Sciezki i bezdroza runiczne - T.Misterka [fragm].pdf
(
512 KB
)
Pobierz
Runy_tytuowa.indd
Trochę historii run
Runy nie są ani jednym alfabetem ani nawet jednorod-
nym alfabetem. Większość znaków runicznych posiada kilka
swoich wersji grafi cznych, zależnych od miejsca znalezienia,
pochodzenia i czasu. W dużym uproszczeniu możemy wy-
różnić następujące rodziny
futharków
:
Futhark Starszy
, najstarsza wersja alfabetu runiczne-
go germanów, zrekonstruowana na podstawie zna-
lezisk archeologicznych oraz literatury z późniejsze-
go okresu, składająca się z 24 znaków, stosowany
w okresie II — VIII w. n.e.;
Futhark Anglo-Fryzyjski
, rozszerzenie
Futharku Star-
szego
do 26 znaków na terenie Fryzji (zachodnia Eu-
ropa), zmiana fonetyki runy Ansuz z
a
na
o
, stosowa-
ny w okresie V - IX w. n.e.;
Futhark Anglo-Saksoński
, rozszerzenie
Futharku
Starszego
do 29 a później do 33 znaków na terenie
Zachodniej Europy i dzisiejszej Wielkiej Brytanii,
zmiana fonetyki runy Ansuz z
a
na
o
, stosowany
w okresie V — IX w. n.e.;
¡
9
¡
To m a s z M i s t e r k a
Oba
Futharki
ze względu na zmianę fonetyczną An-
suz na
Oss
(
a
na
o
) są nazywane również
Futhorc
;
Młodszy Futhark
, zwany też
Skandynawskim
, okro-
jony do 16 run, na terenie północnej Europy, stoso-
wany w okresie VII — XVI w. n.e (włączając w to jego
modyfi kacje).
Tak naprawdę nie dysponujemy jednolitą wersją
Futhar-
ku Starszego
— to, co posiadamy, jest pewną rekonstrukcją
na bazie znalezisk archeologicznych i ich interpretacją zarów-
no jeśli chodzi o kształt run, jak i ich nazwy.
Współcześnie przyjmuje się iż
Futhark Starszy
składał się
z 24 znaków, służących do zapisu fonetycznego dźwięków
z rodziny języków germańskich. Ponadto każda litera posiada-
ła prawdopodobnie własne znaczenie w sensie konkretnego
słowa (bydło, człowiek, rok, itd.), o czym świadczą między in-
nymi inskrypcje i teksty (pisane również alfabetem łacińskim),
używające liter runicznych jako zastępników dla przypisanych
im pojęć (np. anglosaski poemat
Salomon i Saturn
).
Generalnie możemy przyjąć następujące nazwy i głoski
(
tu ważna uwaga
:
wymowa angielska
) dla run
Futharku Star-
szego
(poniższa tabela zawiera pojęcia opracowane na bazie
znanych poematów runicznych — staroangielskiego, staro-
nordyckiego, staroislandzkiego,
Abecedarium Normannicum
oraz nazw liter z alfabetu gockiego, stworzonego w IV w. n.e.
przez biskupa Wulfi lę, patrz tabela, str. 98):
Lp.
Nazwy run
Głoska
Przypisywane nazwy
i pojęcia
1
Fehu
, Fe, Feoh
f
Pieniądze, bydło, dobrobyt
2
Uruz
,Ur
u
Tur, mżawka, żużel
¡
10
¡
Ście żki i bezdroż a r uniczne
3
Thurisaz
, Thorn
th
Cierń, olbrzym
4
Ansuz
, Os, Ass
a
Ujście rzeki, usta, As
5
Raido
, Rad, Rei
r
Jazda konna, podróż
6
Kenaz
, Cen, Kaun
k, c
Pochodnia, wrzód
7
Gebo
, Gyfu
g
Prezent
8
Wunjo
, Wenne
w
Radość
9
Hagalaz
, Haegl,
Hagall
h
Grad
10
Naudiz
, Nyd, Nau
n
Potrzeba, konieczność, osta-
teczność
11
Isa
, Is, Iss
i
Lód
12
Jera
, Ger, Ar
j
Rok, plony
13
Eihwaz
, Ihwaz, Eoh,
Yr
i/ei
Cis
14
Pertho
, Peorth
p
Niespodzianka, gra losowa,
przypadek (znaczenie nie-
jasne)
15
Algiz
, Eolh-secg
Z, R
Łoś, świątynia, Eolh-sedge
(znaczenie niejasne)
16
Sowilo
, Sigel, Sol
s
Słońce, zwycięstwo
17
Tiwaz
, Teiwaz, Tir,
Tyr
t
Tyr
18
Berkanan
, Beorc,
Bjarkan
b
Gałązka brzozy, topola
19
Ehwaz
, Eh
e
Koń
mCzłowiek
21
Laguz
, Lagu, Liogr
l
Mannaz
,
Man,
Madhr
Woda
22
Ingwaz
, Ing
Ng, ni
Ing — prawdopodobnie jed-
no z imion Freya
23
Dagaz
, Daeg
d
Dzień
24
Othala
, Othila,
Ethel
o
łasność, ojcowizna
¡
11
¡
20
To m a s z M i s t e r k a
Ponieważ książka powinna prezentować jednolitą ter-
minologię, na jej potrzeby, oraz kart przyjęliśmy nazwy run
oznaczone wytłuszczonym drukiem.
Istotny jest tu fakt iż ostatnie dwie runy (Othala i Dagaz)
mogą być zamienione miejscami — obie wersje
Futharku
Starszego
są traktowane równoprawnie również przez ar-
cheologów.
Poza podziałem na alfabety runiczne, równie ważny wy-
daje się podział na okresy
pisania runami
. Znaleziska arche-
ologiczne pozwalają na stworzenie takiego podziału, na osi
czasowej, gdzie znalezione inskrypcje runiczne możemy
podzielić na dwa okresy:
archaiczny — przedchrześcijański oraz z okresu
wstępnej transformacji na chrześcijaństwo, trwający
mniej więcej od II w. n.e. do VII w. n.e. i charaktery-
zujący się głównie używaniem
Futharku Starszego
oraz początkowej fazy
Anglo-Fryzyjskiego
(we Fryzji
dodane dwa znaki —
ac
i
aesc
), bardziej zagadkowy
i zawierający w sobie inskrypcje runiczne o magicz-
no-religijnym znaczeniu;
późniejszy, w którym alfabety runiczne zaczęły lo-
kalnie mocno ewoluować, zaś inskrypcje runiczne
nabrały bardziej publicznego i użytkowego charak-
teru — w tym również z zakresu tekstów związanych
z chrześcijaństwem.
Niestety, jedynym źródłem dotyczącym nazw run
z pierwszego okresu jest alfabet gocki biskupa Wulfi li, gdyż
zarówno
Abecedarium Normannicum
, jak i wszystkie trzy
poematy runiczne są datowane na drugi okres. W efekcie
wszelkie znaczenia zarówno magiczne, jak i medytacyjne,
¡
12
¡
Ście żki i bezdroż a r uniczne
są jedynie interpretacją — w zakresie
Futharku Starszego
interpretacją kompilacji źródeł — w większości znacznie
późniejszych niż on sam i w dodatku z okresu, gdy wyszedł
już z użycia.
Biorąc pod uwagę tę sytuację tym bardziej zasadnym
wydaje się sięgnięcie w zakresie poznawania run poza poe-
maty runiczne — do mitologii, kultury i spuścizny po ludach,
które
Futharku Starszego
używały.
Częściowym efektem tych poszukiwań i porównań
jest niniejsza książka — przedstawione w niej teorie są jed-
nymi z wielu możliwych interpretacji, w dodatku wysoce
indywidualnymi, i związanymi z subiektywnym odbiorem
oraz oceną dostępnego materiału.
Futhark Starszy
został zrekonstruowany na podstawie
kilku znalezisk archeologicznych, wśród których są m.in.:
Futhark znajdujący się na kamieniu z Kylver (datowa-
ny na 400 r. n.e.);
Bracteat
1
z Vadsteny typu C (datowany na VI w. n.e.);
Brosza z Charnay (Francja) (datowana na VI w. n.e.).
Warto zauważyć iż są to inskrypcje zawierające prawie
pełne
Futharki Starsze
— znamy również wcześniejsze in-
skrypcje runiczne, jednak nie zawierające pełnego
Futharku
Starszego
. Najstarsze znaleziska, jakimi dysponujemy, to:
Grzebień z Vimose z inskrypcją
HARJA
datowany
na 150 r. n.e.;
Brosza z Meldorf, datowana na drugą połowę I w.
n.e.;
1
Bracteat
— jednostronny, cienki, złoty krążek zazwyczaj używany jako
ozdoba.
Bracteaty
związane z runami różnią się nie tylko inskrypcjami, lecz
również symboliką na nich stosowaną.
¡
13
¡
Plik z chomika:
yarecyo
Inne pliki z tego folderu:
Inne znaczenie znaków runicznych.doc
(81 KB)
Białkowski Maciej [red] - Runy. Solaris.doc
(669 KB)
Sciezki i bezdroza runiczne - T.Misterka [fragm].pdf
(512 KB)
Rozkład Dziewięć Światów - runy.rtf
(214 KB)
Kurs Run - A. A. Chrzanowska.pdf
(370 KB)
Inne foldery tego chomika:
!!! Cumshots !!!
►MayasHandJob
1. Logika i Zbiory
13. Cumshot kompilacje
2. Algebra cz.1
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin