Sterowce.pdf

Sterowce

Rozwój techniki, niczym przyrodnicza ewolucja gatunków, odnotowuje w swojej historii

wiele tak zwanych ślepych ścieżek. Polega to na tym, że jakiś wynalazek nie jest na tyle

uniwersalny, aby spełniać ciągle wzrastające wymagania użytkowników. Mimo to jego

istnienie powoduje, iż za wszelką cenę usiłuje się dzięki niemu spełnić coraz dalej idące

potrzeby. Jednym z takich "mamutów" techniki są sterowce. Powstały tuż przed

"wynalezieniem" samolotu, by potem ustąpić mu miejsca jako mniej doskonałe, czy też

mniej uniwersalne. Nie należy jednak zapominać, że towarzyszyły nam przez prawie całą

pierwszą połowę naszego wieku, a ich rozwój przyczynił się do znacznego postępu w

innych dziedzinach techniki.

Narodziny

Prawdziwym ojcem sterowca był hrabia Ferdynand von Zeppelin. Po wielu perypetiach

wojskowego życia Zeppelin przeszedł na emeryturę. Postanowił ją spędzić realizując

swe dawne marzenie. Chciał zbudować statek powietrzny o sztywnej konstrukcji

wypełniony gazem lżejszym od powietrza. Po opatentowaniu w 1895 roku projektu,

przystąpił do budowy.

2 lipca 1900 roku olbrzymi tłum zgromadził się na brzegu jeziora Bodeńskiego. Z wnętrza

pływającego hangaru wyprowadzono olbrzymi, 140-metrowej długości kadłub pokryty

płótnem i jedwabiem. Jego średnica wynosiła około 12,5 metra. Ster kierunku i 150

kilogramowy ciężar przesuwany do przodu i w tył kadłuba miały zapewnić Zeppelinowi

pełną kontrolę nad sterowcem. Pięcioosobowa załoga znajdowała się w dwóch

gondolach, w których umieszczono także dwa silniki o mocy szesnastu koni

mechanicznych. Pomimo niesprawności jednego z nich sterowiec wykonał lot trwający

18 minut. Osiągi tego "monstrum" nie były zbyt imponujące. Prędkość wynosiła 12 km/h

a uzyskana wysokość 440 metrów. Sterowiec otrzymał oznaczenie LZ.1, czyli Luftshiff

Zeppelin 1 (Statek powietrzny Zeppelin). W październiku tego samego roku, po

gruntownym sprawdzeniu wszystkich elementów konstrukcji dokonano kolejnej próby

LZ.1. Tym razem udało się osiągnąć lepsze parametry lotu. Prędkość 32 km/h i czas

około półtorej godziny. W tym czasie sterowiec wykonał kilka okrążeń wzdłuż brzegów

jeziora. (...)

LZ.2 był podobnych wymiarów jak jego poprzednik, lecz miał mocniejszą konstrukcję.

Moc silników wzrosła pięciokrotnie, a przesuwany ciężar służący kierowaniu kadłuba w

górę bądź w dół zastąpiono sterem wysokości. Oblotu sterowca dokonano 30 listopada

1905 roku. Nie był on pomyślny dla Zeppelina. Kiedy bezwładny z powodu awarii

silników sterowiec leciał w stronę skalistego brzegu wszyscy myśleli, że to już koniec.

Pomoc nadeszła jednak w porę. Jeden z obserwatorów dogonił motorówką dryfujący

sterowiec i ciągnąc za zrzuconą linę, odholował go do hangaru.

(...)

2 lipca 1919 roku major G.H.Scott, dowodzący brytyjskim sterowcem R-34 wydał

komendę startu. Sterowiec skierował się na zachód, by po 108 godzinach i 12 minutach

osiągnąć amerykański brzeg. Wyczyn był tym większy, że lot odbywał się w kierunku

wschód-zachód, czyli pod wiatr.

Tymczasem w Europie trwały przygotowania do kolejnego wyczynu wykorzystującego

ogromny potencjał sterowca. Włoski pułkownik, Umberto Nobile, odnosił sukcesy wraz ze

swym pół-sztywnej konstrukcji sterowcem N-1. Norweski podróżnik Roald Amundsen był

zainteresowany w wykorzystaniu włoskiego sterowca jako środka dotarcia do Bieguna

Północnego. Wkrótce zakupił sterowiec i usługi Nobilego.

11 maja 1926 roku, sterowiec N-1 nazwany przez nowego właściciela Norge, oderwał się

od ziemi.

Napędzany trzema silnikami, 116 metrowej długości kadłub unosił w stronę Bieguna

Północnego załogę złożoną z szesnastu osób i... pudla. Po kilku dniach podróży

sterowiec przeleciał ponad Biegunem. Amundsen chciał jednak dotrzeć znacznie dalej,

do Alaski. Pomimo znacznego oblodzenia i porywistego wiatru udało się im osiągnąć

brzeg kontynentu amerykańskiego.

(...)23-go maja 1928 roku włoska wyprawa wyruszyła na podbój północnego krańca kuli

ziemskiej. Była to jedna z najgłośniejszych klęsk w dziejach wypraw geograficznych.

Italia dotarła do Bieguna, gdzie uroczyście zrzucono z jej pokładu włoską flagę. Wtedy

Nobile popełnił fatalny w skutkach błąd. Zamiast, jak poprzednio, lecieć dalej w stronę

Alaski, postanowił zawrócić w kierunku miejsca swego startu, tj. na Spitsbergen. W

konsekwencji tej decyzji, nocą 25 grudnia, wiatr i bardzo silne oblodzenie spowodowały,

że sterowiec runął na lodową krę. Uderzenie było tak silne, że od kadłuba oderwane

zostały sterówka i gondola tylnego silnika. Uwolniony od ich ciężaru kadłub natychmiast

uniósł się i poszybował porwany gwałtownym wiatrem. W jego wnętrzu uwięzionych było

nadal sześciu członków załogi. Po nich i po sterowcu ślad zaginął na zawsze. świat był

wstrząśnięty brakiem informacji o włoskiej ekspedycji. Dwa tygodnie nie było żadnej

informacji o Włochach. Piętnastego dnia udało się nawiązać z nimi kontakt drogą

radiową. Okazało się, że miejsce ich kraksy oddalone jest od brzegu Spitsbergenu o 32

kilometry. Po trzydziestu jeden dniach oczekiwania, szwedzki samolot dotarł wreszcie do

rozbitków.

Ostatni akord

Jedynymi państwami, które jeszcze wykorzystywały sterowce były USA i Niemcy.

Amerykański sterowiec nosił nazwę Los Angeles. Statek ten charakteryzował się wielką

wytrzymałością. Jako jedyny na świecie miał okazję "stanąć na nosie". Przycumowany

któregoś dnia do masztu, jego tył poderwał się uniesiony nagłym podmuchem wiatru. Już

za chwilę 220-sto metrowej długości kadłub "stał" pionowo na przymocowanym do

masztu dziobie.

O dziwo nikomu z załogi nic się nie stało. Jedynie spadające narzędzia i śmieci

przedziurawiły w wielu miejscach powłokę sterowca.

(...)Na początku lat trzydziestych Amerykanie ukończyli budowę sterowca spełniającego

ich najdalej idące wymagania. Skonstruowany przez firmę Goodyear Akron miał wiele

najnowocześniejszych w owym czasie rozwiązań. Ponad 260 metrowej długości kadłub

mieścił wystarczającą ilość gazu aby unieść 200 ton.

Osiem silników umieszczono w kadłubie. Napędzały one śmigła o odwracanym ciągu i

zmiennym kącie nachylenia osi. Akron był prawdziwym, latającym lotniskowcem. We

wnętrzu jego ogromnego kadłuba znajdował się "hangar" dla pięciu myśliwców. Pomimo

tych wszystkich osiągnięć, to latające monstrum podzieliło los wielu swych sławnych

poprzedników. W roku 1933, Akron napotkał na swojej drodze burzę o sile

uniemożliwiającej jakiekolwiek manewrowanie sterowcem. Spadł na powierzchnię

rozszalałego oceanu. O dziwo, w tak doskonale wyposażonym we wszelkie urządzenia

statku powietrznym nie było kamizelek ratunkowych.

Lodowata woda i sztorm dopełniły dzieła zniszczenia. Z liczącej 76 osób załogi przeżyło

jedynie 3.

Ameryka posiadała jeszcze jeden, bliźniaczo podobny do Akrona sterowiec. Nazywał się

Macon.

Okres jego świetności nie trwał zbyt długo. Około godziny piątej po południu, 12 lutego

1935 roku,

Macon powracał po ćwiczeniach do swojej bazy w Kalifornii. Pogoda była paskudna.

Wiatr, turbulencja i gwałtowne uderzenia deszczu powodowały, że lot był szczególnie

nieprzyjemny.

Nagle sternik poczuł dziwny luz w trzymanym kole sterowym. W tym samym momencie,

przód sterowca począł unosić się najpierw powoli, potem coraz szybciej. Informacje,

które nadeszły

z tylnej części kadłuba były przerażające. Oderwał się cały górny statecznik pionowy.

Odpadające z rozerwanej części kadłuba szczątki podziurawiły trzy tylne zbiorniki helu.

Wyrzucanie balastu z tylnej części sterowca i wypuszczanie helu z przedniej nie dawało

rezultatów.

Członkowie załogi dostali polecenie udania się na dziób. Powoli, nos sterowca zaczął się

obniżać.

Sterowiec szybko tracił wysokość. Dowódcy pozostało jedynie nadanie sygnału SOS. Na

szczęście posiadali na pokładzie wystarczającą ilość kamizelek i tratw ratunkowych.

Kiedy tylna część kadłuba dotykała spienionych grzbietów fal, jego przednia część

unosiła się około 100 metrów nad powierzchnią wody. Ktoś wpadł na pomysł żeby wyjść

na sam czubek "nosa" sterowca. Siedzący na poszyciu marynarze otoczeni byli obłokiem

helu ulatniającego się z dziurawych zbiorników. Efektem oddychania helem jest szybsze

drganie strun głosowych. Historia ostatniego amerykańskiego sterowca zakończyła się

właśnie takim "diabelskim" chichotem jego załogi.

Pomimo tego, że w katastrofie spośród 76 osób załogi zginęły tylko dwie, postanowiono

zaniechać dalszego wykorzystywania dużych sterowców.

Katastrofa "Hindenburga"

Jedyne państwo w drugiej połowie lat trzydziestych, w którym sterowce były ciągle w

użyciu, to Niemcy. Zbudowany w roku 1936 sterowiec był największym osiągnięciem w

dziedzinie konstruowania tych olbrzymich statków powietrznych. LZ.129 Hindenburg miał

wymiary co najmniej dwukrotnie większe niż jego poprzednik Graf Zeppelin. Jego kadłub

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: