Ćwiczenie nr 7
TEMAT :ADSORPCJA NA GRANICY FAZ ROZTWÓR-GAZ.IZOTERMA ADSORPCJI GIBBSA.
Ocena :
Podpis :
Napięcie powierzchniowe.
Jest właściwością cieczy, odróżniającą ją od gazu. Warunkuje spójność cieczy i powstawanie powierzchni międzyfazowej ciecz-para. Każda cząsteczka znajdująca się wewnątrz fazy ciekłej jest równomiernie otoczona przez inne cząsteczki i ma wysycone siły wzajemnego oddziaływania. Natomiast cząsteczki położone na powierzchni cieczy znajdują się w zupełnie odmiennych warunkach. W dolnej części sfery działania takiej cząsteczki są cząsteczki cieczy, w górnej zaś cząsteczki powietrza i pary nasyconej. Siły wzajemnego oddziaływania cząsteczki powierzchniowej z cząsteczkami gazowymi w górnej połowie sfery są znikomo małe w porównaniu do sił oddziaływania z cząsteczkami cieczy. Tak więc każda cząsteczka cieczy znajdująca się w warstwie powierzchniowej doznaje jednostronnego przyciągania od strony cząsteczek cieczy, a wypadkowa sił działa prostopadle do powierzchni i jest skierowana do wnętrza cieczy. W związku z tym, cząsteczka cieczy w warstewce powierzchniowej znajduje się pod działaniem sił wciągających ją do wnętrza cieczy. Wskutek tego działania obok ciśnienia wewnętrznego występuje zjawisko napięcia powierzchniowego. Ciecz wykazuje mianowicie dążność do zmniejszenia liczby cząsteczek na swej powierzchni, wskutek czego następuje kontrakcja swobodnej powierzchni do wielkości możliwie najmniejszej w danych warunkach. Z tego właśnie powodu kropelki cieczy przybierają kształt kulisty, wykazując najmniejszą powierzchnię przy danej objętości. Do wytworzenia nowej powierzchni cieczy F potrzebna jest praca A dla wydobycia cząsteczek z wnętrza cieczy na powierzchnię:
/1/
gdzie:s-napięcie powierzchniowe.
Prace tę, związaną ze zwiększeniem powierzchni o 1 cm2 nazywamy energią powierzchniową. W warstewce powierzchniowej muszą zatem istnieć siły zmniejszające powierzchnie, które działają wzdłuż powierzchni, w każdym jej punkcie. Siły te, są niezależne od wielkości powierzchni, lecz jedynie od charakteru cieczy i temperatury, nazywamy napięciem powierzchniowym. Ponieważ wielkość sił kohezji zależy od natury cząsteczek, przeto każda ciecz będzie wykazywać charakterystyczną dla siebie wartość napięcia powierzchniowego.
Z równania /1/ wynika, że napięcie powierzchniowe jest liczbowo równe pracy wytworzenia powierzchni jednostkowej i ma wymiar erg/cm2 czyli dyna/cm.
Metoda pęcherzykowa pomiaru napięcia powierzchniowego.
Polega na pomiarze ciśnienia niezbędnego do przerwania błonki ,powierzchniowej cieczy przez pęcherzyki powietrza. Wymagane do tego ciśnienie Pm na końcu kapilary równa się sumie ciśnienia hydrostatycznego Ph na poziomie h i ciśnienia kapilarnego PV.
Pm= Ph + Ps /2/
Ciśnienie hydrostatyczne na poziomie h oblicza się za pomocą wzoru:
Ph = r gh /3/
gdzie: r- gęstość cieczy w danej temperaturze .
Ciśnienie kapilarne zależy od napięcia powierzchniowego i promienia pęcherzyka. Wyznacza się je z porównania pracy zmiany objętości i powierzchni:
p d V=s d s /4/
/5/
Oznaczone doświadczalnie ciśnienie
/6/
stąd:
/7
gdzie:r-gęstość cieczy manometrycznej
w danej temperaturze
h -głębokość zanurzenia kapilary
r -promień kapilary
Pm -zmierzone ciśnienie manometryczne.
Izoterma adsorpcji Gibbsa.
Cząsteczki na powierzchni cieczy mają inny potencjał termodynamiczny niż cząsteczki w głębi cieczy. Można powiedzieć, że powierzchnia ma szczególne własności, które odgrywają między innymi zasadniczą rolę w zjawisku adsorpcji.
Szczegółowe rozważania dotyczące adsorpcji na granicy faz roztwór-gaz w oparciu o zasady termodynamiczne przeprowadził Gibbs. Rezultaty jego rozważań, ujęte w postaci równania mają charakter ogólny i stanowią podstawę fizykochemii zjawisk powierzchniowych. Równanie Gibbsa zwane izotermą adsorpcji ustala zależność miedzy nadmiarem stężeniowym Gi tej substancji, jej potencjałem chemicznym i napięciem powierzchniowym. Równanie izotermy Gibbsa ma postać:
/8/
Ponieważ , gdzie ai oznacza aktywność i-tej substancji, równanie /8/ można zapisać w postaci:
/9/
lub
/10/
Przyjmując, że dla roztworów rozcieńczonych ai»ci otrzymujemy:
/11/
Równanie /11/ przedstawia najczęściej spotykaną postać izotermy adsorpcji Gibbsa.
Obliczanie adsorpcji z równania izotermy Gibbsa.
Za pomocą równania izotermy Gibbsa można obliczyć i wykreślić przebieg funkcji Gi=f(ci), z przebiegu funkcji s=f(ci) Obliczenia te można wykonać w różny sposób.
Najczęściej przeprowadza się tzw. wykreślne różniczkowanie krzywej s=f(ci) które daje wartości pochodnych.Różniczkowania te można wykonać w dwojaki sposób:
1. W różnych punktach krzywej s=f(ci) wykreślamy styczne do niej doprowadzając je do przecięcia się z osią odciętych. Styczne te tworzą z tą osią kąty a1,a2........, /rys. 1/ Tangensy tych kątów dają odpowiednie wartości pochodnej dla różnych stężeń substancji i w roztworze. Mnożąc uzyskane wartości , przez odpowiednie wyrażenia – ci /RT otrzymuje się, szukane nadmiary powierzchniowe
Rys. 1.Graficzna metoda wyznaczania
izotermy adsorpcji Gibbsa G=f(c)
z izotermy s=f(c)wyznaczanie z
tangensów kątów stycznej.
2. W różnych punktach krzywej s=f(c) wykreślamy styczne do niej, przedłużając je do przecięcia się, z osią rzędnych /rys. 2/. Przez punkty, w których narysowano styczne, prowadzimy proste równoległe do osi odciętych, doprowadzając je do przecięcia z osią rzędnych. Styczne i odpowiednie proste równoległe do osi odciętych wyznaczają na osi rzędnych odcinki z. Z zależności geometrycznej wynika:
= /12/
czyli
z = -ci /13/
oraz
Gi= /14/
Rys. 2.Graficzna metoda wyznaczania
z izotermy s=f(c) wyznaczanie
odcinka rzędnej.
OPRACOWANIE WYNIKÓW:
gdzie:s- napięcie powierzchniowe wody [dyn/cm];[N/m]
pm- ciśnienie manometryczne [mmH2O];[N/m2]
r-gęstość wody
g- przyśpieszenie ziemskie [m/s2]
h- wysokość słupa cieczy [m]
s = 72,75 [dyn/cm] =72,75*10-3 N/m
stężenieC2H2OH [%wag]
0
10
20
30
40
50
60
70
80
ciś. manometr.
pm [mmH2O]
8,0
6,4
5,7
5,1
seterah