Lipidy:
- cholesterol: wolny i zestryfikowany
- fosfolipidy (PL)
- triglicerydy (TG)
- wolne kwasy tłuszczowe (WKT)
Cholesterol:
- hormony steroidowe
- witamina D
- kwasy żółciowe
- lipoproteiny
- składnik błon komórkowych
- związek niezbędny do wzrostu komórek
-300-500mg cholesterolu dostarczane jest z dietą
- 700-900mg syntetyzowane jest wewnątrzkomórkowo z acetylo-CoA
- synteza zachodzi we wszystkich komórkach jądrzastych
- wątroba 60-70%; jelito 15%; skóra 5%
Trójglicerydy i wolne kwasy tłuszczowe:
- główny materiał energetyczny, zużywany na bieżąco lub magazynowany w tkance tłuszczowej
- TG=estry długołańcuchowych kwasów tłuszczowych i glicerolu
- egzogenne
- endogenne
Fosfolipidy:
- pochodne glicerolu lub innego alkoholu – sfingolizyny i kwasów tłuszczowych oraz fosforyzowanego alkoholu
- fosfatydylocholina – lecytyna
- sfingomielina
- błony komórkowe, lipoproteiny, składniki żółci (lecytyna), regulacja w różnicowaniu i proliferacji komórek
Lipoproteiny:
- lipidy obecne we krwi są związkami nierozpuszczalnymi w wodzie, dlatego w środowisku wodnym, (jakim jest krew) transportowane są w postaci kulistych kompleksów tłuszczowo-białkowych zwanych LIPOPROTEINAMI
Charakterystyka lipoprotein:
lipoproteiny
Gęstość g/ml
Średnica (nm)
TG
%CH
%PL
Białka
Chylomikrony
<0.95
75-1200
80-95
2-7
3-9
1-2
VLDL
0.95-1.008
30-80
55-80
5-15
10-20
8-12
LDL
1.019-1.083
18-25
40-50
20-25
HDl
1.083-1.210
5-12
5-0
15-25
20-30
45-55
Lipoproteina (a)
Zbudowana jest z cząsteczki LDL, do której przyłączona jest glikoproteina (a) – apo (a). Oprócz właściwości wynikających z podobieństwa do LDL, Lp(a0 wykazuje właściwości przeciwfibrynolityczne, wynikające z podobieństwa apo(a) do plazminogenu
- chylomikrony
- VLDL – lipoproteiny o bardzo małej gęstości
- LDL – liporoteiny o małej gęstości
- HDL – lipoproteiny o dużej gęstości
Chylomikrony:
- powstają w jelicie z wchłanianych lipidów, głównie triglicerydów
- przebywają w krążeniu krótko, zaledwie kilka godzin
- najbardziej miażdżycorodne są chylomikrony po spożyciu tłuszczu utlenionego
Kliniczna klasyfikacja hiperlipidemii:
Rodzaj hiperlipidemii
Lipidy
Hipercholesterolemia
↑ LDL
↑ TC, LDL-C
Hiperlipidemia mieszana
↑ LDL + ↑ VLDL
↑ TC, ↑ LDL-C, TG
hipertriglicerydemia
↑ VLDL (niezbyt często chylomikrony)
↑ TG
Rozpoznawanie hiperlipidemii:
- rozpoznawanie opiera się w znacznej mierze na badaniach laboratoryjnych
- objawy kliniczne:
- zmiany skórne w postaci ksantomatozy
- rąbek starczy przed IV dekadą życia
- nawracające zapalenia trzustki
- objawy przedwczesnej CHNS lub tętnic obwodowych
- rzadziej objawy neuropatii obwodowej
- ostre wędrujące zapalenie dużych stawów
- TC – cholesterol całkowity
- LDL-C – cholesterol LDL
- HDL-C – cholesterol HDL
- Wzór Friedawalda
- LDL-C (mg/dl) = TC (mg/dl) – HDL (mg/dl) – 0.2xTG (mg/dl)
- LDL-C (mmol/l) = TC (mmol/l) – HDL (mmol/l) – 0.45xTG (mmol/l)
- TG <400 mg/dL (4.6 mmol/l)
- cholesterol w mg/dL x 38.7 = cholesterol w mmol/l
- triglicerydy w mg/Dl x 88.5 = triglicerydy w mmol/l
Prawidłowy lipidogram:
- TC < 190 mg/d
- HDL-C mężczyźni >40mg/dL kobiety >50mg/dL
- TG <150mg/dL
- Lp(a) <30mg/dL
Zasady modyfikacji LDL-C w zależności od ryzyka
Kategoria ryzyka
Docelowe stężenie LDL
Stężenie LDL przy którym należy rozważyć farmakoterapię
ChNS lub jej ekwiwalent
10letnie ryzyko >20%
<100 mg/dL
<70 mg/dL
≥130
100-129 mg/dL leczenie farmakologiczne opcjonalne
Wiele czynników ryzyka (.2)
10letnie ryzyko ≤20%
<130 mg/dL
10letnie ryzyko 10-20%
≥130 mg/dL,
10letnie ryzyko <10% ≥160mg/dL
Jeden lub brak czynników ryzyka
<160 mg/dL
≥190 mg/dL
160-189 mg/dL leczenie farmakologiczne opcjonalne
Zasady leczenia:
- dieta
- zaprzestanie palenia papierosów
- redukcja masy ciała
- regularny wysiłek fizyczny
Zespół polimetaboliczny – kryteria:
CECHA
KRYTERIUM
Otyłość brzuszna
M
K
Obwód w pasie
>94cm
>80cm
HDL-C M
HDL-C K
<40 mg/dL
<50 mg/dL
spidi19791