać róŜnym zaburzeniom; moŜe wystąpić nagła zmiana toru

oddechowego (sposobu oddychania). NaleŜy zwrócić uwagę na temperaturę ciała, gdyŜ nagła zmiana

będzie świadczyć o rozwijającej się infekcji. Trzeba sprawdzić, czy nie ma widocznych śladów urazów

wokół głowy oraz ocenić stan psychiczny pacjenta (orientację w czasie i przestrzeni) np. zapytać o datę

i o to czy wie, w jakim miejscu się znajduje. Objawy, które świadczą o udarze mózgu występują nagle.

Zaliczamy do nich przede wszystkim niedowład lub poraŜenie mięśni twarzy, ręki lub nogi, występujące

po jednej stronie ciała. Dochodzi do zaburzenia mowy, trudności w wypowiadaniu się oraz w rozumieniu

słów, zaburzeń ze strony wzroku (niedowidzenie na jedno lub oboje oczu) oraz zaburzeń ze strony układu

ruchu (trudności z utrzymaniem równowagi i problemy z chodzeniem). Częstym objawem jest równieŜ

występowanie silnego bólu głowy bez znanej przyczyny. MoŜe się zdarzyć, Ŝe udar będzie przebiegał

bezboleśnie.

Postępowanie w przypadku chorego z udarem

Polega głównie na zabezpieczeniu droŜności dróg oddechowych trudności z oddychaniem. Zapewnienie

prawidłowego oddychania (natlenienie chorego) jest podstawą do zapobieŜenia dalszemu niedotlenieniu

chorego. Pacjentowi naleŜy zapewnić komfort psychiczny do momentu przyjazdu zespołu ratunkowego.

Nie wolno zmuszać chorego do wysiłku fizycznego, poniewaŜ we wczesnym okresie bardzo waŜne jest

utrzymanie ciśnienia tętniczego krwi na moŜliwie jak najniŜszym poziomie wartości, Wykonanie czynności

fizycznej moŜe spowodować skok ciśnienia tętniczego krwi, co pogłębi rozległość udaru.

Postępowanie w przypadku drgawek

Drgawkami nazywamy reakcje układu nerwowego wywołane róŜnymi czynnikami. Drgawkom często

towarzyszy utrata świadomości. Do najczęstszych przyczyn drgawek zalicza się: padaczkę, urazy

czaszkowo mózgowe, zatrucia, niedotlenienie, długotrwały brak snu, zaburzenia ze strony układu

pokarmowego, abstynencję alkoholową i lekową, odstawienie uŜywek oraz wysoką temperaturę

(najczęściej u dzieci).

Postępowanie z chorym, u którego pojawił się incydent drgawkowy, sprowadza się przede wszystkim do

ograniczenia dalszych obraŜeń ciała, jakie mogłyby wystąpić. W pierwszej kolejności naleŜy zabezpieczyć

chorego przed upadkiem i jakimkolwiek urazem. Następnie naleŜy zadbać o droŜność dróg oddechowych

chorego i zabezpieczenie jego głowy (najprościej poprzez umieszczenie głowy chorego pomiędzy swoimi

udami klęcząc za nim). Nie wolno umieszczać choremu Ŝadnych przedmiotów w jamie ustnej, poniewaŜ

grozi to połknięciem. Nie powinno się mocno krępować ciała chorego w czasie trwania incydentu

drgawkowego. Bezpośrednio po zakończeniu drgawek naleŜy ułoŜyć poszkodowanego w pozycji

bezpiecznej ustalonej i kontrolować podstawowe parametry Ŝyciowe.

NaleŜy obserwować chorego i w razie ponownego wystąpienia napadu drgawkowego naleŜy niezwłocznie

ułoŜyć go na plecach i zabezpieczyć głowę. KaŜdorazowo fakt wystąpienia napadu drgawkowego

powinien zakończyć się wezwaniem zespołu ratunkowego.

Postępowanie w przypadku urazu

Urazem nazywamy uszkodzenie ciała spowodowane działaniem zewnętrznego czynnika mechanicznego.

Urazy mogą prowadzić do obraŜeń zarówno zewnętrznych, jak wewnętrznych. Urazom często towarzyszą

rany i złamania, które opatrujemy wg odpowiednich wytycznych. JeŜeli uraz jest powaŜny, naleŜy zawsze

wdroŜyć postępowanie przeciwwstrząsowe, które zapobiega pojawieniu się wstrząsu, leczy wstrząs oraz

opóźnia jego pojawienie się.

Urazy głowy

JeŜeli po urazie głowy pojawiają się zaburzenia świadomości, zasinienie wokół oczu, zauwaŜamy wyciek

płynu lub krwi z uszu i/lub nosa, wymioty, nudności, bóle głowy naleŜy zawsze wezwać słuŜby

ratownicze.

Urazy klatki piersiowej

Ból klatki piersiowej w okolicy urazu moŜe świadczyć o obraŜeniach Ŝeber. Mogą wystąpić trudności

w oddychaniu lub duszności, wtedy naleŜy zawsze wezwać słuŜby ratownicze. W przypadku rany otwartej

klatki piersiowej naleŜy ją zabezpieczyć opatrunkiem z jałowej gazy.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: