59.IMPRESJONIZM W MUZYCE –CHARAKTERYSTYKA I PRZEDSTAWICIELE
IMPRESJONIZM, kierunek w muzyce na przeł. XIX i XX w., którego głównym reprezentantem był C. Debussy, częściowo także M. Ravel. Wpływ i. wykazuje m.in. w Anglii twórczość C. Scotta, we Włoszech twórczość G. Pucciniego (opera Turandot) i O. Respighiego, w Polsce twórczość K. Szymanowskiego. Kierunek ten ściśle wiąże się z poezją symbolistów, a częściowo również z malarstwem impresjonistycznym.
· Główną strukturą i. jest forma 3-częściowa, która – choć przejęta z muzyki romantyzmu – otrzymała nowe oblicze. Świadczy o tym rezygnacja z wszelkich przejawów ewolucjonizmu; forma polega na szeregowaniu odcinków.
· wyjątkowe wyczulenie na brzmienie jako samoistny środek wyrazu. W związku z tym w muzyce i. następuje znaczne zróżnicowanie efektów dynamicznych (np. niuanse piano – pianissimo – piano pianissimo), wykonawczych (np. stosowanie instrumentów z tłumikami), harmonicznych (np. struktury całotonowe, puste brzmienia kwartowo-kwintowe, paralelizmy sekundowe, dźwięki pedałowe), fakturalnych (np. szybkie pochody figuracyjne reprezentujące element ruchu, łączenie niskiego rejestru z wysokim przy pominięciu środkowego), instrumentacyjnych (wykorzystywanie instrumentów w nie stosowanych dotąd rejestrach, np. fletu w niskim rejestrze).
· zmienia się traktowanie aparatu ork.; wydobywane jest brzmienie poszczególnych instrumentów, unika się współdziałania wszystkich instrumentów równocześnie, rezygnuje z dużej siły brzmienia.
· programowość, której inspirację stanowią: folklor, zwłaszcza hiszp. (np. C. Debussy Iberia), muzyka taneczna (np. Soirée dans Grenade), kultura antyczna (np. Danseuses de Delphes), zjawiska audytywne (np. Jardins sous la pluie), optyczne (np. Reflets dans l'eau), muzyka egzotyczna (np. Pagodes).
· W i. nastąpiły głębokie przeobrażenia struktury dzieła, wypływające z nowej roli elementów muz. Rytmika dla impresjonistów nie ma pierwszorzędnego znaczenia – większą rolę odgrywa tylko w stylizacjach tanecznych (np. Debussy La puerta del vino).
· Harmonika impresjonistyczna, posługująca się skalą całotonową przejętą z muzyki jawajskiej (skala slendro), wydatnie przyczyniła się do rozpadu systemu dur-moll.
· Zmienił się charakter faktury; w związku z pojawieniem się elementu brzmieniowego jako samoistnego środka wyrazu zatarła się różnica między dotychczasowymi rodzajami faktury, powstała technika sonorystyczna (→ sonologia). Wytyczyła ona drogę rozwoju muzyki do A. Weberna i jego kontynuatorów.
fagocik