15.02.2012 Ćwiczenia 1
· zaliczenie (najprawdopodobniej egzamin ustny)
· literatura:
o Zadora (długi tytuł)
o Owsiak, Podstawy nauki o finansach
o Ostaszewski, Finanse
o Dobosiewicz, Wprowadzenie do finansów i bankowości (?)
o Polański, System finansowy (dodatkowo)
· konsultacje: czw 15:15 – 16:15 sala 505D
22.02.2012 Wykład 1
· egzamin (wykład + ćwiczenia)
· pytania otwarte (precyzyjne odpowiedzi)
dlaczego studiujemy finanse?
1. umiejętność zarządzania własnymi zasobami
2. czynne uczestnictwo w życiu świata biznesu
3. znalezienie interesującej i dobrze wynagradzanej pracy
4. bycie dobrze poinformowanym
5. rozwijanie własnego umysłu
finanse muszą być zasilane
istota finansów:
1. ogół zjawisk ekonomicznych, związanych z gromadzeniem, podziałem i wydatkowaniem środków pieniężnych (część ekonomii; umiejętność gromadzenia, podziału i wydatkowania pieniędzy; kreacja pieniądza – muszą być jakoś wytwarzane)
2. zjawiska i procesy pieniężne, powstające w wyniku kreacji i ruchu zasób pieniądza w czasie i przestrzeni (część zjawisk ekonomicznych; ktoś musiał stworzyć i uruchomić zasób pieniądza; kreują banki!)
3. jako dyscyplina naukowa, badająca strumienie pieniądza, przepływające między podmiotami gospodarczymi w wyniku:
· wytwarzania
· podziału i wymiany
· spożycia
· akumulacji rzeczowej
(ważne; ogół zjawisk; tworzące procesy)
4. zasoby pieniężne – złe, dobre finanse → definicja encyklopedyczna(gdyby nie było pieniądza (jako kategoria), nie byłoby też finansów!)
gospodarka finansowa (dobre, złe gospodarowanie) – działania podmiotu w dziedzinie zjawisk pieniężnych obejmuje:
· organizowanie operacji pieniężnych (finanse gospodarstw domowych)
· realizacje operacji pieniężnych
· ewidencje i analizy operacji pieniężnych
(różnorodność finansów; fiskus; podział finansów względem różnych podmiotów gospodarczych)
planowanie finansowe – zespół działań osób i instytucji na rzecz ustalenia przyszłego kształtowania się dochodów i wydatków (= zjawisk i procesów dotyczących gromadzenia, podziału i wydatków) pieniężnych i nadaniu im mocy wiążącej; finanse publiczne muszą planować wydatki i dochody
polityka finansowa – świadome działanie osób i instytucji, polegające na ustalaniu i realizacji określonych celów (planowanie) za pomocą instrumentów finansowych
struktura współczesnej nauki finansów:
systemy podmiotów i sieć powiązań między nimi
· finanse globalne międzynarodowe
· finanse publiczne (rządowe)
· finanse publiczne (samorządowe)
· finanse przedsiębiorstw
· finanse instytucji…
· finanse instytucji para bankowych
· finanse banków
podmiotowe klasyfikacje finansów
· w ujęciu podmiotowym:
o finanse przedsiębiorstw
o finanse ludności (w gospodarstwach domowych)
o finanse publiczne
o finanse banków
o finanse międzynarodowe
· w ujęciu strumieniowym:
o strumienie pieniężne ekwiwalentne (rynkowy; wzajemne świadczenia, typowe operacje finansowe kupna i sprzedaży)
o strumienie pieniężne redystrybucyjne (nie ma wzajemności w świadczeniu; potężna sieć – państwo → domaga się płatności podatkowych)
o strumienie pieniężne kredytowe (generowane są przez banki; kredyt – zarezerwowane dla przedsiębiorstw bankowych)
22.02.2012 Ćwiczenia 2
finanse:
· tworzywem jest pieniądz, który się gromadzi (poprzez rynek pracy), wydatkuje (kto? gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, państwo) przez różne podmioty
· gospodarka towarowo-pieniężna
o zjawiska występujące w społeczeństwie
o zjawiska finansowe (np. zakup bułki, kredyt, pożyczka)
§ złożone (pieniądz ma charakter dynamiczny)
§ elementarne (kredyt, pożyczka)
(najpierw musi być zjawisko elementarne, dopiero później złożone; stopa procentowa → elementarne; pieniądz w ruchu → złożone; cena → elementarne; kupno → złożone; podatek → elementarne)
finanse badają kategorie finansowe:
· cena – pieniężny wykaz wartości towaru, innego pieniądza
· przychód – utarg; kwoty z tytułu sprzedaży dóbr i usług; kwoty należne (po sprzedaży te kwoty nam się należą; niekoniecznie zapłacone od razu; dokonana sprzedaż, transakcja), np. sprzedaż z odroczonym terminem wpłaty
· wpływ – koszty otrzymane z tytułu wcześniej dokonanej sprzedaży, np. wypłacenie kredytu
· wydatek – każdy fizyczny wypływ
· dochód – P - K = D; różnica między przychodami a kosztami
· zysk – kiedy jest nadwyżka przychodu nad kosztami
· koszt – zmniejszenie się wartości pewnych aktywów, które ma przynieść w przyszłości pewną korzyść
· amortyzacja ≠ wydatek; = koszt!; zmniejszenie się w czasie wartości początkowej majątku przedsiębiorstwa w wyniku jego zużywania się w procesie produkcyjnym, np. maszyna ® zużywa się ® wartość przechodzi na powstające dobro lub usługę
· podatek – kwota, którą musimy ponieść, nie mając nic w zamian; danina na rzecz państwa; pieniężne, przymusowe, powszechne (ogólne), nieodpłatne (bezpośrednio idzie do budżetu państwa), bezzwrotne (nie zostaje zwrócony) świadczenia na rzecz państwa i innych związków publiczno-prywatnych (np. samorządów); nakładany przez państwo; podatnik zobowiązuje się do uiszczenia podatku; podatki pośrednie – coś na tym zyskujemy, np. szpitale, drogi
na szczeblu państwowym:
o dochodowy
§ PIT – od osób fizycznych
§ CIT – od osób prawnych
o VAT
o akcyza
o Belki
o od gier losowych i zakładów wzajemnych
o cło (nie jest podatkiem)
· deficyt finansowy – nadwyżka wydatków nad dochodami; ujemne saldo jakiegokolwiek finansu
· dług – zobowiązanie pieniężne
funkcje finansów:
· fiskalna – fiskalizm → dostarczenie państwu środków pieniężnych (podatki, źródła niepodatkowe)
· redystrybucyjna/rozdzielcza – dzieli dochód na dwie części: część dla siebie, część dla państwa (podatki, renta, emerytury)
· stymulacyjna/bodźcowa/ingerencyjna/interwencyjna – państwo może wpływać na zyskowność osiąganą przez podmioty; ma do dyspozycji instrumenty (polityki) → dewizowa, kredytowa, itd.
cykl koniunkturalny:
ożywienie – wzrost; produkcja tętni; rozwój
kryzys – spadek
depresja – recesja (musi być, jest nieunikniona); okres wrogich fuzji
PKB – wszystko to, co zostało wytworzone na danym terytorium
· kontrolna– państwo kontroluje przepływy pieniężne (forma wskaźników)
29.02.2012 Ćwiczenia 3
w wyniku gromadzenia, wydatkowania powstają zasoby pieniężne
klasyfikacja zasobów pieniężnych:
· kryterium podmiotowe(podkreślonedominuje)
o za pośrednictwem budżetu państwa
§ charakter materialny: np. zamówienie publiczne: drogi, stypendia, szkoły, uczelnie
§ charakter redystrybucyjny: emerytury, renty, świadczenia socjalne
§ charakter kredytowy: dług publiczny
o przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe
§ charakter materialny
§ charakter redystrybucyjny: dotacje, darowizny
§ charakter kredytowy
o banki (spółka akcyjna)
§ charakter materialny: kupujemy akcje → udział w zysku (materialny, jeśli jest zysk); papier wartościowy → można sprzedać; rachunek bankowy → opłaty za prowadzenie rachunku bankowego
§ charakter redystrybucyjny: lokaty (pieniądze na lokacie są naszą własnością) → wydatki o charakterze redystrybucyjnym; przychód z kredytów
§ charakter kredytowy: banki zaciągają kredyty w NBP
o instytucje ubezpieczeniowe
§ charakter redystrybucyjny: składka ubezpieczeniowa → ubezpieczenie
§ charakter kredytowy: zaciągają kredyty
między podmiotami występują pewne powiązania wg systemu
system finansowy – ogół norm prawnych oraz zespół instytucji finansowych, których zadaniem jest gromadzenie, dzielenie i wydatkowanie zasobów pieniężnych w państwie
· kryterium przedmiotowe – wiąże ruch środków pieniężnych z ruchem dóbr i usług; u jednego dochody, a u jednego wydatki
o ekwiwalentne / materialne – związane z kupnem i sprzedażą dóbr oraz usług; ekwiwalent → zamiennik; przychody i wydatki ściśle związane z mechanizmem rynku → prawo popytu i podaży; musimy zgromadzić pieniądze, żeby coś wydać
o redystrybucyjne – nie mają charakteru rozliczeń ekwiwalentnych (brak wzajemnych wyk.); brak charakteru ekwiwalentnego; strumień jednostronny; nie jest związany z mechanizmem rynkowym; np. podatki, świadczenia, zasiłek dla bezrobotnych, stypendia, renty, emerytury; musimy zgromadzić pieniądze, żeby coś wydać
o kredytowe – zaciąganie i spłata kredytów (zawsze po stronie kredytobiorcy!); bank – kredytodawca; kredyty powstają z kreacji pieniądza...
rybahaha