hkf..doc

Czynniki rozwoju w. fiz w XIX w.

Głównymi czynnikami były: spuściżna oświecenia, rozwój techniki i przemysłu, rozwój oświaty na szczeblu elementarnym (panstwo zaczelo dbac aby każdy obywatel umial pisac, czytac, liczyc, itp.) wplyw kuwojskowy (wprowadzenie powszechnego obowiazku sluzby wojskowej)

Ruch rekreacyjny mlodziezy i doroslych

Urbanizacja i industrializacja wywarły wielki wpływ na rozwój ruchu rekreacyjnego. Przemiany społeczne, gwałtowny rozwój przemysłu spowodowały masową migrację ludności ze wsi do miast. Początkowo klasa robotnicza nie miała warunków do racjonalnego wypoczynku po pracy. Systematyczny rozwój wychowania fizycznego i sportu nastąpił dopiero wraz z ograniczeniem dnia pracy i poprawą położenia materialnego klasy robotniczej.
Ponadto na rozwój aktywności ruchowej wpływ miały procesy urbanizacyjne. Rozbudowa miast, ciasne uliczki, wysokie kamienice, brak odpowiednich urządzeń higienicznych powodowały iż ludzie chętniej szukali miejsc w których można odpocząć na świeżym powietrzu. Wokół dużych, rozwiniętych miast powstawały tereny do gier, zabaw, spacerów a ponadto lodowiska i kąpieliska, które były masowo odwiedzane przez ludność w dniach wolnych od pracy. Również w centrach miast zaczęły pojawiać się zieleńce i parki w których można było odpocząć. Charakterystycznym wiec zjawiskiem stal się ruch wych fiz czyli ruch rekreacyjny na otwartej przestrzeni. Najwczesniej rozwinal się on w USA. Przywodca i protektorem tego ruchu w USA był Luther Gulick . Traktowal on gry i zabawy ruchowe jako srodek naturalnego i pozytywnego wyzycia się mlodziezy. W wielu krajach Europy w wieku XIX i poczatku XX ruch rekreacyjny stanowil obok gimnastytki i sportu roznolegly tok aktywnosci fizycznej mlodziezy i doroslych.

W rozwoju rekreacji fiz mlodziezy w Polsce znaczaca role miał Henryk Jordan. Sprawy wych mlodziezy rozpatrywal przede wszystkim z punktu widzenia lekarskiego, tzn ze stanowiska potrzeb rozwojowych mlodego czlowieka przygotowujacego się do czynnej roli w zyciu spolecznym. Zwrocil się on do rady miasta Krakowa z prosba o wydzierzawienie terenu na cele zorganizowania placu zabaw. Rada przyznala mu 8ha ziemi na Bloniach krakowskich. Zostal tam zorganizowany teren zabaw zwany pozniej Parkiem Jordana. Znajdowalo się tam 12 boisk, kazde mialo inne znaczenie. Oprocz tego na terenie parku znajdowaly się urzadzenia i boiska specijalne. Znaczenie parku polegalo nie tylko na tym ze był to wzorowy osrodek wych pozaszkolnego i rekreacji mlodziezy. Inicjatywa Jordana stanowila zaczyn szerszego ruchu spolecznego. Zaczato powolywac analogiczne placowki w innych miastach. Dzieki tym wszystkim inicjatywom już przed pierwsza wojna swiatowa mielismy w Polsce oryginalny i wrtosciowy system wych pozaszkolnego i rekreacji dzieci i mlodziezy.

„Sokół” na ziemiach polskich

Celem towarzystwa  zgodnie z ideałami jego twórców  było podtrzymywanie i rozwijanie świadomości narodowej oraz podnoszenie sprawności fizycznej polskiej młodzieży.Towarzystwo (jego pierwsze gniazdo) zostało założone 7 lutego 1867 we Lwowie, na wzór "Sokoła" czeskiego (utworzonego w 1862). Działało ono aktywnie również po odzyskaniu niepodległości i w całym okresie międzywojennym. Pierwszymi działaczami towarzystwa we Lwowie byli: Klemens Żukotyński, Ludwik Goltental, Jan Żaplachta-Zapałowicz, Józef Milleret, Jan Dobrzański, Antoni Durski, Żegota Krówczyński. Od poczatku istnienia towarzystwa wladze oswiatowe nalozyly nan zadania organizowania cwiczen fizycznych dla uczniow oraz ksztalcenie nauczycieli. Te zadania wymagaly skupienia kadry nauczycielskiej. Od roku 1881 stanowila ona „grono nauczycieli gimnastyki” Odbywaly się posiedzenia które mialy na celu wspolne i wzajemne ksztalcenie się na polu gimnastyki. Grono to mialo duze znaczenie w rozwoju sokola Dyskutowano i ustalano kierunek rozwoju gimnastyki szkolnej, tworzylo projekty instrukcji i regulaminow, które nastepnie uzyskiwaly aprobate wladz Towarzystwa. Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” we Lwowie przez okres pierwszych 17 lat działało jako jedyne na ziemiach polskich. Jego kolejne gniazda powstawały pierwotnie w Galicji, gdyż to właśnie w tym zaborze Polacy posiadali największą swobodę działania. Szczególnie ważne okazało się powstanie w 1884 roku silnej organizacji sokolej w Krakowie, która zaczęła aktywnie oddziaływać na powstawanie nowych gniazd w Galicji Zachodniej.W latach 1939-1988 sokolstwo polskie w kraju zamarło. Po wojnie zdelegalizowane przez władze PRL. Cały czas działały natomiast gniazda sokole na emigracji. Ponownie rodzimy "Sokół" odrodził się 10 stycznia 1989, zrzeszając obecnie ok. 10.000 członków zorganizowanych w 86 gniazdach. Towarzystwo "Sokół" dało pośrednio początek wielu polskim klubom piłkarskim, kształtując u młodych osób modę na aktywność fizyczną i prezentując nowe dyscypliny sportu (w tym m.in. coraz popularniejszy na świecie football). Było ono co prawda organizacją dość konserwatywną, preferującą gimnastykę i szermierkę nad piłkę nożną - którą uważało się za rozrywkę "plebsu" - jednak niezadowoleni z takiego podejścia i spragnieni gry na świeżym powietrzu nastoletni sympatycy futbolu (którego skosztowali właśnie na treningach w "Sokole") opuszczali go, zakładając własne drużyny piłkarskie. To właśnie podczas "II Zlotu Sokoła" zorganizowanego we Lwowie 14 lipca 1894 - rozegrano pierwszy w dziejach ziem polskich prawdziwy mecz piłkarski (między reprezentacjami Sokoła lwowskiego oraz krakowskiego)

Szwedzki system wych fiz:

Tworcami tego systemu byli Henrik Ling i jego syn Hjalmar. Henrik Ling studiowal w Sztokholmie i Uppsali nastepnie przebywal w Kopenhadze gdzie miedzy innymi uczeszczal do zakladu Nachtegalla i uczyl się fechtunku. Pobyt w Kopenhadze umocnil przekonanie Linga o pierwszorzednej roli wych fiz. Interesowaly go ogolne problemy wych i kultury i na ich tle rozpatrywal zagadnienie sprwnosci fiz. W okresie mlodosci Linga ropowszechnione było w Szwecji plywanie, jazda konna, fechtunek, woltyzerka. Po powrocie do kraju Ling rozwinal wszechstronna dzialalnosc, kontynuowal swe zainteresowania wych fiz oraz rozwijal swoja tworczosc naukowa i literacka. Terenem aktywnosci Linga w dziedzinie wych fiz stal się najpierw uniwersytet w Lund. Objal on tam funkcje nauczyciela szermierki, nastepnie uczyl plywania, zapasow, wspinaczki, cwiczen rownowaznych. Jedno-czesnie studiowal anatomie i fizjologie. Pozniej objal funkcje nauczyciela w Krolewskiej Akademi Wojskowej gdzie pdzedlozyl wladzom oswatowym projekt centralnej uczelni wych fiz do ksztalcenia nauczycieli i instruktorow. Projekt ten uzyskal przychylne przyjecie po za uniwersytetem, w wyniku którego zostala utworzona uczelnia, ktorej nadano nazwe Krolewskiego Centralnego Instytutu Gimnasty-cznego, w którym Ling zostal dyrektorem. Zastanawiajac się nad charakterem cwiczen gimnasty-cznych Ling wyroznil 4 rodzaje gimnastyki: wychowawcza, estety-czna, wojskowa( Na uzytek prakty-czny pod wplywem zamowienia ze strony armi) i lecznicza, która była glowna dziedzina zainteresowan Linga. W scislym porozumieniu ze srodowiskami lekarskimi ustalal cwiczenia ruchowe przy roznego rodzju schorzeniach. Zaslugi Linga w dziedzinie wych fiz polegaja nie tylko na jego osiagnieciach dydaktycznych i na dorobku pisarskim. Przyczynil się on do upowszechnienia planowych cwi-czen fizycznych, stworzyl pro-gramowe i metodyczne podstawy gimnastyki leczniczej i wojskowej. Przede wszystkim Ling uswiadomil potrzeby systema-tycznej dbalosci o sprawnosc fiz oraz uznania spolecznej roli wych fiz jako integralnego skladnika ogolnego wychowania.

Kontynuatorem dziela Henrika Linga był jego syn Hjalmar. Glownym przedmiotem zaintereso-wan Hjalmara była gimnastyka wychowawcza. Rozwoj wych fiz  w szkolach powodowal potrzebe opracowania programu i metodyki odpowiadajacych warunkom szko-lnym. Program ten miał pomoc nauczycielowi w planowanej realizacji wych fiz. Hjalmar opracowal osnowy lekcyjne dla mlodziezy szkolnej. Gimnastyka Wych Hjalmara wiazala się z gimn lecznicza. Dominujacym bowiem jej zalozeniem bulo korygowanie postawy ucznia poprzez odpowiedni dobor cwiczen. Zmysl praktyczny Hjalmara Linga i rozumienie potrzeb szkoly wyrazaly się tez w jego trosce o odpowiednie urzadzenia  do nauczania gimnastyki. Był on tworca koncepcji sali gimnast i jej wyposazenia. Opracowal szcze-gółowy wzor sali wyposazonej w odpowiednie pomoce. Sale gimn podobnie jak i osnowy lekcyjne opowszechnily się nie tylko w Szwecji ale i w innych krajach europy. Najpierw wzorowe szkoly prywatne pozniej publiczne zaczely uwzgledniac w swych planach budowe sali gimnastycznej.     

Nowozytne igrzyska olimpijskie:

Kolebka nowoczesnego ruchu sportowego jest Anglia.

1863 w Angli zostal zawiazany Angielski Zwiazek Pilki Noznej.

1892 powstanie pierwszych miedzynarodowych organizacji sportowych - Miedzynarodowa Federacja Towarzystw Wioslar-skich  i Miedzynarod Zwiazek Lyzwiarski. 

1894 I Komitet Olimpijski

1896 pierwsze igrzyska w Atenach

Polski Komitet Olimpijski został powołany do życia na zjeździe założycielskim, który odbył się 12 października 1919 w Krakowie. Do 1924 nosił nazwę Polski Komitet Igrzysk Olimpijskich. Prezesem został wybrany książę Stefan Lubomirski. Pierwszym zadaniem Komitetu miało być organizacja startu reprezentacji Polski na Igrzyskach Olimpijskich w Antwerpii w 1920. Jednak wojna polsko-bolszewicka uniemożliwiła wzięcie przez polskich sportowców udziału w zawodach olimpijskich. Pierwszymi igrzyskami, w których wzięli udział polscy zawodnicy były Igrzyska Olimpijskie w Paryżu w 1924, na których reprezentacja Polski zdobył dwa medale: srebrny w kolarstwie torowym oraz brązowy w jeździectwie. Pierwszy złoty medal zdobyła dla Polski Halina Konopacka w rzucie dyskiem w 1928 r na Igrzyskach Olimpijskich w Amsterdamie. Startowalo wówczas 79 polskich sportowcow. W 1932 Igrzyska odbywaly się w Los Angeles, startowalo tylko 21 zawodnikow polskich, zdobyto 7 medali w tym 2 zlote – Stanislawa Walasiewicz na 100m i Janusz Kosocinski na 10 000m. 1936 Igrzyska w Berlinie startowalo 111 polakow, zdobyto 6 medali – 3 srebrne i 3 brazowe.