Barok – XVII – XVIIIw. (barocco – hiszpańska nazwa perły o nieregularnych kształtach).
W baroku w Polsce tworzą się 2 nurty:
Dworski:
-D. Naborowski
-J.A. Morsztyn
-magnaci , kobieta, miłość, kosmopolityzm
Ziemiański:
- J.Ch. Pasek
- W. Potocki
- ksenofobia
- megalomania
Poezja Metafizyczna – to nurt liryki religijnej tworzonej na przełomie XVI i XVIIw. Poeci zaliczani do tego nurtu żyli na przełomie nurtu wątpili w wartość renesansowego stoicyzmu nie ufali ideom cnoty, umiaru, spokoju, byli też krytyczni wobec autorytetów naukowych i poetyckich.
Koncept – niezwykły pomysł poetycki.
Sarmatyzm – był ideologią spajającą ludność różnych wiar, języków, i obyczajów.
Megalomania – przeświadczenia o własnej wielkości.
Ksenofobia – niechęć do obcych w szczególności do tego co cudzoziemskie.
Archaizacja – to rodzaj stylizacji językowej polegającej na użyciu form języka rozpoznawanych przez współczesnego człowieka jako dawne.
Hipokryzja – obłudne dwulicowe nieszczera działanie służące podniesieniu oceny swojej osoby w oczach otoczenia.
Sonet IV
Tytuł wiersza jest w pewnym sensie streszczeniem jego problematyki. Poeta parafrazuje werset ,, Bojowanie jest żywot człowieczy na ziemi’’ z księgi Hioba. Pierwsze zdanie ma formę elipsy: poeta dwa razy eliminuje czasownik ‘’ jest ‘’. Podmiot liryczny kreuje się na reprezentanta ludzi wierzących. Walka jest życiem godnym człowieka, ona wynosi go ponad ziemię. Wrogiem w walce jest ‘’srogi ciemności Hetman’’. To szatan określany za pomocą peryfrazy. Kserem walki ma być zbawienie i pokój.
D. Naborowski ,, Na oczy królewny angielskiej, która była za Fryderykiem falc grafem reńskim obranym królem czeskim ‘’
W pierwszej cz. Wiersza, podmiot zastosował wiele środków stylistycznych. Tekst mówi o cudownych oczach młodej królowej angielskiej, w które każdy mógłby patrzeć przez całe dnie. Podmiot opisuje że nawet blask słońca, nie gwiazdy nawet nie pochodnie nie są tak wspaniałe jak oczy królowej. Oczy jej mają różną dynamikę. Koniec poematu to puenta która mówi o tym że trzeba użyć wszystkich słów żeby scharakteryzować jej oczy.
D. Naborowski ,, Krótkości Żywota ‘’ ,, Na Tóż ‘’
Teksty mówią wiele o śmierci. Ich nastrój jest przygnębiający w obu wierszach mamy do czynienia z pojęciem czasu cyklicznego ponieważ umieramy i nic więcej nie ma oraz z pojęciem czasu wertykalnego ponieważ podmiot mówi że po śmierci czeka nas życie wieczne. W pierwszym wierszu są 2 antytezy, mówią one o tym że jeżeli ktoś się urodził to i tak kiedyś umrze. Podmiot ukazuje że jest związek pomiędzy grobem a kołyską.
Jan Andrzej Morsztyn ,, Niestatek ‘’
Podmiot Liryczny w całym wierszu opisuje kobietę w dwóch sytuacjach. Pierwsza – kiedy są w zgodzie i kiedy się kochają a druga kiedy są skłóceni. (Podmiot w pierwszej części opisuje że oczy kobiety są jak ogień a w drugiej jak perzyna czyli popiół). Paradoks polega na tym że kobieta się nie zmienia lecz to mężczyzna widzi ją inaczej.
Jan Pasek ,, Pamiętnik ‘’
Jest to utwór epicki pisany prozą. Autor opisuje w nim zdarzenia, których był uczestnikiem lub świadkiem. Relacjonuje je chronologicznie ale z pewnego dystansu czasowego, np. pod koniec życia co pozwala mu komentować minione dzieje lub perspektywy. Bywa też że autor zniekształca fakty lub nawet dopuszcza się mistyfikacji. Dzieje się tak wówczas gdy zawodzi pamięć, bądź też celowo (dla sławy) wyolbrzymia swój udział w wydarzeniach wielkiej wagi.
Piotr Skarga ,, Kazania Sejmowe ‘’
Podmiot mów o Ojczyźnie. Mówi że ona dała nam życie, niepodległość, wiarę, rodzinę, ochronę przed wrogami wolność oraz opiekuje się i stara się o przyszłość. Piotr Skarga zestawił określenia matki i ojczyzny. Kolejny fragment jest rozwinięciem. Są w nim przedstawione argumenty które tłumaczą założenia tezy. Jest tu dużo pytań retorycznych mają one na celu uświadomienie czytelnikom, że autor ma rację.
Wacław Potocki ,, Zbytki Polskie ‘’
Tutaj Wacław Potocki opowiada o szlachcie, wytyka jej zainteresowanie się wyłącznie własnym majątkiem i ciągłym jego pomnażaniem. Szlachta jest pełna egoizmu, prywaty, nie chcą oni bronić swojej ojczyzny.
Zakończenie utworu ma charakter przestrogi że pogoń za bogactwem nie prowadzi do niczego dobrego. Ponad to osłabia to bardzo nasze państwo. Ponad to poeta w tym utworze przepowiada szybki upadek Polski. Co gorsze szlachta i duchowieństwo niepodległość ojczyzny traktują podrzędnie i w sposób lekceważący.
bratczarnego4