Komponenty srodowiska-powietrze.pdf
(
255 KB
)
Pobierz
Komponenty srodowiska-powietrze
Komponenty
ś
rodowiska
Powietrze
jest to bezbarwna
i bezwonna mieszanina gazów
stanowi
ą
ca atmosfer
ę
ziemsk
ą
.
POWIETRZE
Tropopauza – 10-17km
Stratopauza – 50-55km
Mezopauza – 80-90km
Pionowy podział atmosfery z zaznaczeniem
temperatur (
ź
r.www.matura.net.pl)
Składniki stałe:
(skład niezmienny do wysoko
ś
ci 80 km, w stanie suchym czyli 0% pary
wodnej)
- 78,09% azot
- 20,95% tlen
- 1% argon, neon, hel, metan, krypton, wodór i inne
Wilgotno
ść
Powietrze zawiera ró
Ŝ
n
ą
, zale
Ŝ
n
ą
od warunków otoczenia, ilo
ść
pary
wodnej.
Do oceny stopnia wilgotno
ś
ci powietrza stosuje si
ę
dwie
wielko
ś
ci:
Składniki zmienne:
(ró
Ŝ
ne, w zale
Ŝ
no
ś
ci od poło
Ŝ
enia geograficznego lub te
Ŝ
sytuacji, np.
erupcji wulkanu)
- para wodna (ok. 0-4%)
- dwutlenek w
ę
gla (ok. 0,02-0,04%)
- dwutlenek siarki
- dwutlenek azotu
- ozon
- składniki mineralne: pył, sadza
- składniki organiczne: drobnoustroje, zarodniki ro
ś
lin
-
wilgotno
ść
bezwzgl
ę
dn
ą
określającą ilość wody w gramach zawartej
w 1 m
3
powietrza, przy określonym jego ciśnieniu i temperaturze
-
wilgotno
ść
wzgl
ę
dn
ą
określającą stosunek ilości pary wodnej
zawartej w 1 m
3
powietrza, przy określonym ciśnieniu i temperaturze, do
ilości pary wodnej maksymalnie moŜliwej do pochłonięcia w tych warunkach
przy zupełnym nasyceniu powietrza.
Stosunek ten podaje się zwykle w procentach.
Suche powietrze posiada
ś
redni
ą
mas
ę
molow
ą
29 g/mol
Ź
ródła zanieczyszcze
ń
powietrza
1.
Naturalne
Zanieczyszczenie powietrza
nast
ę
puje wskutek
wprowadzenia substancji stałych, ciekłych lub gazowych
w ilo
ś
ciach, które mog
ą
oddziaływa
ć
szkodliwie na zdrowie
człowieka, klimat, przyrod
ęŜ
yw
ą
, gleb
ę
, wod
ę
lub powodowa
ć
inne szkody w
ś
rodowisku.
-
Wybuchy wulkanów
-
Po
Ŝ
ary lasów i ł
ą
k
-
Rozkład materii organicznej
-
Emisja z bagien
2.
Antropogeniczne
-
Produkcja energii (elektrownie)
-
Zakłady przemysłowe
Substancje zanieczyszczaj
ą
ce atmosfer
ę
, ze wzgl
ę
du na swój
charakter i łatwo
ść
rozprzestrzeniania si
ę
, oddziałuj
ą
na
wszystkie elementy
ś
rodowiska: zasoby przyrody, zdrowie
człowieka i wytwory jego działalno
ś
ci.
-
Transport (głównie samochody)
-
Ogrzewanie mieszka
ń
-
Wysypiska
ś
mieci
-
Wydobycie w
ę
gla
-
Gospodarstwa rolne
Ź
ródła emisji mog
ą
by
ć
:
- punktowe
- liniowe
- powierzchniowe
Główne zanieczyszczenia powietrza
-
SO
2
-
NOx
-
Pyły zawieszone
-
CO
2
-
HF
-
Metan
-
Cyjanowodór i cyjanki
-
Chlorek winylu
-
H
2
S
-
Toluen
- Styren
- Fenol
- Formaldehyd
- CO
- WWA
- Ozon
- Freony (CFC -
chlorofluorow
ę
glowodory)
- Benzen
Ze wzgl
ę
du na przemiany jakim podlegaj
ą
w atmosferze
zanieczyszczenia mo
Ŝ
na podzieli
ć
na:
- pierwotne
– występują w powietrzu w takiej postaci, w jakiej
zostały uwolnione
- wtórne
– są wynikiem przemian fizycznych i reakcji
chemicznych, zachodzących między składnikami atmosfery
a jej zanieczyszczeniem oraz pyłami uniesionymi ponownie do
atmosfery po wcześniejszym osadzeniu na powierzchni ziemi.
Charakterystyka wybranych zanieczyszcze
ń
powietrza
Dwutlenek siarki (SO
2
)
jest bezbarwnym, silnie toksycznym
gazem o dusz
ą
cym zapachu. Wolno rozprzestrzenia si
ę
w atmosferze ze
wzgl
ę
du na du
Ŝ
y ci
ęŜ
ar wła
ś
ciwy (2,93 kG/m
3
).
Głównymi gazowymi zanieczyszczeniami powietrza s
ą
:
zwi
ą
zki siarki (SO
2
, SO
3
, H
2
S), zwi
ą
zki azotu (NO, NO
2
,
N
2
O, NH
3
) tlenki w
ę
gla (CO, CO
2
), w
ę
glowodory (C
x
H
y
, np.
metan).
Powstaje m. in. w wyniku spalania zanieczyszczonych siark
ą
paliw stałych
i płynnych (np. w
ę
gla, ropy naftowej) w silnikach spalinowych, w
elektrociepłowniach.
Najwi
ę
kszy udział w emisji SO
2
ma przemysł paliwowo-energetyczny.
Zwi
ą
zki siarki
Zanieczyszczenie atmosfery powoduj
ą
gazowe zwi
ą
zki siarki
- SO
2
, SO
3
, H
2
S, kwas siarkowy H
2
SO
4
i siarczany ró
Ŝ
nych
metali.
Opalana w
ę
glem elektrownia o mocy 1000 MW emituje do atmosfery
w ci
ą
gu roku 140 000 ton siarki, głównie w postaci SO
2
.
Dwutlenek siarki utrzymuje si
ę
w powietrzu przez 2-4 dni i w tym czasie
mo
Ŝ
e si
ę
przemie
ś
ci
ć
na bardzo du
Ŝ
e odległo
ś
ci. W powietrzu SO
2
utlenia
si
ę
do SO
3
, a ten z kolei łatwo reaguje z wod
ą
( z par
ą
wodn
ą
zawart
ą
w
powietrzu) tworz
ą
c kwas siarkowy - H
2
SO
4
, jeden ze składników
kwa
ś
nych deszczy.
Û
Tlenek w
ę
gla
powstaje w wyniku niezupełnego spalania w
ę
gla lub
jego zwi
ą
zków.
Û
Dwutlenek w
ę
gla
powstaje podczas wszelkich procesów
spalania paliw stałych, ciekłych i gazowych, a tak
Ŝ
e w procesie
oddychania organizmów
Ŝ
ywych.
Głównym
ź
ródłem tego gazu s
ą
:
- spaliny z silników pojazdów mechanicznych, w szczególno
ś
ci
benzynowych (70-80% ogólnej emisji CO)
- przemysł metalurgiczny, elektromaszynowy i materiałów budowlanych;
- elektrociepłownie
- koksownie, gazownie
- paleniska domowe
Dwutlenek w
ę
gla w atmosferze nie stanowi bezpo
ś
redniego
zagro
Ŝ
enia pod warunkiem,
Ŝ
e nie nast
ą
pi naruszenie
równowagi biologicznej, spowodowane nadmiern
ą
jego emisj
ą
do atmosfery.
Tlenek w
ę
gla jest gazem silnie toksycznym.
Dwutlenek w
ę
gla - oprócz roli naturalnej izolacji termicznej -
spełnia w przyrodzie równie
Ŝ
niezwykle wa
Ŝ
n
ą
rol
ę
jako
materiał do budowy substancji organicznej ro
ś
lin.
Ze wzgl
ę
du na mały ci
ęŜ
ar wła
ś
ciwy (1,25 kG/m
3
) łatwo rozprzestrzenia
si
ę
w powietrzu atmosferycznym, łatwo miesza si
ę
z powietrzem we
wszystkich proporcjach.
Jest on podstawowym
ź
ródłem w
ę
gla pobieranego przez
ro
ś
liny z powietrza w procesie fotosyntezy.
Jest szczególnie niebezpieczny, poniewa
Ŝ
jest to gaz bez smaku, zapachu,
barwy.
Û
Zwi
ą
zki azotu
Corocznie st
ęŜ
enie CO
2
w atmosferze wzrasta o 1ppm
co prowadzi do globalnego
ocieplenia –
efekt cieplarniany.
W atmosferze wyst
ę
puje wiele zwi
ą
zków azotu:
- tlenek azotu II (NO)
- tlenek azotu IV (NO
2
)
- tlenek azotu I (N
2
O)
- nadtlenek azotu (NO
3
)
- tritlenek diazotu (N
2
O
3
)
- tetratlenek diazotu (N
2
0
4
)
_
- tlenek azotu V (N
2
O
5
)
- amoniak (NH
3
)
oraz kwasy:
- azotowy III (HNO
2
)
- azotowy V (HNO
3
)
Wiele z nich, głównie tlenki azotu, to naturalne składniki
atmosfery, tworz
ą
ce si
ę
w efekcie np. wybuchów wulkanów.
W niewielkich ilo
ś
ciach nie s
ą
substancjami toksycznymi,
jednak ich nadmiar powstaj
ą
cy podczas procesów
produkcyjnych oraz w silnikach spalinowych powoduje,
Ŝ
e
staj
ą
si
ę
one niebezpiecznymi zanieczyszczeniami atmosfery.
NO
2
pod wpływem
ś
wiatła w reakcji
fotochemicznej po absorpcji
promieniowania krótszego ni
Ŝ
430nm
dysocjuje, tworz
ą
c bardzo reaktywny
tlen atomowy.
Jest to pierwszy etap tworzenia si
ę
smogu fotochemiczego.
W szczególno
ś
ci gro
ź
ne s
ą
bezbarwny i bezwonny
tlenek
azotu
oraz brunatny o dusz
ą
cej woni
dwutlenek azotu.
Mog
ą
si
ę
one kolejno utlenia
ć
do pi
ę
ciotlenku azotu, który w
obecno
ś
ci pary wodnej tworzy kwas azotowy - HNO
3
, jeden
ze składników kwa
ś
nych deszczy.
METAN – CH
4
Najbardziej istotnymi ze wzgl
ę
du na zdolno
ść
zanieczyszczania atmosfery s
ą
te, które pochodz
ą
z układów wydechowych pojazdów mechanicznych,
a tak
Ŝ
e z innych
ź
ródeł np. ro
ś
lin (drzewa sosnowe,
cytrusowe).
Gaz uwalniany ze
ź
ródeł naturalnych –
zło
Ŝ
a gazu ziemnego, fermentacji materii
organicznej.
W obecno
ś
ci NO, w warunkach inwersji temperatury
(wzrost temperatury wraz z wysoko
ś
ci
ą
), która
utrzymuje masy powietrza w bezruchu przez kilka
dni oraz małej wilgotno
ś
ci i przy udziale
ś
wiatła
słonecznego powstaje z tych w
ę
glowodorów
niepo
Ŝą
dany
smog fotochemiczny.
Smog (ang. „Smoke”- dym, „fog”- mgła)
Wielopier
ś
cieniowe w
ę
glowodory
aromatyczne (WWA)
Rozporz
ą
dzenie Ministra Ochrony
Ś
rodowiska, Zasobów
Naturalnych i Le
ś
nictwa z 28 kwietnia 1998 r. w sprawie
dopuszczalnych warto
ś
ci st
ęŜ
e
ń
substancji
zanieczyszczaj
ą
cych w powietrzu
(Dz. U. Nr 55, poz. 355)
to zwi
ą
zki chemiczne zbudowane z w
ę
gla i wodoru,
zawieraj
ą
ce w cz
ą
steczce kilka pier
ś
cieni aromatycznych.
Ministerstwo określiło pięć list substancji zanieczyszczających, podając
dopuszczalne wartości ich stęŜeń, obszary oraz czas ich obowiązywania:
-
Lista 1- obejmuje prawie 180 substancji i odnosi si
ę
do wi
ę
kszo
ś
ci
terytorium kraju
-
Lista 2- obejmuje NO2, SO2, HF, O3 i odnosi si
ę
do obszarów parków
narodowych
-
Lista 3- obejmuje te same 4 substancje, ale dotyczy obszarów le
ś
nych,
kompleksów promocyjnych
-
Lista 4- dotyczy obszarów ochrony uzdrowiskowej i obejmuje 12
substancji
-
Lista 5- obejmuje obszary, na których znajduj
ą
si
ę
pomniki historii
wpisane na „List
ę
dziedzictwa
ś
wiatowego” (dotyczy tylko SO2)
W
ę
glowodory pojawiaj
ą
si
ę
w powietrzu w wyniku
parowania lub spalania paliw, głównie w
ę
gla, ropy
naftowej i ropopochodnych.
Wielopier
ś
cieniowe w
ę
glowodory aromatyczne powstaj
ą
tak
Ŝ
e podczas palenia tytoniu.
Jednym z bardziej niebezpiecznych w
ę
glowodorów jest
3,4-benzopiren, b
ę
d
ą
cy substancj
ą
kancerogenn
ą
.
Plik z chomika:
chomiczurek_ani
Inne pliki z tego folderu:
6(1).jpg
(216 KB)
3(2).jpg
(164 KB)
2(3).jpg
(165 KB)
1(2).jpg
(186 KB)
7.jpg
(288 KB)
Inne foldery tego chomika:
BIOCHEMIA
FIZYKA
Geologia regionalna
Hydrologia i gospodarowanie wodą
Kartografia
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin