ROZDZ_8.DOC

290

ROZDZIAŁ 8

PRZEMIESZCZANIE I ROZMIESZCZANIE

8.1. Zasady ogólne

W literaturze wojskowej występuje szereg pojęć dotyczących bezpośrednio lub pośrednio ruchu wojsk:

–          przesunięcie to każdy ruch wojsk bez względu na to, przy pomocy jakich środków transportowych się odbywa;

–          przegrupowanie to zmiana istniejącego rozmieszczenia sił i środków na określonych kierunkach (w wybranych rejonach) drogą przesunięć wojsk (pododdziałów), z jednego rejonu (rubieży) w inne, w celu stworzenia nowego ugrupowania;

–          manewr pododdziałami to zorganizowane przemieszczanie na polu walki (przed walką lub w czasie jej trwania) w celu zajęcia dogodniejszego położenia w stosunku do przeciwnika oraz uzyskania i właściwego wykorzystania przewagi sytuacji.

Przedstawione powyżej pojęcia dotyczące ruchu wojsk, niezależnie od środków transportowych do niego wykorzystywanych ogólnie określa się przemieszczaniem.  

Przemieszczanie to wszelkie ruchy wojsk (pododdziałów) w skali taktycznej, dokonywane w celu utworzenia w innym rejonie zamierzonego ugrupowania bojowego lub koncentracji sił i środków. Obejmuje marsze, przewozy lub przerzuty. Pluton (drużyna) zmechanizowany może przemieszczać się na własnych środkach transportowych (wykonywać marsz), może być przewożony transportem kolejowym, wodnym (morskim, śródlądowym) lub na przyczepach niskopodwoziowych, jak również może być przerzucany transportem powietrznym. Przemieszczanie może także odbywać się sposobem kombinowanym, przy wykorzystaniu różnych jego form.

Bez względu na sposób przemieszczania pododdziału powinien on osiągnąć wyznaczony rejon (rubież) w ustalonym terminie i w gotowości do wykonania zadania bojowego.

Wybór sposobu przemieszczania pododdziałów zależy od:

–        celu, odległości i czasu przeznaczonego na przemieszczenie;

–        stopnia i możliwości oddziaływania przeciwnika powietrznego i naziemnego;

–        warunków meteorologicznych, pory roku i doby;

–        właściwości fizyczno - geograficznych terenu, w którym pododdziały będą przemieszczane;

–        stanu sprzętu.

Pluton (drużyna) powinien być zawsze gotowy do wykonania marszu lub przewozu, w warunkach stałego zagrożenia użycia przez przeciwnika broni masowego rażenia, oddziaływania jego lotnictwa, desantów powietrznych, skażeń promieniotwórczych i chemicznych oraz zakażeń biologicznych, zniszczonych dróg i przepraw. Wymaga to dokładnego przygotowania żołnierzy oraz sprzętu technicznego i uzbrojenia, a także umiejętności organizacji zabezpieczenia marszu (przewozu, przerzutu) oraz wyszkolenia pododdziału.

Pluton (drużyna) po wykonaniu marszu (przewozu, przerzutu) będzie się rozmieszczać w rejonach ześrodkowania (wyjściowych, odpoczynku, wyczekiwania i innych) utrzymując odpowiedni stopień gotowości bojowej. Rejon rozmieszczenia wybiera się w terenie umożliwiającym rozśrodkowanie i skryte rozmieszczenie pododdziałów, szybkie ich ześrodkowanie, wykonanie manewru w żądanym kierunku, wygodne rozmieszczenie i odpoczynek żołnierzy, a także odpowiednie warunki sanitarno - higieniczne.

8.2. Marsz

Marsz to ruch pododdziałów po drogach i na przełaj  do wyznaczonych rejonów lub rubieży. Pododdział wykonuje marsz na własnych środkach transportowych lub jest przewożony transportem kolejowym, wodnym (morskim, śródlądowym). Ponadto pododdział może być przewożony transportem powietrznym.

Marsz wykonywany jest w kolumnach marszowych. Kolumna marszowa to ugrupowanie pododdziałów na jednej drodze pod jednym dowództwem.

Marsz może być wykonywany w przewidywaniu wejścia do walki lub bez zagrożenia spotkaniem z przeciwnikiem naziemnym.

Dodatnią stroną marszu jest przede wszystkim ciągłe zachowanie zdolności bojowej pododdziałów, możliwości ich szybkiego rozwinięcia i wejścia do walki. Podczas marszu istnieje również możliwość wykonania manewru, w celu obejścia rejonów zniszczeń, zapór itp. Marsz powinien być wykonywany w sposób rozśrodkowany, skrycie i szybko, z zasady w nocy lub innych warunkach ograniczonej widoczności. W razie potrzeby, zwłaszcza w czasie prowadzenia działań taktycznych oraz na tyłach wojsk własnych, marsz może być wykonywany także w dzień.

Marsz pododdziałów może się odbywać:

–          przed wybuchem wojny;

–          w początkowym okresie wojny, w ramach przesunięcia wojsk;

–          w toku trwania działań wojennych.

Marsze mogą być wykonywane na różne odległości i trwać od jednej do kilku dób.

Najdogodniejsze warunki do wykonania marszu istnieją przed wybuchem wojny. W tej sytuacji ruch pododdziałów będzie koordynowany zgodnie z przyjętym planem przemieszczania. Do zabezpieczenia marszu będą angażowane siły i środki Obrony Terytorialnej, policji, będzie on przebiegał z uwzględnieniem minimalnego wysiłku ludzi i zużycia środków materiałowych oraz sprzętu bojowego. Skomplikowane warunki istnieć będą podczas wykonywania marszu w początkowym okresie wojny. Przeciwnik niezależnie od odległości od linii styczności wojsk, może oddziaływać na maszerujące pododdziały lotnictwem i innymi środkami konwencjonalnymi, jak również grupami dywersyjno - rozpoznawczymi. Przewidywany brak ciągłej linii frontu zwiększy zagrożenie napotkania naziemnego przeciwnika, działania desantów powietrznych itp. Szczególnie duże zagrożenie oddziaływaniem przeciwnika istnieć będzie w czasie przekraczania przeszkód wodnych.

W wyniku oddziaływania środków przeciwnika mogą powstać trudności w utrzymaniu tempa marszu w związku z koniecznością wykonania obejść zniszczonych obiektów drogowych, rejonów zniszczeń i zatopień. W wielu wypadkach pododdziały większymi siłami i środkami będą musiały odbudowywać przeprawy, likwidować skutki uderzeń, jak również odpierać uderzenia przeciwnika powietrznego i naziemnego.

8.2.1. Zasady wykonywania marszu

W zależności od kierunku przemieszczania w stosunku do linii styczności wojsk marsze dzieli się na:

·      dofrontowe (czołowe) wykonywane w kierunku frontu;

·      odfrontowe wykonywane od frontu;

·      rokadowe (boczne) wykonywane wzdłuż frontu.

A. Marsz w kierunku frontu (dofrontowy)

B. Marsz wzdłuż frontu (rokadowy)

C. Marsz od frontu (odfrontowy)

Rys. 8.1. Rodzaje marszów i ubezpieczeń marszowych

Pluton (drużyna) wykonuje marsz po jednej drodze. Przy wyszczególnionych rodzajach marszów wyznacza się odpowiednie ubezpieczenia. Przez możliwość marszową należy rozumieć zdolność do marszu na własnych środkach z jednego rejonu do innego, w określonym czasie, z zachowaniem zdolności bojowej. Wskaźnikami możliwości marszowych pododdziałów są; średnia prędkość marszu kolumn, odległość marszu w ciągu doby (głębokość dobowego wysiłku) i ogólny czas trwania marszu.

Głównymi czynnikami wpływającymi na możliwości marszowe, a w szczególności na prędkość i odległość marszu w ciągu doby, są:

–        oddziaływanie przeciwnika i jego skutki;

–        właściwości manewrowe, eksploatacyjne i bojowe oraz stan pojazdów mechanicznych;

–        fizyczne możliwości i poziom wyszkolenia kierowców;

–        przygotowanie plutonu (drużyny) do marszu (posiadanie zapasów materiałów pędnych i smarów (MPS);

–        umiejętności dowódców w zakresie kierowania marszem;

–        skuteczność osłony przeciwlotniczej;

–        rodzaj i stan dróg, warunki terenowe i meteorologiczne.

Prędkość marszu jest jego najważniejszym wskaźnikiem. Prędkość marszu to średnia prędkość, z jaką powinny maszerować pododdziały bez uwzględnienia przerw. Średnią prędkość marszu określa się dzieląc długość drogi przez czas trwania marszu, bez uwzględniania czasu postojów. Pluton (drużyna) maszerujący bez zakłóceń może osiągnąć prędkość 30 - 40 km/h. Odległość marszu w ciągu doby ustala się na podstawie średniej prędkości marszu, przy normalnej eksploatacji pojazdów mechanicznych i dopuszczalnym dobowym wysiłku fizycznym ludzi (10-12 godzin).

  Średnie prędkości i odległości marszów (w km/h)                                                 Tabela 8.1.

W nocy przy częściowym maskowaniu świateł, w warunkach użycia noktowizorów, przy świetle księżyca oraz po drogach z sygnalizacją świetlną i jednokierunkowych - prędkość marszu może być zbliżona do dziennej.

W specyficznych środowiskach walki średnia prędkość marszu i odległość marszu w ciągu doby mogą zmniejszyć się o połowę a niekiedy i więcej.

Pluton (drużyna) wykonuje marsz w składzie kolumny przełożonego lub w składzie grupy marszowej. Między grupami marszowymi ustala się odległości czasowe, a między pojazdami w metrach. Odległość między grupami marszowymi przy średniej prędkości 30 km/h nie powinna być większa niż 5 minut, a między pojazdami 50 m. W uzasadnionych sytuacjach może nastąpić zwiększenie odległości między grupami marszowymi (pododdziałami) oraz między pojazdami, odległości te określają dowódcy kolumn. Podczas marszu sprzęt gąsienicowy oraz sprzęt z małym zapasem przebiegu może być przewożony na przyczepach niskopodwoziowych, włączonych w skład kolumn.

W celu kierowania marszem (rys. 8.2) (terminowego rozpoczęcia i regulowania prędkości ruchu kolumn) na drodze wyznacza się punkt wyjściowy, oraz punkt zejścia z drogi, a także punkty koordynacyjne (wyrównania, meldunkowe).    

Punkt wyjściowy - wyznaczany jest głównie w celu terminowego rozpoczęcia marszu. Odległość punktu wyjściowego od rejonu rozmieszczenia pododdziału powinna umożliwić uformowanie kolumny marszowej wzmocnionego batalionu i gwarantować uzyskanie zakładanego tempa marszu. Odległość ta może wynosić 3 - 5 km.

Przekroczenie punktu wyjściowego przez pododdział czołem kolumny stanowi dla niego początek marszu. Termin rozpoczęcia marszu ustala i podaje dowódcy pododdziału przełożony stawiając zadanie do jego wykonania.

Punkty wyrównania - wyznacza się w celu sprawnego regulowania tempa marszu (regulowania szybkości ruchu kolumn). Położenie punktów wyrównania powinno być ściśle związane z charakterystycznymi rubieżami (punktami) terenowymi, jak również z planowanymi postojami (odpoczynkami). Wyznacza się je w odstępach co 3 - 4 godziny marszu.

...