Dekalog.pdf

DEKALOG (gr.dek � logoc[dekálogos],od:d ‘ kal “ goi[dekalógoi]—dziesi¦¢

słów)—najstarszy,powszechnieuznawanyzbiórprawczłowieka;Dziesi¦cioro

Przykaza«.

Wgtradycjibiblijnej,d.zostałprzezBogaobjawionyMoj»eszowi,jakopod-

stawowyzespółnormreguluj¡cychludzkiepost¦powanie.Łatwedozapami¦ta-

niaprzykazaniad.,powi¡zanezesob¡jakdziesi¦¢palcówur¡k,toniezwykły

iwyj¡tkowyzbiórpoucze«,maj¡cyzapewni¢człowiekowirozwójpsychiczny

imoralny.ZapisanywBibliiwdwóchksi¦gach(Wj20,1–17;Pwt5,6–21),

awzmiankowanywinnych,stanowid.nietylejaki±systemprawny,ilena-

kazuczciwegoibogobojnego»yciawspołeczno±ciludzkiej.Przykazaniad.s¡

zwi¡zanezrodzinnym,rodowymipa«stwowym»yciemczłowieka,dlatego

analogicznesformułowaniapojawiłysi¦wstaro»ytnychkulturachWschodu,

np.wprawieHammurabiego.

Wd.łatwowyró»ni¢czterygrupynakazów,obejmuj¡cychcałokształtmo-

ralnegopost¦powaniaczłowiekawspołeczno±cirodzinnejiponadrodzinnej.

Grup¦pierwsz¡stanowi¡przykazaniaodnosz¡cesi¦doBogajakotranscen-

dentnejracjibytuludzkiego.BógjestKim±jedynym,któremuoddajesi¦bo-

sk¡cze±¢;Kim±jedynym,kimniemo»nasi¦posługiwa¢iu»ywa¢doinnych

celów,wykorzystuj¡cjegoImi¦.Wprzykazaniupierwszymmo»nadojrze¢za-

gwarantowaniewolno±cireligii,ugruntowanenauznaniutranscendencjiBoga

wstosunkudocałegostworzenia.Nic,costworzone,niemo»eby¢porównane

zBogiem,idlategoniktinicniemo»euzurpowa¢sobieprawboskich;człowiek

niemo»esta¢si¦bo»kiem,któremunale»ysi¦kłania¢.Ju»wstaro»ytno±ci»y-

dziichrze±cijanieodczytywalitopierwszeprzykazaniejakozakazstatolatrii,tj.

oddawaniawładzypa«stwowejczciboskiej,tabowiemprowadzidozniewole-

niaczłowieka.Jedyno±¢transcendencjiBoga,zewzgl¦dunaktór¡nale»ydzie«

±wi¦ty±wi¦ci¢,stanowitak»egwarancj¦ludzkiejtranscendencjiwstosunkudo

wszystkichspraw„tego±wiata”,nadktórymczłowiekmapanowa¢,„czyni¡c

sobieziemi¦poddan¡”,aniepozwoli¢,abyonepanowałynadczłowiekiem.

Czczeniednia±wi¦tegopo±wi¦conegoKomu±,komunawył¡czno±¢od-

dajesi¦jedendzie«tygodnia(dzie«±wi¦ty),iszacunekoddawanyrodzi-

com,todrugagrupaprzykaza«szczególniewyró»niaj¡cyd.zró»nora-

kichprzepisówobyczajowo-moralnych.Człowiekprawodoodpoczynkuma

nietylkozewzgl¦dunakonieczno±¢oddaniaczciBogu,aletak»edlate-

go,»ejestobci¡»onyprac¡,odktórejnale»yodpocz¡¢.¡danie,abyje-

denzsiedmiudnitygodniawyró»niałsi¦odpozostałychpoprzezreligijn¡

cze±¢oddawan¡Boguiodpoczynekodpracy,niemaprecedensuwkul-

turachludówWschodu,gdziezaistniałkontekstpojawieniasi¦d.Równie»

przykazanieIVnakazuj¡ceoddawanienale»nejrodzicom,nast¦puj¡cebez-

po±redniopoprzykazaniachdotycz¡cychtranscendencjiBoga,podnosisza-

cunekitrosk¦orodziców,b¦d¡cychbezpo±redni¡przyczyn¡zaistnienia

człowieka,dorz¦dupostawyreligijnej,awi¦cpostawywaktachludzkich

najwy»szej.

Trzeciagrupaprzykaza«konstytuujeszczególn¡trosk¦oludzkie»ycieije-

gopocz¡tek,usankcjonowanyakceptacj¡społeczn¡,dlategotupojawiaj¡si¦sfor-

mułowanianajsilniejsze,wyra»onewformienegatywnej,awi¦cobowi¡zuj¡ce

bezwyj¡tku,zawszeiwsz¦dzie(semperetprosemper).wi¦to±¢»ycialudzkie-

go,któregoniewolnounicestwia¢przez»adn¡form¦zabijania,oraz±wi¦to±¢

dekalog PEF—©CopyrightbyPolskieTowarzystwoTomaszazAkwinu 1

pocz¦cialudzkiego»ycia,któretopocz¦ciezabraniacudzołóstwa,awi¦cnaka-

zy:„niezabijaj”i„niecudzołó»”aﬁrmuj¡godno±¢człowieka,któryza¹ródło

swego»yciamanietylkorodziców,aletak»esamegoBoga.

Czwartagrupaprzykaza«stoinastra»yspołecznego»yciaczłowieka,który

jestpanemswegomieniaiktórywkontaktachspołecznychmusikierowa¢si¦

prawd¡,aniekłamstwem,niszcz¡cympodstawyspołecznejwi¦zi.St¡dprzy-

kazaniazabraniaj¡cekradzie»y,anawetpo»¡daniarzeczyisprawdrugiego,

orazprzykazaniespołeczniedoniosłe,jakimjestwykluczeniekłamstwaz»ycia

społecznego,wpostacizakazuskładaniafałszywego±wiadectwaprzeciwbli¹-

nim.Inklinacjeludzkiejnaturydozachowania»ycia,doprzekazywania»ycia,

dojegorozwojuwspołeczno±ciachrodzinnychposiadaj¡cychprywatn¡wła-

sno±¢iwspół»yj¡cychzdrugimilud¹minagruncieprawdy,aniezakłamania,

zyskaływd.sankcj¦religijn¡.Pogł¦bionerozumienietychprzykaza«,przez

ukazaniewi¦zizJedynymBogiem,gwarantemludzkiejgodno±ciwbytowaniu

iosobowymdziałaniu,ujawniawcałejpełniwarto±¢człowieka,aludzkiepo-

st¦powaniewi¡»emocniej,ani»eliwszelkieprawnedeklaracjeoniezbywalnych

prawachczłowieka.

Przykazaniad.wi¡»¡tylkowsumieniu;niemo»napowołuj¡csi¦nanie

wyst¦powa¢dos¡du,jednaktowła±nieprzykazaniad.przyczyniaj¡si¦do

wychowanialudziwduchuposłusze«stwaprawuiprawo±cicharakteru.Nic

zatemdziwnego,»eH.MirabeaunaposiedzeniuStanówGeneralnychpodczas

RewolucjiFrancuskiejw1789zło»yłpropozycj¦,byd.uzna¢zapreambuł¦do

DeklaracjiPrawCzłowiekaiObywatela,jako»etowła±nied.jestwyrazem

prawanaturalnego.

Bibliograﬁa: Kr¡piecDzXVII;J.Salij, Dekalog ,Pz1993;A.Dro»d», D.Teologiamoralna

szczegółowa ,I–II,Tw1994; Dziesi¦¢przykaza« ,w: KatechizmKo±ciołakatolickiego ,Pz1994,473–570;

H.Muszy«ski, Dziesi¦¢słów.PytaniawspółczesnegoczłowiekaoD. ,Gn1995;J.Wróbel, D.—prawo

miło±ci ,w: KatechizmKo±ciołakatolickiego.PrzesłaniemoralneKo±cioła ,Lb1995,77–95;W.Harrelson,

Dziesi¦¢Przykaza« ,w: Słownikwiedzybiblijnej ,Wwa1996,135–136.

MieczysławA.Kr¡piec

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: