Mikro 1.rtf

1.Co to jest gospodarka rynkowa?

Jakie są warunki rynku wolnokonkurencyjnego?

Gospodarka rynkowa, system gospodarczy, w którym alokacja zasobów czynników wytwórczych (pracy, ziemi i kapitału) pomiędzy alternatywne możliwości ich wykorzystania (dziedziny wytwarzania, konkretne produkty), a także podział wytworzonych produktów pomiędzy poszczególne jednostki dokonuje się głównie za pośrednictwem rynku, przy niewielkim wpływie państwa.

W gospodarce rynkowej decyzje dotyczące tego, co i w jakich ilościach będzie produkowane, w jaki sposób, tzn. przy użyciu jakich metod technicznych, oraz dla kogo (tak zwane kardynalne pytania ekonomii), podejmowane są przez suwerenne podmioty gospodarcze, kierujące się własnym interesem i postępujące zgodnie z zasadami racjonalności gospodarowania.

Podstawą podejmowania tych decyzji są informacje płynące z rynku: m.in. ceny dóbr i usług, ceny czynników wytwórczych, płace, stopy procentowe, stopy zysku, kursy papierów wartościowych, walut oraz oczekiwania podmiotów gospodarczych co do ich kształtowania się w przyszłości.

Decyzje te mogą być w pewnym stopniu modyfikowane przez państwo w związku z ustalaniem przez nie np. stóp podatkowych, nakładaniem (lub zmianą) ceł, ustalaniem minimalnych lub maksymalnych cen, minimalnych płac, ograniczaniem wahań kursów walutowych, kształtowaniem systemu ubezpieczeń, zakresu opieki socjalnej itp.

Skrajną postacią gospodarki rynkowej byłaby gospodarka wolnorynkowa, pozbawiona całkowicie wpływu państwa - taka jednak współcześnie nie istnieje. Podstawą gospodarki rynkowej jest prywatna własność czynników wytwórczych.

2. Spółka Akcyjna i zasady jej funkcjonowania

We współczesnej, rozwiniętej gospodarce rynkowej spółki akcyjne (korporacje) odgrywają dominującą rolę. Warunkiem powstanie spółki akcyjnej jest posiadanie określonego statusem kapitału założycielskiego, umożliwiającego wypuszczenie określonej liczby akcji o określonych statusowo wartościach nominalnych.

Sprzedaż tych akcji na rynku kapitałowym prowadzi do znacznego powiększenia sumy kapitału założycielskiego, co stwarza możliwości prowadzenia działalności inwestycyjnej i eksploatacyjnej na znacznie większa skalę w porównaniu z możliwościami kapitału indywidualnego.

Akcje nabywają akcjonariusze, którzy tym samym uzyskują prawo do udziału w walnych zgromadzeniach, wybierania władz spółki, decydowania o podziale zysku oraz uczestnictwa w zyskach spółki w postaci dywidendy. Prawo głosu kształtuje się proporcjonalnie do posiadanych akcji.

W spółce akcyjnej występują dwie kategorie akcji: uprzywilejowane i zwykłe.

Akcje uprzywilejowane są pakietem praw własności do kapitału korporacji, które uprawniają posiadacza do stałego udziału w zyskach w postaci stałej dywidendy wypłacanej niezależnie od sytuacji finansowej spółki. Akcje uprzywilejowane należą zazwyczaj do założycieli spółki akcyjnej.

Akcje zwykłe uprawniają posiadacza do udziału w zyskach, jakie pozostają po uregulowaniu wszystkich innych zobowiązań spółki (m.in. podatków, dywident od akcji uprzywilejowanych).

Spółka akcyjna jest spółką kapitałową, oznacza to, iż akcjonariusze odpowiadają za zobowiązania firmy do wysokości swoich akcji, a nie całym swoim majątkiem (jak w przypadku firmy o własności jednoosobowej).

W spółkach akcyjnych następuje oddzielenie zarządzania od własności. Akcjonariusze z reguły nie zarządzają przedsiębiorstwem, lecz zatrudniają menadżerów. Akcjonariusze na walnych zgromadzeniach wybierają spośród siebie radę nadzorczą, która powołuje i kontroluje działalność zarządu odpowiedzialnego za operatywne kierowanie spółką.

Zyski korporacji są opodatkowane dwukrotnie: raz jako dochód korporacji, a drugi raz po wypłacaniu jego części akcjonariuszom w formie dywidendy, która staje się indywidualnym dochodem podlegającym opodatkowaniu.

Rozwój spółek akcyjnych spowodował powstanie holdingów, celem których jest „trzymanie” akcji innych przedsiębiorstw w celu uzyskania kontroli nad podległymi przedsiębiorstwami.

3. Podaż i popyt. Podaj definicję i omów czynniki od których zależą.

Opisz mechanizm funkcjonowania prawa popytu i podaży.

Popyt to takie zapotrzebowanie na dane dobro, za które nabywca gotowy jest zapłacić ustaloną na rynku cenę, dysponując do tego celu odpowiednią sumą dochodu pieniężnego.

Popyt nie jest więc tylko funkcją ceny danego dobra, ale również funkcją wysokości dochodu jakim nabywca rozporządza. Do zaspokojenia tej samej lub zbliżonej potrzeby mogą służyć różne dobra względem siebie substytucyjne, tj. mogące się wzajemnie zastępować. Wiele dóbr ma również charakter komplementarny, czyli wzajemnie się uzupełniający, np. rosnący popyt na samochody spowoduje wzrost popytu na benzynę, opony etc.

Nabywca dokonuje więc wyboru spośród wielu dóbr na rynku. Przykłady te świadczą o tym, iż popyt na dany towar jest funkcją wielu zmiennych:

- wysokości realnych dochodów

- poziomu ceny danego dobra

- poziomu cen dóbr substytucyjnych i komplementarnych

- oczekiwań zmian cen i dochodów

- indywidualnych preferencji konsumenta

- liczby konsumentów

Funkcjonalną zależność między wysokością popytu na dany towar a poziomem ceny rynkowej ekonomiści nazwali prawem popytu.

Ustalono, iż w przeważającej liczbie przypadków popyt zmienia się w przeciwnym kierunku w stosunku do zmiany ceny. Prawo to obowiązuje tylko przy założeniu, że pozostałe czynniki nie ulegają zmianie.

Podaż to zaoferowanie dobra przez producenta lub sprzedawcę na rynku.

Istnieje funkcjonalny związek między poziomem ceny a wielkością podaży określonego dobra. W przeciwieństwie do prawa popytu, prawo podaży zwraca uwagę na dodatnią zależność między zmianą ceny a zmianą wielkości podaży. Inaczej bowiem na zmianę ceny reaguje konsument a inaczej producent. Ten pierwszy zainteresowany jest jak najniższą ceną nabywanych towarów i gdy cena spada kupuje więcej, gdy zaś rośnie, ogranicza swoje zakupy. Producent jest oczywiście zainteresowany tym, aby cena wytwarzanych przez niego wyrobów była jak najwyższa. Gdy cena spada przy innych warunkach niezmienionych, produkcja staje się mniej opłacalna i wówczas producent stara się ograniczyć rozmiary produkcji i podaży na rynek. Odwrotnie – gdy cena rośnie, wówczas produkcja staje się bardziej opłacalna i to zachęca wytwórcę do zwiększenia produkcji i podaży na rynek.

4. Co to jest cenowa elastyczność popytu i podaży. Podaj wzory.

Cenowa elastyczność popytu jest mierzona stosunkiem względnej zmiany popytu do względnej zmiany ceny.

Współczynniki cenowej elastyczności popytu oblicza się na podstawie formuły:

ep = - ΔP : ΔC

P C

gdzie:

ep - współczynnik cenowej elastyczności popytu

ΔP - przyrost (lub spadek) popytu na skutek zmiany ceny

P - dotychczasowy popyt na towar q przy cenie C

ΔC - przyrost (lub obniżenie) ceny towaru q

C - dotychczasowa cena towaru q

W analizie ekonomicznej wyróżnia się trzy podstawowe kategorie cenowej elastyczności popytu:

ep > 1 - elastyczność wysoka (popyt elastyczny)

ep = 1 - elastyczność jednostkowa (popyt zmienia się odwrotnie

proporcjonalnie do zmiany ceny)

ep < 1 elastyczność niska (popyt nieelastyczny)

Krzywe popytu różnią się od siebie względnymi elastycznościami:

W przypadku, gdy popyt jest sztywny (jakakolwiek zmiana ceny nie wywołuje zmiany popytu) wówczas cenowa elastyczność popytu równa się zero. Oznacza to, iż konsument nie reaguje na zmianę ceny. Może to dotyczyć towarów absolutnie niezbędnych i nie dających się zastąpić jakimkolwiek innym towarem, np. sól.

Z przypadkiem popytu doskonale elastycznego możemy spotkać się jedynie przy założeniu doskonałej konkurencji tzn. braku jakichkolwiek przeszkód w natychmiastowej reakcji konsumenta na zmianę ceny. Przy istniejącym poziomie ceny producent może sprzedać całą swoją produkcję.

W szczególnych przypadkach cenowa elastyczność popytu może równać się jedności (jednostkowa elastyczność popytu). Funkcjonalna zależność między ceną a popytem przybiera wówczas kształt hiperboli.

Elastyczność podaży może przybierać różne wartości – z reguły są to wartości dodatnie, gdyż podaż dóbr zmienia się na ogół w tym samym kierunku co cena, chociaż nie zawsze w tym samym stopniu.

Dwoma skrajnymi przypadkami elastyczności podaży to pionowa i pozioma krzywa podaży.

Pionowa krzywa podaży ma elastyczność zerową, gdyż wzrost lub spadek ceny nie wywołuje żadnych zmian w podaży produkcji. Podaż jest sztywna.

Pozioma krzywa podaży ma elastyczność równą nieskończoności, gdyż przy tej samej cenie można liczyć na nieskończenie duże przyrosty podaży, jeśli tylko producenci znajdą zbyt na wytworzoną produkcję.

5. W jakich sytuacjach państwo ustala ceny maksymalne i minimalne.

Jakie są ich konsekwencje?

Zdarzają się dobra, które są wytwarzane w ograniczonych ilościach w stosunku do popytu i nawet w dłuższym okresie nie ma możliwości znacznego zwiększania ich podaży. Dobra te spełniają jednak istotną rolę w życiu pewnej kategorii konsumentów, np. mieszkania komunalne. Wówczas interes publiczny wymaga, aby na mieszkania komunalne ustalona została cena maksymalna.

Cenie maksymalnej regulowanej przez państwo towarzyszy zjawisko niedoboru podaży w stosunku do popytu.

O dostępie do mieszkania decyduje wówczas nie cena rynkowa, lecz kryteria pozarynkowe oparte na stopniu pilności podstawowej potrzeby społecznej. Wprowadza się wówczas określone kryteria racjonowania dobra rzadkiego.

Podobnie w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być stosowana cena minimalna.

Podczas gdy cena maksymalna leży poniżej punktu równowagi wyznaczonego przez mechanizm wolnej konkurencji, to cena minimalna leży powyżej punktu równowagi rynkowej.

Ceny minimalne w niektórych krajach ustalane są przez państwo np. dla mleka lub przetworów mlecznych, w celu zapewnienia rolnikom opłacalności produkcji.

6. Elastyczność dochodowa popytu

Istotnym elementem wpływającym na poziom oraz strukturę popytu konsumpcyjnego jest wielkość dochodu, jakim rozporządza nabywca. Reakcję popytu na zmianę dochodu mierzy się dochodową elastycznością popytu.

Dochodowa elastyczność popytu jest stosunkową zmienną popytu na dane dobro podzieloną przez stosunkową zmianę dochodu.

Wyraża się to wzorem:

ed = ΔP : Δd

P d

gdzie:

ed - współczynnik dochodowej elastyczności popytu

ΔP - przyrost (lub spadek) popytu

P - dotychczasowy popyt przy dochodzie d

Δd - przyrost (lub spadek) dochodu

d - dotychczasowy dochód konsumenta

7. Scharakteryzuj prawo Engla

Statystyk niemiecki, Ernest Engel pierwszy przeprowadził badania budżetów rodzin robotniczych, które wykazały, że w miarę wzrostu przeciętnego dochodu na jednego członka rodziny nie tylko rośnie ogólny popyt, ale zmienia się również jego struktura. Zmiany te idą w kierunku zmniejszania procentowego udziału wydatków na żywność oraz inne dobra niższego rzędu i zwiększenia udziału wydatków na dobra wyższego rzędu (dobra konsumpcyjne trwałego użytkowania).

Tę ogólną prawidłowość zmian w strukturze popytu konsumpcyjnego pod wpływem wzrostu dochodu ludności nazywa się prawem Engla.

Przeciętny wskaźnik wzrostu kosztów utrzymania jest średnią ważoną wskaźników wzrostu cen w poszczególnych grupach wydatków , w której funkcje wag spełniają udziały wydatków w ogólnej sumie wydatków gospodarstw domowych.

W celu obliczenia wskaźnika zmiany przeciętnego poziomu płacy realnej niezbędne jest ustalenie nie tylko wskaźnika wzrostu kosztów utrzymania, ale także wskaźnika wzrostu przeciętnego poziomu płacy nominalnej w kraju przy podstawie 100 w punkcie wyjściowym.

Przy założeniu, że wskaźnik wzrostu płac nominalnych wynosi np. 115,5,

a wskaźnik wzrostu kosztów utrzymania wynosi 110,9, wskaźnik zmian płacy realnej wyniesie:

(115,5 * 100) : 110,9 = 104,1

Mimo, że przeciętne płace wzrosły o 15,5%, to przeciętne płace realne wzrosły tylko o 4,1%. Gdyby założyć, że wskaźnik wzrostu płac nominalnych wynosił tylko 106,5, wówczas przy obliczonym wskaźniku wzrostu kosztów utrzymania, płace realne spadłyby do poziomu:

(106,5 * 100) : 110,9 = 96

Ponieważ poziom płacy realnej z roku poprzedniego przyjmuje za 100, wówczas:

100 – 96 = 4

Oznacza to, że płaca realna w tym przypadku spadła o 4 punkty procentowe.

Płaca nominalna, to wynagrodzenie, jakie otrzymuje pracownik do ręki, zaś płaca realna decyduje o tym, co można przeciętnie kupić za nią na rynku.

17. Wyjaśnij na rysunku gdzie znajduje się granica opłacalnego zatrudnienia w przedsiębiorstwie. Zdefiniuj zastosowanie pojęcia.

Stan zatrudnienia zależy od popytu na pracę. Punkt widzenia pracodawcy zgłaszającego popyt na pracę wynika w przeciętnym modelu ze swoistego rachunku marginalnego. Pracodawca porównuje płacę z efektem pracy mierzonym krańcowym produktem pracy.

PRZYKŁAD

Pojęcie krańcowej produkcyjności pracy przedstawić można na przykładzie, opierającym się na założeniu, iż zasób kapitału (liczba maszyn i urządzeń określająca zdolności produkcyjne przedsiębiorstwa) jest stały i nie zmienia się w czasie, zmiennym czynnikiem jest ludzka praca.

Krańcowa produkcyjność pracy jako podstawa płacy realnej pracownika:

Przy założeniu, że płaca realna pracownika wynosi 6000 jednostek pieni꿬nych, pracodawcy opłaci się zatrudnić tylko czterech pracowników, gdyż przy trzecim pracowniku produkcyjność krańcowa jest większa od płacy realnej, co zapewnia nadwyżkę (zysk) przedsiębiorcy, zaś przy piątym pracowniku produk¬cyjność krańcowa jest już mniejsza od płacy realnej, co oznaczałoby stratę dla przedsiębiorcy. Granicę opłacalności racjonalnego zatrudnienia wyznacza zatem równość płacy realnej z produkcyjnością krańcową. Warunek ten spełnia w przykładzie czwarty pracownik.

Powyższy przykład liczbowy jest oparty na założeniu stałej ceny. Jeśli ce¬na produktu wzrośnie, np. z 1000 do 1500, wówczas wzrośnie także produkcyj¬ność pracy mierzona w cenie rynkowej. Produkcyjność piątego pracownika wyniesie wówczas nie 4000, lecz 6000 jednostek pieniężnych. Dodatkowe za¬trudnienie tego pracownika, jeśli płaca jego nie wzrośnie, stanie się dla przed¬siębiorcy opłacalne. Jeśli płaca także wzrośnie o 50% i wyniesie 9000 jedno¬stek pieniężnych, wówczas granica zatrudnienia utrzyma się na czwartym pra¬cowniku.

W warunkach doskonałej konkurencji przedsiębiorca zatrudni wszystkich pracowników, których produkcyjność krańcowa pracy jest wyższa od poziomu płacy realnej. Granicą opłacalności zatrudnienia jest zrównanie produkcyjności pracy z płacą realną, które w tym przypadku następuje przy zatrud¬nionym dziesiątym pracowniku. Oznacza to, że pozostali pracownicy nie zosta¬ną zatrudnieni, gdyż ich produkcyjność kształtuje się poniżej poziomu płacy re¬alnej. Zatrudniając tych pracowników przedsiębiorca poniósłby stratę.

19. Co to są koszty alternatywne oraz koszty ekonomiczne?

Koszt alternatywny to koszt utraconych możliwości.

Wychodzi się tu z założenia, że właściciel lokując swój kapitał w przedsię¬biorstwie, traci tym samym możliwość uzyskania odsetek w banku z tytułu de¬pozytu długoterminowego. Jednocześnie zajmując się swoim przedsiębior¬stwem, rezygnuje z tego wynagrodzenia, jakie mógłby uzyskać, gdyby zatrud¬nił się jako pracownik najemny u innego przedsiębiorcy.

Koszt alternatywny obejmuje w tym przypadku utracone procenty od kapitału oraz koszt pracy wła¬ściciela lub współwłaściciela firmy.

Można to zanalizować na przykładzie:

Utarg całkowity 1000 Koszt księgowy 700

- Koszt księgowy 700 + Koszt alternatywny kapitału 100

+ Koszt pracy właściciela 150

Zysk księgowy 300

Łącznie koszty ekonomiczne 950

Do kosztów ekonomicznych wlicza się zatem wynagrodzenie kapitału oraz wynagrodzenie pracy właściciela; pozycje te są traktowane jako koszt alterna¬tywny (100 + 150 = 250). Gdy przedsiębiorca sprzedaje swoją produkcję według kosztów ekonomicznych, otrzymuje wówczas jedynie zysk normalny, który jest częścią składową kosztów ekonomicznych jako koszt utraconych możliwości.

W podanym przykładzie przedsiębiorca osiąga nie tylko 250 jednostek pieniężnych zysku normalnego, ale także zysk nadzwyczajny (ekonomiczny).

20. Wyjaśnij pojęcie optimum technicznego.

Przedsiębiorca osiąga techniczne optimum produkcji w punkcie, w którym krzywa kosztów krańcowych Kk przecina krzywą przeciętnych kosztów całkowitych Kpc.

Można to określić równaniem:

Kk = Kpc (warunek technicznego optimum produkcji)

W punkcie tym, wytwarzana produkcja Q charakteryzuje się najniższymi przeciętnymi kosztami wytwarzania. Każde zwiększenie lub zmniejszenie rozmiarów produkcji w porównaniu z wielkością Qopt.tech. oznacza zwiększenie kosztów wytwarzania na jednostkę produkcji.

30. Scharakteryzuj treść i podstawowe zasady sporządzania business planu.

Biznesplan, jest to zestaw dokumentów - analiz i programów zawierający projekcję: krótko-, średnio- i długookresowych celów przedsiębiorstwa, opis jego produktów i usług, ocenę możliwości rozwojowych oraz strategię działania i środki umożliwiające osiągnięcie zamierzonych celów w warunkach istniejącej konkurencji rynkowej, a także występujących zmian o charakterze finansowym, organizacyjnym, kadrowym i technicznym kształtujących funkcjonowanie i rozwój przedsiębiorstwa.

Biznesplan spełnia dwie funkcje: wewnętrzną - stanowi podstawowy materiał planistyczny dla właścicieli i kadry zarządzającej przedsiębiorstwem, oraz zewnętrzną - służy pozyskaniu przez przedsiębiorstwo dodatkowych źródeł finansowych (pożyczki, kredyty, kooperacja, spółki joint-venture). Każdy biznesplan z reguły składa się z kilku części.

W ujęciu ogólnym jego zakres merytoryczny można zawrzeć w trzech grupach tematycznych:

1) charakterystyka i analiza przedsiębiorstwa, tj. jego status prawny i formy własności, potencjał wytwórczy, profil i zakres działalności, stan organizacji i zarządzania, strategia funkcjonowania i rozwoju oraz kondycja ekonomiczno- finansowa;

2) analiza marketingowa, obejmująca m.in. ocenę obecnych rynków, przewidywane zmiany otoczenia gospodarczego, finansowego, prawnego itp., prognozy cenowe, taktykę sprzedaży, politykę serwisową i gwarancyjną, formy promocji i reklamy oraz określenie pozycji rynkowej i konkurencyjności przedsiębiorstwa z punktu widzenia jego mocnych i słabych stron;

3) prezentacja planowanego przedsięwzięcia lub grupy przedsięwzięć, a więc ocena ich wykonalności, wybór środków, program i harmonogram realizacji, analiza efektywności przedsięwzięcia i ocena jego wpływu na wyniki ekonomiczno-finansowe przedsiębiorstwa, strategia wdrożenia planu.

Sporządzenie biznesplanu staje się koniecznością w przypadku zakładania nowego przedsiębiorstwa, fuzji różnych przedsiębiorstw, ich planowanych przekształceń i restrukturyzacji finansowej oraz poszukiwania potencjalnych inwestorów i kredytodawców projektowanych przedsięwzięć rozwojowych.