ogrod_2005-03-08.pdf
(
4223 KB
)
Pobierz
07 OGRODZIK
Ogrd
Ð sama radoæ
Ð sama radoæ!
rza ustpi. Mimo to bdmy gotowi na powitanie tej najradoæniejszej i tak ekspansywnej pory
roku. Przemiany w przyrodzie b«d bowiem nast«powa¸y szybko, niemal w oczach.
Gdy tylko ustpi æniegi, a ziemia ogrzeje si« nieco i przeschnie, rozpoczniemy pierwsze siewy do grun-
tu. Warto takýe wykorzysta posiadany inspekt czy tunel foliowy do uzyskania w¸asnej rozsady, ktra
przyspieszy zbiory i obniýy koszty uprawy warzyw oraz kwiatw. Nim ca¸kowicie ruszy wegetacja, sadzi-
my ýywop¸ot. To duýa inwestycja i trzeba dobrze si« do niej przygotowa oraz starannie j wykona.
W sadzie na bieýco przeprowadzamy lustracj« zdrowotnoæci, ktra pomoýe szybko stwierdzi obec-
noæ szkodnika lub pojawienie si« choroby oraz rwnie szybko, a dzi«ki temu skutecznie zareagowa.
Dziæ poznamy szkodnika agrestu, jakim jest plamiec agreæciak, ktrego gsienice zjadaj ca¸e liæcie.
Jeæli jesteæmy otwarci na ciekawe nowoæci warzywnicze, by moýe zainteresuje nas czyæciec bulwiasty,
zwany teý chiÄskim karczochem i japoÄskim ziemniakiem. Jego jadalne bulwy s smaczne, sama ro-
ælina ¸atwa w uprawie, a przede wszystkim sprawdza si« w klimacie Polski.
Pki za oknem uparcie tkwi zima, wykorzystujemy czas na porzdki z roælinami pokojowymi. Przesa-
dzamy, tniemy, czyæcimy, rozmnaýamy. W prosty sposb moýemy rozmnoýy epipremnum z¸ote (daw-
na nazwa tej roæliny to scindapsus z¸ocisty) Ð w wodzie lub sadzc od razu do pod¸oýa w doniczce.
Poza tym warto wybra si« na wiosenne targi ogrodnicze, na przyk¸ad do Kielc, na pocztku kwietnia.
Odkryjemy tam wiele nowoæci roælinnych, b«dziemy mieli moýliwoæ porozmawiania z fachowcami
i uzyskania ich porady, a na towarzyszcym targom kiermaszu za przyst«pn cen« kupimy coæ dla
ozdoby ogrodu czy usprawnienia w nim naszej pracy.
Rozmnaýamy epipremnum
Epipremnum z¸ote (Epipremnum aureum) naleýy do pnczy cz«sto spotykanych w na-
szych mieszkaniach. Jest roælin o niewygrowanych wymaganiach, a jego p«dy osi-
gajce od kilku do kilkunastu nawet metrw mog zamieni æcian«, na ktrej s roz-
pi«te, w jedn zielon mas«.
koÄcw liæci (wysuszone powietrze) oraz ý¸k-
ni«ciem i utrat wielu z nich. W ten sposb p«-
dy epipremnum ¸ysiej Ð liæcie utrzymuj si«
u nasady i na koÄcach. Wtedy wkraczamy z se-
katorem. Usuwamy szpecce roælin« p«dy, rw-
noczeænie wykorzystujc ich fragmenty do spo-
rzdzenia sadzonek.
Juý od lutego (ale najlepiej od kwietnia) aý
do koÄca maja jest czas na rozmnaýanie epi-
premnum. Z ogo¸oconych z liæci koÄcwek p«-
dw pobieramy sadzonki wierzcho¸kowe za-
opatrzone w co najmniej dwie pary liæci
i o zdrowym wierzcho¸ku wzrostu. Ucinamy p«d
pod najniýej po¸oýonym liæciem, a nast«pnie go
usuwamy. Gotowe sadzonki umieszczamy
w wodzie lub w pojemniku z drenaýem na dnie,
wype¸nionym mieszanin ostroziarnistego pia-
sku i ziemi gliniastej. Sadzc, zanurzamy po-
wierzchni« ci«cia w ukorzeniaczu, po czym za-
g¸«biamy sadzonki w pod¸oýu (wczeæniej robi-
my patyczkiem otwory) aý po nasad« liæci, by
koÄcami dotyka¸y dna otworw.
Posadzone sadzonki podlewamy obficie
i okrywamy foli, ktra umoýliwi utrzymanie
sta¸ej wysokiej wilgotnoæci powietrza. Aby nie
przedobrzy, co grozi¸oby rozwojem chorb
grzybowych, codziennie przez kilka minut wie-
trzymy, podnoszc foli«. Pojemnik z roælinami
ustawiamy w jasnym, ale nie naraýonym na sil-
do wi«kszej doniczki po 3-5 sztuk, by uzyska
lepszy efekt po rozroæni«ciu si« roælin. Chcc
pobudzi roæliny do rozkrzewienia, uszczyku-
jemy je.
Epipremnum nie wymaga specjalnego pod-
¸oýa. Najlepiej roænie w miejscu s¸onecznym
(cho nie w pe¸nym s¸oÄcu) lub lekko ocienio-
nym. Dobrze reaguje na zraszanie.
Takie s moýliwoæci epipremnum, o ile w parze
z nimi idzie jego piel«gnacja. Zwykle po zimie,
podobnie jak inne roæliny pokojowe, traci ono
na urodzie. Objawia si« to m.in. zasychaniem
n operacj« s¸oÄca miejscu, w pomieszczeniu
o temperaturze 18-21 st. C.
Os¸on« z folii utrzymujemy ok. 20 dni. Gdy
upewnimy si«, ýe m¸ode roæliny rosn zdro-
wo, zdejmujemy j. Wtedy teý ukorzenione
epipremnum moýemy juý posadzi do docelo-
wego pojemnika. Sadzimy je pojedynczo, ale
Cho sceneria za oknem nie jest wio-
senna, zaczyna si« okres sadzenia ro-
ælin w ogrodzie, jak rwnieý zak¸adania
ýywop¸otw. Mamy na to czas do p«ka-
nia pkw, czyli mniej wi«cej do koÄca
kwietnia. Poniewaý to inwestycja na la-
ta, rwnie waýne jak staranny dobr
gatunkw i przygotowanie pod¸oýa jest
samo sadzenie roælin.
Na wyznaczonym miejscu wytycza-
my lini« ýywop¸otu i do¸ki pod roæliny.
Do tego celu pos¸uýy nam taæma mier-
nicza lub zwyk¸y sznur, za pomoc kt-
rych zaznaczamy ærodki do¸kw. Roæliny
ýywop¸otowe moýemy sadzi w jed-
nym, dwch lub nawet trzech rz«dach Ð
zaleýy to od rodzaju roælin, ich wielko-
æci oraz funkcji ýywop¸otu. Jednorz«do-
wo sadzimy zwykle gatunki iglaste i zi-
mozielone, ktre po rozroæni«ciu si«
utworz dostatecznie zwart æcian«
zieleni. W dwch rz«dach zak¸adamy
ýywop¸ot z gatunkw liæciastych,
umieszczajc roæliny z obu rz«dw
w trjkt lub kwadrat. Odleg¸oæci mi«-
Sadzimy ýywop¸ot
rzenie ziemi mniej wi«cej do 3/4 g¸«-
bokoæci do¸ka. Teraz lekko ubijamy zie-
mi« i podlewamy obficie, odczekujc,
aý woda wsiknie w pod¸oýe. Dopiero
potem uzupe¸niamy ziemi« i lekko ubi-
jamy. Wok¸ roælin moýemy uformowa
rodzaj mis (podobnie jak przy sadzeniu
pomidorw), w ktrych b«dzie groma-
dzi¸a si« (a nie sp¸ywa¸a na boki) woda
przy podlewaniu.
Aby zapobiec zachwaszczeniu gleby
oraz jej przesychaniu, pod¸oýe wok¸
posadzonych roælin æci¸kujemy mate-
ria¸em organicznym, takim jak kora
lub trociny drzew iglastych. Warstwa
æci¸ki powinna wynosi co najmniej
15 centymetrw.
Sadzc ýywop¸ot w pobliýu granicy
posesji, pami«tajmy o zapewnieniu
sobie z obu stron dost«pu do niego
z narz«dziami do odchwaszczania
i noýycami do ci«cia. Pewne odsuni«-
cie go od granicy pozwoli nam po-
nadto unikn zb«dnych niesnasek
mi«dzyssiedzkich.
dzy rz«dami powinny by rwne odst«-
pom w rz«dach. Trzy rz«dy moýemy
wytyczy np. dla ýywop¸otu obronnego.
Najwi«ksz rozstaw« w rz«dzie sto-
sujemy dla gatunkw zimozielonych li-
æciastych oraz iglastych szeroko si«
rozrastajcych. Nieco rzadziej sadzimy
iglaki rosnce wsko i drzewa liæciaste,
a najg«æciej krzewy liæciaste. Oto kilka
przyk¸adw g«stoæci sadzenia roælin
ýywop¸otowych na jeden metr bieýcy.
ûywop¸ot niski (obwdkowy) do 40 cm
wysokoæci z bukszpanu Ð 6-7 lub na-
wet 10 roælin, a liczcy 40-100 cm
z pigwowca japoÄskiego, berberysu
Thunberga i odmiany ãAtropurpureaÒ
Ð 4-5, z bukszpanu Ð 6-7, z mahonii
pospolitej i pigwowca poæredniego Ð
2-3. årednio wysoki ýywop¸ot liczcy
100-200 cm: cisy pospolity i poæredni
Ð 3-4, grab pospolity Ð 4-6, modrzewie
japoÄski i europejski Ð 2-3, ýywotnik
zachodni odmiana ãSmaragdÒ i ãSun-
kistÒ Ð 3-4. ûywop¸ot wysoki powyýej
2 metrw: cisy poæredni i pospolity, cy-
prysik Lawsona ãAlumiiÒ, cyprysik
groszkowy ãPlumosaÒ, ýywotnik za-
chodni ãSpiralisÒ Ð 3-4, buk pospolity Ð
4-5 roælin. W przypadku ýywop¸otw
swobodnych, w ktrych waýn rol« b«-
d pe¸ni¸y takie cechy dekoracyjnoæci,
jak pokrj czy kwitnienie, roæliny sadzi-
my w rozstawie umoýliwiajcej im roz-
wj i osigni«cie najkorzystniejszego
wygldu. W ýadnym wypadku nie mo-
g rosn st¸oczone, cho te ssiadu-
jce ze sob mog i powinny wzajem-
nie si« przeplata i przerasta. Zaleca-
ny odst«p mi«dzy nimi to po¸owa æred-
nicy, jak gatunek osignie po ok.
10 latach uprawy. W kaýdym przypad-
ku roæliny dobrze rozkrzewione, o du-
ýej iloæci bocznych rozga¸«zieÄ i moc-
nym systemie korzeniowym sadzimy
nieco rzadziej niý s¸absze.
Zaleýnie od przyj«tej opcji albo wy-
kopujemy do¸ki pod kaýd roælin«
osobno (co oszcz«dza nam pracy), albo
na ca¸ej d¸ugoæci ýywop¸otu kopiemy
rowek o takiej szerokoæci i g¸«bokoæci,
by swobodnie mieæci¸ si« w nim system
korzeniowy sadzonych roælin. Drugi
sposb jest zalecany dla m¸odych roælin
liæciastych z go¸ymi korzeniami. Lini«
prost pomoýe nam utrzyma napi«ta
taæma. Roæliny sadzimy w rwnych od-
st«pach. Do przysypania bry¸ korzenio-
wych uýywamy spulchnionej ziemi. Aby
efektywnie nawodni sadzone roæliny
i unikn strat wody, przykrywamy ko-
Ogrd
C
o prawda kalendarz obiecuje rych¸ wiosn«, jednak zima na tyle zýy¸a si« z nami, ýe nie zamie-
8
Nasz Dziennik
Wtorek, 8 marca 2005
OGRîD Ð SAMA RADOå!
Plamiec agreæciak
Juý od wiosny w ramach lustracji roælin
sadowniczych przygldajmy si« uwaýnie
krzakom agrestu. Zauwaýenie w por«
obecnoæci plamca agreæciaka pomoýe
uratowa roæliny oraz plony.
gsienice, ktre ýerujc w czerwcu na liæciach
i zjadajc je ca¸e, mog spowodowa go¸oýe-
ry. Doros¸e maj d¸ugoæ 3-4 cm, s ý¸tobia-
¸e, z czarnymi i ý¸tymi plamami. Poniewaý
wyposaýone s w trzy pary odnýy tu¸owio-
wych i dwie pary odw¸okowych, poruszaj si«
w charakterystyczny sposb, wyginajc pa¸-
kowato cia¸o. M¸ode gsienice maj kolor
zielony, czarn g¸ow« i czarne brodawki.
Doros¸e gsienice szkodnika na agreæcie
moýemy spotka wczesn wiosn, gdy wyýe-
raj pki i zjadaj m¸ode, rozwijajce si« li-
æcie. Dzie¸a zniszczenia dope¸niaj w czerw-
cu. Z kolei w lipcu obserwuje si« lot motyli,
ktre sk¸adaj jaja Ð po 10-15 sztuk w pobli-
ýu nerww liæci. Wyl«g¸e z nich w sierpniu g-
sienice nie powoduj co prawda duýych
szkd, jednak czynnie uczestnicz w cyklu
rozwojowym szkodnika. Jesieni pokazuje si«
pite pokolenie plamca, ktre po uprz«dze-
niu kokonw przytwierdzonych do liæci wraz
z nimi nast«pnie spada na ziemi«, by tam
przezimowa. Przeciwko szkodnikowi zaleca
si« opryski preparatami chemicznymi przed
rozwojem pkw, ale tylko w razie jego licz-
nego wystpienia. W kaýdym przypadku moý-
liwe jest zbieranie i niszczenie zauwaýonych
gsienic oraz z¸oýonych jaj, ktre skutecznie
ograniczy liczebnoæ plamca i zminimalizuje
ewentualne straty.
Plamiec agreæciak to bia¸oskrzyd¸y motyl
o rozpi«toæci skrzyde¸ wynoszcej 4 centyme-
try. Widoczne s na nich poprzeczne ý¸te pa-
sy i ciemne plamy. Postaci szkodliw s jego
Na pocztek sezonu
Ð targi ogrodnicze
Prawdziwi ogrodnicy nie potrzebuj patrze do kalendarza, by zo-
rientowa si«, ýe nadchodzi wiosna. Oni czuj to ca¸ymi sob, t«sknic
po krtkiej, ale mronej i surowej w tym roku zimie do pracy na æwie-
ýym powietrzu, do pe¸nej wzruszeÄ obserwacji roælin. Jeæli nawet
wszystko juý mamy doskonale zaplanowane i przygotowane do roz-
pocz«cia sezonu, warto wybra si« na targi ogrodnicze do Kielc.
XII edycja Targw Ogrodniczych i
Dzia¸kowych OGRîD i TY odb«dzie
si« od 8 do 10 kwietnia w Kielcach.
Zapowiada si« prawdziwa uczta dla
mi¸oænikw ogrodw, tym bardziej ýe
przybywajce tu firmy pokazuj swo-
je osigni«cia i najnowsze rozwiza-
nia. Na stoiskach zobaczymy wszyst-
ko, co wiýe si« z za¸oýeniem i piel«-
gnacj ogrodu lub dzia¸ki, poczwszy
od wyrobw ælusarstwa artystyczne-
go, takich jak: ogrodzenia, bramy,
balustrady, furtki, kraty, lampy, latar-
nie, meble ogrodowe. Nie braknie
elementw ma¸ej architektury ogro-
dowej Ð altanek, domkw letnisko-
wych, rzeb, fontann, oczek wod-
nych, basenw. Ogrodnikw amato-
rw, ktrzy lubi wyzwania, zaintere-
suj niewtpliwie szklarnie i ich wy-
posaýenie. Z myæl o najm¸odszych i
w trosce o ich bezpieczeÄstwo w
ogrodzie wystawcy zaproponuj
sprz«t do urzdzenia placu zabaw
dla dzieci. Warto takýe rzuci okiem
na prezentowane na targach maszy-
ny i narz«dzia ogrodnicze, ktrych
zadaniem jest przecieý u¸atwienie i
usprawnienie naszej pracy.
Oczywiæcie, Targom OGRîD i TY
ma towarzyszy kiermasz kwiatowy i
ogrodniczy, na ktrym b«dzie moý-
na zakupi: drzewka i krzewy owo-
cowe oraz ozdobne, rozsad«, sa-
dzonki, nasiona, cebulki, pod¸oýa,
nawozy, ærodki ochrony, kwiaty ci«-
te, kompozycje z roælin suchych. Wy-
stawcy zaoferuj konkurencyjne ce-
ny na atrakcyjne i o wysokiej jakoæci
odmiany roælin.
Wychodzc naprzeciw potrzebom
zwiedzajcych targi, organizatorzy za-
pewniaj moýliwoæ skorzystania z po-
rad fachowcw w zakresie projekto-
wania, urzdzania i piel«gnacji tere-
nw zielonych, dekorowania wn«trz,
urzdzania oczka wodnego lub stawu
ozdobnego, zak¸adania ogrdka skal-
nego, uk¸adania nawierzchni z kostki
brukowej czy kamienia naturalnego.
W zamierzeniu organizatorw jest
zapoznanie zwiedzajcych Ð mi¸o-
ænikw ogrodw, producentw i pro-
jektantw architektury ogrodowej
Ð z najnowszymi informacjami o
obowizujcych standardach i no-
woæciach pojawiajcych si« na ryn-
ku, z aktualn ofert polskiej branýy
ogrodniczej oraz tendencjami w
aranýacji ogrodw.
REKLAMA
pobliýu drogi nr 7 Krakw Ð Warszawa). Bezp¸atny
dojazd autobusem linii ãTKÒ z przystanku przy ul. Czar-
nowskiej. Godziny otwarcia targw: pitek i sobota, 8-9
kwietnia, w godz. 10.00-18.00, niedziela, 10 kwietnia,
w godz. 10.00-17.00. Ceny biletw wst«pu: normalne 8
z¸, ulgowe 4 z¸ (dzieci i m¸odzieý do 15. roku ýycia oraz
grupy zorganizowane m¸odzieýy szkolnej powyýej 15
osb, opiekun bezp¸atnie), dla dzieci poniýej 6. roku ýy-
cia Ð wst«p bezp¸atny. Adres strony internetowej:
www.targikielce.pl.
Rwnoczeænie z targami OGRîD i TY odbywaj si«
inne imprezy: Targi Materia¸w Budownictwa Mieszka-
niowego i Wyposaýenia Wn«trz DOM, Targi Techniki Sa-
nitarnej, Grzewczej, Gazowej i Klimatyzacji INSTAL-
TECH, Mi«dzynarodowe Targi Kamienia i Maszyn Ka-
mieniarskich INTERKAMIEÁ oraz åwi«tokrzyskie Targi
Turystyki VOYAGER.
REKLAMA
S
z
k
¸
k
a
Su-rosa
R
ý
i
K
r
z
e
w
w
O
z
d
o
b
n
y
c
h
S
t
a
n
i
s
¸
a
w
S
u
¸
e
k
O
F
E
R
U
J
E
M
Y
¥
k
r
z
e
w
y
r
ý
¥
k
r
z
e
w
y
o
z
d
o
b
n
e
w
o
p
a
k
o
w
a
n
i
a
c
h
REKLAMA
LECZENIE JEDZENIEM!!!
1. TOPINAMBUR Ð s¸onecznik bulwiasty
2. CZYåCIEC BULWIASTY Ð polskie szparagi
3. CIBORA JADALNA Ð 500 Ð 600
ãmigda¸kwÓ pod krzakiem
Pierwsze plony juý w roku posadzenia!!!
Za¸czam instrukcje uprawy i przepisy kulinarne
Szczeg¸y: www.cukrzycanadwaga.iq.pl
iný. Jan Pilarczyk, Sieczka 18, 26-337 Aleksandrw OpoczyÄski
Tel. (44) 756 00 39, 0505 967 494
S
z
k
¸
k
a
R
ý
i
K
r
z
e
w
w
O
z
d
o
b
n
y
c
h
2
4
-
1
3
0
K
O
Á
S
K
O
W
O
L
A
,
P
o
ý
g
N
o
w
y
3
3
t
e
l
.
/
f
a
x
(
8
1
)
8
8
1
2
5
2
3
,
t
e
l
.
(
8
1
)
8
8
1
2
8
0
1
t
e
l
.
k
o
m
.
0
5
0
1
7
5
2
9
2
1
,
0
5
0
1
7
5
2
9
2
3
e
-
m
a
i
l
:
s
u
-
r
o
s
a
@
t
l
e
n
.
p
l
Na pocztek sezonu
Ð targi ogrodnicze
T
argi Kielce, ul. Zak¸adowa 1 (przecznica üdzkiej, w
OGRîD Ð SAMA RADOå!
Wtorek, 8 marca 2005
Nasz Dziennik
9
Warzywna ciekawostka
Ð czyæciec bulwiasty
W naszym warzywniku obok sprawdzonych i niezb«dnych w kuchni roælin
mog znale miejsce gatunki rarytasy. Warunek to moýliwoæ ich uprawy
w klimacie Polski oraz obiecujce walory smakowe i odýywcze.
Do roælin wartych zainteresowania
ogrodnikw amatorw zaliczy moýna
czyæciec bulwiasty (Stachys affinis). Ten
gatunek rodem z Chin uprawiany jest
rwnieý w Japonii, std jego nazwy:
chiÄski karczoch, japoÄski ziemniak.
Informuj nas one, ýe roælina Ð podob-
nie jak ziemniak Ð wytwarza podziem-
ne bulwy, a w smaku przypomina kar-
czochy. Podobnie jak topinambur,
w Europie przyj¸ si« w uprawie naj-
pierw we Francji.
Czyæciec bulwiasty to roælina wielo-
letnia, dorastajca do 30-45 cm wyso-
koæci. Jej liæcie z wygldu podobne s
do liæci melisy, mi«ty pieprzowej czy ja-
snoty: eliptyczne i szorstko ow¸osione.
Kwitnie rýowo od czerwca do sierp-
nia. Jadalne bulwy osigaj d¸ugoæ
3-8 cm i maj bardzo charakterystycz-
ne zgrubienia o ærednicy do 2,5 centy-
metra. Przypominaj nieco muszle æli-
makw morskich.
Pod t« roælin« przeznaczamy gleb«
zasobn (np. IV klasy), g¸«bok, lun,
ærednio zwi«z¸. Nie nadaje si« pod¸o-
ýe o sk¸onnoæci do podmakania ani
szybko przesychajce. Chcc mimo to
uprawia czyæciec na pod¸oýu ci«ýkim,
podmakajcym i niezbyt g¸«bokim, for-
mujemy podwyýszone grzdki, z kt-
rych nadmiar wody b«dzie sp¸ywa¸. Ro-
ælina ta najlepiej roænie i plonuje na
stanowisku s¸onecznym.
Upraw« czyæca rozpoczynamy wio-
sn, sadzc na prze¸omie marca
i kwietnia (odmiany polskie nawet do
koÄca maja) wy¸cznie æwieýo zaku-
pione bulwy. S one twarde, o kolorze
jasnej ochry. Po dwie sztuki umiesz-
czamy na g¸«bokoæci 10 cm i w rozsta-
wie 40x40 centymetrw. Pod¸oýe po-
winno by przed sadzeniem oczysz-
czone z chwastw (g¸wnie wielolet-
nich) oraz kamieni, spulchnione na
g¸«bokoæ 30 cm i nawiezione kom-
postem. Po posadzeniu obficie podle-
wamy i æci¸kujemy grzdk« kompo-
stem lub zleýa¸ym obornikiem. Podob-
nie jak w przypadku innych warzyw
o d¸ugim okresie wegetacji, w mi«dzy-
rz«dziach czyæca moýemy wysia np.
szybko rosnc rzodkiewk« lub posa-
dzi rozsad« sa¸aty.
W okresie letnim piel«gnacja czyæca
polega na systematycznym usuwaniu
chwastw, koniecznie r«cznym i ostroý-
nym ze wzgl«du na moýliwoæ uszko-
dzenia roz¸ogw korzeniowych roæliny.
W razie okresw suchych konieczne
jest obfite nawadnianie. Na bieýco
rwnieý uzupe¸niamy warstw« æci¸ki.
Bulwy czyæca zaczynaj si« tworzy
na roz¸ogach korzeniowych dopiero je-
sieni, gdy temperatura spadnie poniýej
15 st. C, a najwi«ksze ich przyrosty s
w padzierniku. Po pierwszych przy-
mrozkach zaleca si« okrycie grzdki, by
zabezpieczy j przed zamarzni«ciem.
Zbir rozpoczynamy w listopadzie i mo-
ýemy kontynuowa przez zim« aý do
marca, na bieýce potrzeby. Za pomoc
wide¸ amerykaÄskich ostroýnie podwa-
ýamy i wykopujemy roælin« i r«cznie wy-
bieramy bulwy. Z jednej roæliny moýemy
otrzyma 25-30 bulw. Najlepiej smaku-
j æwieýe, ewentualnie moýna przecho-
wa je kilka dni w ciemnym i ch¸odnym
pomieszczeniu, zabezpieczone przed
wyschni«ciem przez owini«cie w wilgot-
n tkanin«. D¸uýsze przechowywanie Ð
do dwch miesi«cy Ð jest moýliwe w wil-
gotnym piasku i pomieszczeniu o tem-
peraturze 2-3 st. C. Przechowywane
niew¸aæciwie parciej i trac na smaku,
a ich kolor zmienia si« na brzowawy.
Decydujc si« na zbiory zimowe, æci¸-
kujemy grzdk« z czyæcem liæmi lub
s¸om, aby gleba nie zamarz¸a. Gdy
zbir przesuwamy na wiosn«, okrywa-
nie pod¸oýa nie jest potrzebne, ponie-
waý bulwy dobrze zimuj mimo spad-
kw temperatury nawet do -30 st. C.
Zasadniczo co dwa lata powinno si«
przenosi upraw« czyæca bulwiastego
na inne miejsce, by nie dopuæci do
zm«czenia gleby i w konsekwencji
spadku plonw. Jednak praktycy za-
uwaýaj, ýe w przypadku odmian pol-
skich nie jest to konieczne i upraw«
moýemy prowadzi do dziesi«ciu lat na
tym samym stanowisku. Aby plantacja
odradza¸a si« corocznie, przy zbiorach
pozostawiamy pod kaýd roælin po
jednej bulwie. Zmiana stanowiska jest
konieczna, gdy wystpi infekcja wiru-
sowa. Oczywiæcie, zawirusowanych
bulw nie wolno wwczas stosowa do
nowych nasadzeÄ. W uprawie na sta-
nowisku podmok¸ym moýe wystpi
zgorzel korzeni lub zgnilizna podstawy
p«du. Zainfekowane roæliny wraz z bul-
wami usuwamy z plantacji i niszczymy.
M¸odym roælinom mog zagrozi mszy-
ce. Aby nie dopuæci do ich osiedlenia
si«, tuý po wschodach okrywamy plan-
tacj« agrow¸knin.
Przyrzdzajc potrawy z czyæca bul-
wiastego, nie obieramy bulw ze skrki.
Umyte gotujemy w lekko osolonej wo-
dzie i podajemy polane roztopionym
mas¸em. Pokrojone w plasterki moýe-
my pola sosem winegret. Kuchnia
Wschodu przyrzdza bulwy czyæca jak
kruche frytki Ð czyli przysmaýone.
REKLAMA
10
Nasz Dziennik
Wtorek, 8 marca 2005
OGRîD Ð SAMA RADOå!
Cebulowe dla zdrowia
Do najcz«æciej spoýywanych w Polsce
warzyw cebulowych naleý: cebula
zwyczajna, czosnek, por, szczypiorek,
rzadziej w ogrodach spotyka si« ce-
bul« siedmiolatk«. Szczypiorek i sied-
miolatk« zaliczamy do wieloletnich,
pozosta¸e s dwuletnie Ð w drugim
roku uprawy tworz p«d kwiatosta-
nowy, kwiaty i owoce (oczywiæcie, te
ostatnie owocami s z botanicznego
reumatyzmu, podagry i oty¸oæci (ma
dzia¸anie moczop«dne), wzmaga
laktacj«. Jest warzywem lekkostraw-
nym, ktre mog jada wszyscy, cho
w razie problemw ýo¸dkowych le-
piej gotowany niý surowy. Zaleca si«
go osobom ze sk¸onnoæciami do za-
par oraz jako odtrutk« po zatru-
ciach, np. nieæwieýym pokarmem lub
oparami o¸owiu.
a czosnek akurat odwrotnie: lata
ciep¸ego i s¸onecznego. Poza tym por
dobrze znosi zarwno okresy och¸o-
dzenia, jak i upa¸w. Nie szkodz
mu pnowiosenne przymrozki. Po
zbiorach roæliny moýemy pozostawi
na zim« w gruncie, jednak warto
wiedzie, ýe w razie bezænieýnej zi-
my mog one zosta uszkodzone
w styczniu lub lutym.
Oprcz pora, ktrego korzenie
si«gaj 70-80 cm w g¸b, cebulowe
maj p¸ytki system korzeniowy, toteý
staramy si« im zapewni odpowied-
nio ýyzne i zasobne w prchnic«
pod¸oýe. Przeznaczamy wi«c dla
nich gleby ærednio zwi«z¸e, piaszczy-
sto-gliniaste lub gliniasto-piaszczy-
ste o wysokiej zawartoæci prchnicy,
¸atwo ogrzewajce si«, przepusz-
Pory naleý do warzyw lekkostrawnych
dwjn dawk« kompostu. Naleýy tu
pami«ta, ýe cebula nie znosi æwie-
ýego nawozu organicznego Ð jego
obecnoæ w pod¸oýu wp¸ywa na
opnienie zbioru oraz pojawienie
si« szkodnikw.
Por i czosnek mog by uprawiane
po warzywach kapustnych i dynio-
watych. W zmianowaniu zawsze
kiego siewu, ktry opnia wschody
i moýe prowadzi do wykszta¸cenia
bczastych cebul o ¸uskach niezasch-
ni«tych przy szyjce.
Nasiona cebuli kie¸kuj juý w tem-
peraturze 3 st. C, a wytrzymuj nie-
le krtkotrwa¸e przymrozki.
Z siewu, dymki czy
rozsady
Cebul« uprawiamy z siewu (od koÄca
marca do 20 kwietnia w rz«dy co 30
cm) lub z rozsady, ktr sadzimy
w drugiej po¸owie kwietnia w rozsta-
wie 30x5-8 centymetrw. Nasada
szczypioru powinna si« znale nie
g¸«biej niý 0,5 cm pod ziemi. Przy
uprawie z dymki otrzymujemy plon
wczesny, duýy i wyrwnany. Dymk«
(ma¸e cebulki o ærednicy od 0,5 do
2,5 cm) sadzimy na prze¸omie marca
i kwietnia w rozstawie takiej samej
jak rozsada. Pory uprawiamy z rozsa-
dy sadzonej do gruntu od drugiej po-
¸owy kwietnia do 15 maja w rz«dy
odleg¸e co 20-30 cm i przy zachowa-
niu odleg¸oæci mi«dzy roælinami 15-
-20 centymetrw. Chcc samodziel-
nie uzyska rozsad« porw, nasiona
siejemy do inspektu na pocztku
marca, dýc do utrzymania tempe-
ratury uprawy 10-15 st. C. Zbki
czosnku sadzimy jesieni (w drugiej
po¸owie padziernika, na g¸«bokoæ
5-7 cm) lub wiosn, czyli na prze¸o-
mie marca i kwietnia, gdy ziemia
obeschnie, w rozstawie 20x10 cm
i p¸ycej niý jesieni, bo na g¸«bokoæ
3 centymetrw.
Szczypiorek rozmnaýamy z rozsa-
dy, ktr przygotowujemy podobnie
jak rozsad« pora, lub przez podzia¸
2-3-letnich k«pek. Na miejsce sta¸e
rozsad« sadzimy w maju, a k«pki
dzielimy na pocztku kwietnia lub
w sierpniu.
Waýnym zabiegiem piel«gnacyj-
nym w uprawie wraýliwych na za-
chwaszczenie warzyw cebulowych
jest systematyczne pielenie. U szczy-
piorku ponadto usuwamy pojawiaj-
ce si« p«dy kwiatostanowe, ktre
niekorzystnie wp¸ywaj na plon oraz
jego jakoæ.
W codziennej diecie narodw s¸yncych z d¸ugowiecznoæci poczesne
miejsce zajmuje cebula
punktu widzenia). Cz«æ jadaln tych
warzyw stanowi cebula lub liæcie. Ce-
bula z¸oýona jest ze skrconej ¸odygi,
czyli pi«tki, oraz mi«sistych pochew
liæciowych Ð ¸usek, w ktrych groma-
dz si« substancje zapasowe. Wyra-
staj z nich blaszki liæciowe, tzw.
szczypior. Charakterystyczny smak
warzywa cebulowe zawdzi«czaj
olejkom eterycznym zawierajcym
zwizki siarki. To w¸aænie one wywo-
¸uj nasze ¸zy podczas obierania
i krojenia cebuli czy pora.
Przede wszystkim
zdrowe
Waýniejsze jest jednak oddzia¸ywa-
nie cebulowych na ca¸y organizm
i nasze zdrowie. Poza duý iloæci
zwizkw siarki w cebuli znajdziemy
witamin« C, A, B
1
, B
2
, PP, niewielkie
iloæci ýelaza, fosforu i wapnia oraz fi-
toncydy Ð zwizki bakteriobjcze.
Spoýywanie jej wp¸ywa korzystnie na
skr«, w¸osy i paznokcie oraz m.in.
na: rozszerzanie naczyÄ krwiono-
ænych, pobudzenie pracy uk¸adu kr-
ýenia, wzmocnienie serca, usuwanie
kamieni i piasku z nerek, aktywizacj«
gruczo¸w wydzielania wewn«trzne-
go, prac« ýo¸dka, wtroby, jelit
i uk¸adu nerwowego, obniýenie cu-
kru we krwi, a dzi«ki w¸aæciwoæciom
bakteriobjczym dzia¸a takýe anty-
septycznie na przewd pokarmowy.
To dlatego stosujemy cebul« pomoc-
niczo w schorzeniach grnych drg
oddechowych (angina, grypa) i ne-
rek, w awitaminozie, cukrzycy, kami-
cy ý¸ciowej, nadfermentacji jelito-
wej, przy nadmiarze chlorkw we
krwi, w profilaktyce miaýdýycy...
Co prawda por nie zawiera duýych
iloæci witamin (C, A i B
1
), ale jest bo-
gaty w sole mineralne Ð ýelazo,
wapÄ, fosfor, troch« magnezu oraz
lotne zwizki siarki. Pobudzaj one
apetyt i prac« wtroby oraz woreczka
ý¸ciowego. Por znajduje zastosowa-
nie w diecie wspomagajcej leczenie
O w¸aæciwoæciach dezynfekcyjnych
czosnku wiadomo by¸o juý 4 tys. lat
przed narodzeniem Chrystusa dzi«ki
inskrypcjom w piramidzie w Gizeh.
Dzia¸a on takýe bakteriobjczo, std
stosuje si« go w przezi«bieniach i do-
legliwoæciach p¸ucnych. Przede
wszystkim jednak przeciwdzia¸a
i opnia choroby wieku starczego,
zapobiega miaýdýycy naczyÄ i nadci-
ænieniu, odkaýa przewd pokarmo-
wy, nerki oraz p«cherzyki p¸ucne
i oskrzelowe, leczy dolegliwoæci ýo-
¸dkowe palaczy, przeciwdzia¸a ar-
tretyzmowi i reumatyzmowi, usuwa
wszelkie zb«dne fermentacje i gnicie
w jelitach, wykazuje w¸aæciwoæci
przeciwskrzepowe. Jest zasadotwr-
czy (+11). Czosnek zawiera witami-
ny: B
1
, C oraz æladowe iloæci B
2
i licz-
ne sole mineralne Ð potas, sd,
wapÄ, magnez, ýelazo, fosfor i siar-
k«. Wyst«pujca w nim allistatyna
niszczy gronkowca.
Olejki lotne szczypiorku rwnieý
bogate s w zwizki siarki i nadaj mu
charakterystyczny smak. Szczypiorek
pobudza apetyt i wzmaga procesy tra-
wienne, uwaýa si« takýe, ýe w pew-
nym stopniu obniýa ciænienie krwi.
Odporne na ch¸ody,
ale...
Co prawda cebulowe zaliczamy do
warzyw o niewygrowanych wyma-
ganiach co do temperatury i odpor-
nych na jej spadki, jednak warunki
pogodowe podczas ich uprawy maj
duýe znaczenie dla rozwoju roælin
i uzyskiwanych plonw. Wczesna
wiosna z d¸ugim okresem ch¸odw
i dostateczn iloæci opadw, wyso-
kie temperatury i umiarkowane opa-
dy w okresie formowania si« cebul,
czyli w okolicach czerwca, oraz s¸o-
neczna i ciep¸a pogoda podczas
zbiorw Ð to wymarzony scenariusz
pogodowy dla cebuli. Do wydania
dobrych plonw pory wymagaj
deszczowego i ch¸odnego lata,
Czosnek pomaga utrzyma si« w dobrym zdrowiu. Jego nieprzyjemny
zapach zabija m.in. zielona pietruszka, jab¸ko i bia¸y ser
czalne i przewiewne, o zdolnoæci
magazynowania dostatecznej iloæci
wody. Ta ostatnia cecha jest istotna
ze wzgl«du na to, iý wymagaj
umiarkowanie wilgotnego pod¸oýa.
Nie zaleca si« uprawy cebulowych
na pod¸oýu ci«ýkim i podmok¸ym
(o wysokim poziomie wd grunto-
wych) oraz piaszczystym. Pod¸oýe
pod pory powinno mie odczyn obo-
j«tny do lekko kwaænego. Wapno-
wanie jest konieczne, gdy kwaso-
woæ gleby spada poniýej 6,0 pH.
Cebulowe zasadniczo uprawiamy
w drugim roku po zastosowaniu
obornika. Wyjtkiem jest cebula na
s¸abszej glebie oraz por, ktry za-
wsze sadzimy w pierwszym roku po
nawoýeniu organicznym. Na 1 m
2
stosuje si« 4-5 kg obornika lub po-
umieszczamy pory jako przedplon
przed warzywami o wysokich wyma-
ganiach. Cebula moýe by rokrocz-
nie uprawiana na tym samym stano-
wisku, o ile nie wystpi g¸ownia ce-
buli i w«gorek niszczyk. W tym przy-
padku planujemy jej upraw« po: ka-
lafiorach, ogrkach, selerach, gro-
chu lub fasoli.
Jesieni w roku poprzedzajcym
siew cebuli g¸«boko przekopujemy
gleb«, a wiosn tylko j starannie
wygrabiamy i wyrwnujemy po-
wierzchni«. Nie zaleca si« przekopy-
wania gleby wiosn przed siewem,
gdyý cebula lubi uleýa¸e pod¸oýe.
Wwczas nie dochodzi do zbyt g¸«bo-
REKLAMA
Nowoæci cebulowe i roælinne
WIOSNA 2005
WIOSNA 2005
Zapraszamy
w godz. 8.00-18.00
sobota 8.00-15.00
Lublin
Lublin
, al. Kraænicka 33
P.P.H.U. ã
OGRODNIK
OGRODNIK
Ò
Ò
rona
tel. (81) 444 62 82/3
Sklep internetowy
Sklep internetowy
www
www
.ogrodnik.net.pl
Dodatek przygotowa¸a Maria KaliÄska.
O warzywach cebulowych przypominamy sobie szczeglnie wtedy, gdy z¸apie-
my gryp« lub inn infekcj« grnych drg oddechowych. Ratujemy si« wwczas
zwalczajcym katar i smacznym skdind syropem z cebuli, zajadamy kanapki
z plasterkami czosnku. I s¸usznie, bo warzywa te zawieraj zwizki, ktre posia-
daj w¸aæciwoæci bakteriobjcze i lecznicze.
Krzysztof W
Krzysztof W
rona
.ogrodnik.net.pl
Plik z chomika:
junosza1755
Inne pliki z tego folderu:
Jak domowymi sposobami odżywić rośliny doniczkowe.pdf
(46 KB)
ochrona roślin przed przymrozkami.pdf
(41 KB)
Poradnik ochrony truskawki_2009.pdf
(2146 KB)
Sadzenie,przycinanie i pielegnacja Róż.pdf
(5899 KB)
Dzialkowiec - Dom,Dzialka,Ogrod.pdf
(27325 KB)
Inne foldery tego chomika:
Hobby - Działka, ogród
Malowanie
Ogród(uprawa,pielęgnacja roślin nie tylko w przydomowym ogródku,Nawierzchnie,Murki ogrodowe i.t.p)
OGRODNICTWO
Ogrodnictwo(1)
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin