l2html.pdf

1998

GUST, Zeszyt 10

Kiedy mo»e si¦ przyda¢ L A T E X2HTML. Tworz e-

nie dokumentów hipertekstowych przy pomocy

systemu pierwotnie przeznaczonego do składu

tekstu wydaje si¦ rozwi¡zaniem nieco dysku-

syjnym. Bez w¡tpienia jest to metoda idealna

dla kogo± kto zna i u»ywa L A T E X-a i musi

szybko przygotowa¢ jaki± dokument nie tylko

do druku, ale tak»e do wykorzystania w serwi-

sie WWW. Teoretycznie L A T E X2HTML umo»liwia

tworzenie stron WWW bez potrzeby znajomo±ci

j¦zyka HTML. Efektywne wykorzystanie pakietu

mo»e jednak wymaga¢ od u»ytkownika znajomo-

±ci specyﬁki dokumentów hipertekstowych, mi-

nimalnej chocia» znajomo±ci j¦zyka HTML oraz,

w przypadku potrzeby zmodyﬁkowania domy±l-

nego sposobu działania pakietu, tak»e j¦zyka Perl,

w którym jest napisany pakiet L A T E X2HTML. Zna-

jomo±¢ Perla b¦dzie tak»e konieczna w przypadku

potrzeby dodania obsługi niestandardowych makr

u»ywanych w przetwarzanym dokumencie.

L A T E X2HTML mo»e by¢ tak»e niezast¡pionym

narz¦dziem dla osób tworz¡cych dokumentacj¦ do

programów, która ma by¢ dost¦pna w formie

drukowanej w wersji hipertekstowej w formacie

HTML. U»ycie pakietu L A T E X2HTML mo»e by¢

w takim przypadku sposobem na osi¡gni¦cie

celu stosunkowo niewielkim kosztem. „Ideolo-

gicznie” lepsz¡ metod¡ byłoby wtedy tworzenie

dokumentacji w SGML-u, zastosowanie pakietu

L A T E X2HTML mo»e by¢ jednak prostsze i w wielu

przypadkach wystarczaj¡ce.

L A T E X2HTML mo»e by¢ tak»e najlepszym

rozwi¡zaniem problemu publikacji dokumentów

wcze±niej zło»onych w L A T E X-u, które trzeba opu-

blikowa¢ w WWW. Oczywi±cie w takim przy-

padku innym rozwi¡zaniem mo»e by¢ tak»e

umieszczenie dokumentu w formacie PDF. Cz¦-

sto jednak dobrze jest udost¦pni¢ dokumenty

w ró»nych postaciach tak, »eby odbiorca sam

mógł wybra¢ najbardziej odpowiadaj¡c¡ mu form¦

prezentacji. Ocena potrzeb i wybór odpowiednich

technik prezentacji i narz¦dzi do przygotowania

dokumentów zale»y od ka»dego przedsi¦wzi¦cia

zwi¡zanego z publikacj¡ dokumentów w wielu

postaciach.

L A T E X2HTML

Piotr Bolek

Streszczenie

Pakiet L A T E X2HTML oferuje dosy¢ specyﬁczny,

cho¢ nie pozbawiony pewnych zalet sposób two-

rzenia dokumentów hipertekstowych umo»liwia-

j¡c konwersj¦ dokumentów L A T E X-owych na format

HTML. Omówione zostan¡ instalacja i konﬁgura-

cja pakietu, pokazane b¦d¡ przykłady konwersji

ró»nych klas dokumentów L A T E X-owych (doku-

menty „czysto tekstowe”, dokumenty z ilustra-

cjami, dokumenty ze wzorami matematycznymi).

Omówione zostan¡ tak»e mo»liwo±ci zmiany do-

my±lnych ustawie« pakietu pozwalaj¡ce wpływa¢

na wygl¡d dokumentów HTML-owych generowa-

nych przy pomocy pakietu.

Wprowadzenie

Co to jest L A T E X2HTML. L A T E X2HTML jest na-

rz¦dziem słu»¡cym do konwersji dokumentów

L A T E X-owych do formatu HTML. Pakiet ten po-

zwala wykorzysta¢ mo»liwo±ci jakie daje j¦zyk

makrodeﬁnicji T E X-owych przy tworzeniu doku-

mentów hipertekstowych. Umo»liwia tak»e łatwe

tworzenie stron WWW wszystkim u»ytkownikom

L A T E X-a.

Dokument ¹ródłowy w L A T E X-u jest prze-

kształcany na zbiór poł¡czonych dokumentów

HTML-owych. L A T E X2HTML automatycznie ł¡czy

poszczególne dokumenty mi¦dzy sob¡ generuj¡c

odpowiednie odno±niki hipertekstowe. Wszystkie

odno±niki wewn¡trz dokumentu, takie jak odwo-

łania do sekcji, ilustracji, tabel, wzorów, nume-

rów stron pozycji bibliograﬁcznych, przypisy itp.

s¡ przekształcane na odno±niki hipertekstowe.

Elementy typograﬁczne deﬁniowane za po-

moc¡ polece« L A T E X-a, które maj¡ swoje odpo-

wiedniki w HTML-u (np. akapity, wyró»nienia

tekstu, wyliczenia) s¡ zamieniane na odpowia-

daj¡ce im znaczniki HTML-owe. Elementy doku-

mentu L A T E X-owego, które nie maj¡ bezpo±redniej

reprezentacji w j¦zyku HTML (np. wzory mate-

matyczne, rysunki, tabele) mog¡ by¢ automatycz-

nieprzekształconenamapybitoweiumieszczone

w odpowiednich miejscach w dokumencie HTML.

Mo»liwo±ci pakietu. Pakiet L A T E X2HTML udost¦p-

nia nast¦puj¡ce mo»liwo±ci:

Podział dokumentu ¹ródłowego na oddzielne

strony HTML-owe poł¡czone odno±nikami hi-

http://www.GUST.org.pl

GUST, Zeszyt 10

1998

pertekstowymi. Stopie« „fragmentacji” mo»e

by¢ okre±lony przez u»ytkownika.

nam program L A T E X2HTML mówi¡c mu ewen-

tualnie, »e mo»na go ±ci¡gn¡¢ z najbli»szego

serwera zawieraj¡cego kopi¦ archiwum CTAN :::

i czekamy na załatwienie sprawy.

Je±li chcemy u»ywa¢ pakietu na naszym kom-

puterze osobistym, gdzie mamy zainstalowanego

np.Linuxasprawajestniecobardziejskom-

plikowana. Przede wszystkim musimy wcze±niej

zainstalowa¢ (lub upewni¢ si¦, »e mamy ju» za-

instalowane) pewne programy, z których korzysta

L A T E X2HTML:

Realizacja paneli nawigacyjnych, które mog¡

by¢ w prosty sposób modyﬁkowane przez

u»ytkownika. Panele takie s¡ automatycznie

umieszczane na ka»dej generowanej stronie.

Przetwarzanie dowolnych wzorów matema-

tycznych, automatyczna numeracja wzorów,

tabele,

rysunki

oraz

mo»liwo±¢

u»ywania

dowolnych ±rodowisk.

Mo»liwo±¢ dowolnego skalowania i obracania

rysunków.

Perl w wersji 5.002 lub wy»szej (dost¦pn¡

w systemie wersj¦ Perla mo»na sprawdzi¢

wywołuj¡c: perl -v );

Automatyczne rozwijanie deﬁnicji nowych po-

lece«, nawet je±li s¡ umieszczone w oddziel-

nym pliku – daje to mo»liwo±¢ tworzenia makr

HTML-owych w L A T E X-u.

oczywi±cie instalacja T E X-azL A T E X-em w wer-

sji L A T E X2" i programem dvips w wersji 5.58

lub wy»szej;

Obsługa przypisów, spisów tabel i rysunków,

bibliograﬁi i indeksów.

interpreter Postsciptu Ghostscript w wersji

4.02 lub wy»szej;

Automatyczne przekształcanie odno±ników

i odwoła« do literatury w odno±niki hiper-

tekstowe. Rozszerzenie mo»liwo±ci deﬁnio-

wania odwoła« o obsług¦ odwoła« mi¦dzy

dokumentami.

pakiet programów do konwersji graﬁki

netpbm wersjaz1marca1994 ( pnmfile

-version ).

Procedura instalacyjna. W celu zainstalowania

pakietu nale»y wykona¢ nast¦puj¡ce czynno±ci:

Konstrukcje warunkowe umo»liwiaj¡ce de-

ﬁniowanie oddzielnych fragmentów doku-

mentu umieszczanych w wersji hipertekstowej

albo papierowej.

Rozpakowa¢ pakiet dystrybucyjny. W syste-

mie Linux (i wsz¦dzie tam gdzie jest dost¦pny

program tar w wersji GNU) nale»y wywoła¢:

tar zxvf latex2html- h

Mo»liwo±¢ umieszczania wstawek bezpo±red-

nio w j¦zyku HTML (np. w celu deﬁniowania

formularzy).

i .tar.gz

innych

systemach

nale»y

rozpakowa¢

Ró»ne mechanizmy przetwarzania wzorów

matematycznych: przekształcanie całych wzo-

rów na graﬁk¦ (GIF lub PNG), etykiety

HTML-owe (HTML 3.0), przekształcanie na

graﬁk¦ cz¦±ci wzorów, których nie da si¦

zdeﬁniowa¢ tekstowo.

pakiet poleceniem:

gzip -cd latex2html-

.gz \

| tar xvf -

Po rozpakowaniu, w bie»¡cym katalogu po-

jawi si¦ podkatalog latex2html , w którym

znajduj¡ si¦ wszystkie pliki nale»¡ce do pa-

kietu. Pakiet mo»e by¢ rozpakowany w do-

wolnym katalogu. W czasie instalacji w pli-

kach konﬁguracyjnych i w samym skrypcie

latex2html zostanie zapisana ±cie»ka do tego

katalogu.

Instalacja

Pakiet L A T E X2HTML jest przeznaczony dla syste-

mów unixopodobnych. Został on tak»e przenie-

siony do systemu Windows NT, ale ta wersja nie

jest jeszcze doł¡czona do „oﬁcjalnego” pakietu

dystrybucyjnego. Tutaj zajmiemy si¦ wył¡cznie

wersj¡ unixow¡ (v. 98.1).

Instalacja pakietu L A T E X2HTML jest niezwykle

prosta, zwłaszcza je±li pracujemy w systemie, któ-

rym nie administrujemy. W takim przypadku zgła-

szamy administratorowi systemu, »e potrzebny jest

Ustali¢ poło»enie programu Perl w systemie

( which perl ,ij iró»ni ¦onood

tego co jest podane w pierwszym wierszu

plików latex2html , texexpand , pstoimg ,

install-test i makemap , to we wszystkich

tych plikach nale»y odpowiednio wiersz ten

zmieni¢.

1998

GUST, Zeszyt 10

Pierwszy dokument

Skopiowa¢ pliki, które b¦d¡ u»ywane przez

L A T E X-a (czyli zawarto±¢ katalogu texinputs )

w miejsce, które jest przeszukiwane przez

L A T E X-a w czasie działania.

Spróbujmy wi¦c dokona¢ konwersji pierwszego

prostego dokumentu. Dokument ¹ródłowy jest

nast¦puj¡cy:

\documentclass{article}

\usepackage{polski}

\author{Piotr Bolek}

\title{Pierwszy dokument}

\begin{document}

\maketitle

\thispagestyle{empty}

To jest nasz pierwszy pro±ciutki dokument

\LaTeX-owy przeznaczony do

konwersji na HTML.

Uruchomi¢ skrypt install-test . Skrypt ten

wykonuje wła±ciw¡ procedur¦ instalacyjn¡:

zapami¦tuje miejsce instalacji pakietu, spraw-

dza czy s¡ dost¦pne wszystkie programy

potrzebne do działania pakietu L A T E X2HTML

i zapisuje w pliku konﬁguracyjnym local.pm

±cie»ki do wszystkich zewn¦trznych progra-

mów wykorzystywanych przez pakiet. Skrypt

ten zadaje tak»e pytanie o format, w jakim

maj¡ by¢ generowane fragmenty tekstu repre-

zentowane jako graﬁka. Do wyboru s¡ dwa

formaty: GIF albo PNG . Obecnie w wi¦kszo-

±ci przypadków nale»y wybra¢ format GIF ,

poniewa» jeszcze nie wszystkie przegl¡darki

WWW obsługuj¡ format PNG ( Netscape ju»

tak).

\textbf{Kilka akapitów:}

Siaªa baba mak, nie wiedziaªa jak.

...

Teraz mo»na skopiowa¢ plik latex2html

do katalogu, który nale»y do ±cie»ki po-

szukiwa« programów wykonywalnych (np.

/usr/local/bin ).

A dziad wiedziaª, nie powiedziaª.

...

\emph{I próba wzoru}:

\begin{equation}

\Delta Q_1 = a_1 S_1

\sqrt{\frac2{\varrho p_{10}}}

\Delta p_1

\end{equation}

\end{document}

Mo»na teraz tak»e zmodyﬁkowa¢ plik la-

tex2html.config dostosowuj¡c go do swo-

ich potrzeb. W przypadku instalowania pa-

kietu dla wielu u»ytkowników, w tym pliku

powinny by¢ ustawione globalne parametry

domy±lne, wspólne dla wszystkich u»ytkow-

ników. Ka»dy z u»ytkowników mo»e pó¹-

niej zast¡pi¢ je ustawieniami w prywatnych

plikach konﬁguracyjnych latex2html.init

w katalogach roboczych, albo w katalogach

domowych.

Efekt działania programu nie jest niestety ide-

alny. Co prawda program poradził sobie ze

wzorem zamieniaj¡c go na graﬁk¦, ale s¡ pro-

blemy z j¦zykiem polskim – zamiast polskich

literek pojawiły si¦ dziwne krzaczki. Nie jest

to na szcz¦±cie wielki problem, bo jak si¦ łatwo

domy±li¢ przyczyn¡ jest zadeklarowanie w pliku

wynikowym niewła±ciwego zestawu znaków. Do-

my±lnym zestawem znaków programu jest bo-

wiem iso-8859-1 czyli latin1 . Na szcz¦±cie

istnieje mo»liwo±¢ łatwej zmiany domy±lnego

zestawu znaków. Mo»na to zrobi¢ opcj¡ wywo-

łania, albo (lepiej) zmian¡ domy±lnego zestawu

znaków w pliku konﬁguracyjnym.

Drugim problemem, ju» nie tak krytycznym,

s¡ angielskie napisy pojawiaj¡ce si¦ w panelu na-

wigacyjnym i na przyciskach. To tak»e mo»na sto-

sunkowo łatwo zmieni¢. Wymaga to umieszczenia

Po zainstalowaniu mo»na ju» zacz¡¢ u»ywa-

nie pakietu. Je±li mamy dokument L A T E X-owy,

który chcemy przetworzy¢ na HTML wystarczy

wywoła¢ polecenie:

latex2html

nazwa-pliku

gdzie

jest nazw¡ pliku ¹ródłowego

(mo»na pomin¡¢ w niej rozszerzenie .tex ).

Po sko«czeniu działania programu w bie»¡cym

katalogu powstanie podkatalog

nazwa-pliku

(bez

rozszerzenia), zawieraj¡cy wersj¦ HTML-ow¡

naszego dokumentu. Sprawa wi¦c wygl¡da na

niezbyt skomplikowan¡. S¡ jednak jeszcze drobne

problemy.

nazwa-pliku

GUST, Zeszyt 10

1998

odpowiednie deﬁnicje zmieniaj¡ce te nazwy na

polskie znajduj¡ si¦ w pakiecie polski wł¡-

czanym do naszego dokumentu w nagłówku.

W konﬁguracji programu L A T E X2HTML dost¦pna

jest zmienna $TITLES_LANGUAGE okre±laj¡ca w ja-

kim j¦zyku maj¡ by¢ generowane napisy. Obecnie

w standardowej wersji programu L A T E X2HTML do-

st¦pne jest wsparcie dla j¦zyka angielskiego, fran-

cuskiego i niemieckiego. Dodanie nowego j¦zyka

jest jednak spraw¡ stosunkowo prost¡.

Wprogramie A T E X2HTML mo»na tak»e de-

ﬁniowa¢ pakiety perlowe obsługuj¡ce u»ywane

w dokumentach pakiety L A T E X-owe. Obsługa wielu

pakietów standardowych jest ju» zaimplemento-

wana – pakiet polski nie jest jeszcze niestety

traktowany jako standardowy. Przykład gene-

rowania dokumentów z uwzgl¦dnieniem j¦zyka

polskiego b¦dzie pokazany dalej.

Konguracja programu

Rys. 1.

Program L A T E X2HTML ma bardzo du»e mo»liwo-

±ci konﬁguracyjne. Wiele parametrów konﬁgura-

cyjnych mo»na podawa¢ jako opcje wywołania

konwertera. Wszystkie te opcje maj¡ swoje odpo-

wiedniki w parametrach konﬁguracyjnych, które

mo»na umieszcza¢ w globalnym pliku konﬁgura-

cyjnym ( latex2html.config ), w plikach konﬁgu-

racyjnych u»ytkowników ( .latex2html-init )albo

w plikach podawanych w opcjach -init_file .

Wszystkie pliki konﬁguracyjne s¡ przy wywoła-

niu programu interpretowane jako zwyczajny kod

perlowy. Zawieraj¡ one najcz¦±ciej po prostu przy-

pisania warto±ci pewnym zmiennym, które wpły-

waj¡ na działanie konwertera. Pliki konﬁguracyjne

s¡ wł¡czane do programu głównego perlowym

poleceniem require na pocz¡tku działania kon-

wertera. Typowe pozycje w pliku konﬁguracyjnym

wygl¡daj¡ nast¦puj¡co:

odpowiednich deklaracji w pliku konﬁguracyjnym

i przygotowania własnych, spolszczonych wersji

przycisków.

L A T E X2HTML a sprawa polska

Deﬁnitywne rozwi¡zanie problemu polskiego

w pakiecie L A T E X2HTML jest spraw¡ prost¡.

Twórcy pakietu przewidzieli, »e b¦d¡ go u»ywa¢

tak»e ludzie posługuj¡cy si¦ nie tylko j¦zykiem

angielskim

zaimplementowali

odpowiednie

mechanizmy.

Przede wszystkim dost¦pna jest opcja o na-

zwie -html_version ,którejjednymzparame-

trów jest zestaw znaków u»ywany w dokumen-

cie. Mo»liwe jest konwertowanie dokumentów

zakodowanych z wykorzystaniem standardów

ISO-Latin-[123456] oraz cz¦±ciowa obsługa stan-

dardu Unicode. Dodanie do opcji -html_version

warto±ci latin2 , spowoduje »e w nagłówku

dokumentu HTML-owego pojawi si¦ deklaracja:

<META HTTP-EQUIV="Content-Type"

CONTENT="text/html;

charset=iso-8859-2">

$PARAMETR_PIERWSZY = 1;

$PARAMETR_DRUGI = "tekst";

Zmienne w Perlu zawsze zaczynaj¡ si¦ znakiem

dolara, a kolejne instrukcje rozdzielane s¡ znakiem

±rednika. Warto±¢ parametru mo»e by¢ liczb¡,

albo ci¡giem znaków. W ostatnim wierszu pliku

konﬁguracyjnego musi znajdowa¢ si¦ liczba 1

(jeden) i ±rednik.

Poniewa» pliki konﬁguracyjne s¡ zwyczajnymi

fragmentami kodu w Perlu, to mo»na w nich tak»e

Mo»liwe jest tak»e spolszczenie napisów genero-

wanych, czyli uzyskanie: Spis tre±ci zamiast Con-

tents , Bibliograﬁa zamiast References itd. W L A T E X-u

1998

GUST, Zeszyt 10

deﬁniowa¢ procedury. Jest to wykorzystywane np.

przy deﬁniowaniu nowej wersji j¦zykowej oraz

przy deﬁniowaniu własnych nagłówków i stopek

ka»dej strony.

Skongurowanie pakietu do obsªugi j¦zyka

polskiego

Aby L A T E X2HTML poprawnie obsługiwał doku-

menty w j¦zyku polskim trzeba nieco pogrzeba¢

w konﬁguracji. Trzeba b¦dzie zdeﬁniowa¢ kilka

zmiennych i co najmniej jedn¡ procedur¦.

Oto plik konﬁguracyjny modyﬁkuj¡cy podsta-

wowe zachowanie konwertera tak aby generował

on dokumenty w j¦zyku polskim:

$CHARSET="iso_8859_2";

$HTML_VERSION="3.2,latin2";

$TITLES_LANGUAGE='polish';

sub polish_titles {

$toc_title = "Spis tre±ci";

$lof_title = "Spis rysunków";

$lot_title = "Spis tabel";

$idx_title = "Skorowidz";

$ref_title = "Bibliografia";

$bib_title = "Bibliografia";

$abs_title = "Streszczenie";

$app_title = "Dodatek";

$pre_title = "Przedmowa";

$fig_name = "Rysunek";

$tab_name = "Tabela";

$part_name = "Cz¦±¢";

$prf_name = "Dowód";

$child_name = "Podrozdziaªy";

$info_title="Informacje o dokumencie";

@Month = ('', 'stycze«', 'luty',

'marzec', 'kwiecie«', 'maj',

'czerwiec', 'lipiec', 'sierpie«',

'wrzesie«', 'pa¹dziernik',

'listopad', 'grudzie«');

Rys. 2.

przez konwerter jest polski. Poniewa» domy±l-

nie w programie L A T E X2HTML nie s¡ zdeﬁnio-

wane polskie tytuły, to musimy zrobi¢ to sami.

W tym celu deﬁniujemy procedur¦ o nazwie

polish_titles . Procedura ta zostanie automa-

tycznie wywołana przez konwerter na pocz¡tku

działania, dzi¦ki czemu zmienne okre±laj¡ce ge-

nerowane przez konwerter teksty b¦d¡ miały

jako warto±ci odpowiednie słowa polskie. Dodat-

kowo na ko«cu procedury jest deﬁniowana tablica

z polskimi nazwami miesi¦cy.

Na samym ko«cu naszego pliku konﬁgura-

cyjnego jest umieszczona procedura słu»¡ca do

deﬁniowania wygl¡du panelu steruj¡cego. Nie po-

daj¦ tutaj jej deﬁnicji, poniewa» jest to ona skopio-

wana z oryginalnego pliku konﬁguracyjnego la-

tex2html.config , ze zmienionymi napisami: Next

na Nast¦pny itd.

Je±li

}

sub top_navigation_panel {

...

}

zapiszemy

t¦

konﬁguracj¦

pliku

pl1.cnf iwywołamykonwerter:

latex2html -init_file pl1.cnf test2

W tym przykładzie na pocz¡tku deﬁniujemy ko-

dowanie u»ywanego zestawu znaków. Dla po-

prawnego ustawienia u»ywanego w dokumencie

kodowania wystarczy u»ycie jednej z podanych

konstrukcji. W trzecim wierszu podajemy, »e j¦-

zykiem w jakim b¦d¡ pisane tytuły generowane

to mo»emy otrzyma¢ stron¦ jak na rys. 2. Wida¢

tam, »e zamiast Next pojawiło si¦ słowo Nast¦pny ,

zamiast Abstract – Streszczenie i zamiast About

this document... Informacje o dokumencie .Niestety

w j¦zyku angielskim s¡ jeszcze napisy na ikonach

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: