mikro1.doc

Ekonomia jest nauką gromadzącą i porządkującą wiedzę o gospodarowaniu

Economics is what economists do (ekonomia jest tym czym zajmują się ekonomiści)

Jacob Viner

Ekonomia – nauka o społecznych prawach gospodarczych w warunkach ograniczonych zasobów i wielkości celów. (Encyklopedia Popularna PWN)

Gospodarowanie to produkcja dóbr i ich podział miedzy ludzi

Ekonomia zajmuje się przede wszystkim badaniem, co, ile, jak i dla kogo wytwarza społeczeństwo.

Dobro to wszystko to co zaspokaja potrzeby: rzecz, usługa, prawo.

Gospodarując, ludzie i całe społeczeństwa zużywają zasoby (inaczej: czynniki produkcji), czyli dobra niezbędne do wytwarzania innych dóbr.

Problem ekonomiczny polega na tym, że rzadkim środkom (zasobom) towarzyszą nieograniczone pragnienia i potrzeby.

Zasoby są rzadkie – ich podaż jest ograniczona (jest ich mniej niż potrzeba).

Zasoby czyli czynniki produkcji to praca, ziemia
i kapitał.

1.    ZIEMIA to inaczej zasoby naturalne. To nie tylko grunty, ale i woda, zasoby mineralne, roślinność.

2.    KAPITAŁ jest zasobem przetworzonym. Obejmuje wszelkiego typu maszyny i narzędzia oraz inne środki, których kombinacja z ziemią i pracą pozwala na wytworzenie określonych dóbr ekonomicznych.

3.   PRACA jest zasobem ludzkim, niezbędnym do wytworzenia dóbr. Im większa specjalizacja pracy i im wyższe wymagane umiejętności, tym wkład pracy w wytworzenie dobra jest większy.
 

Podstawowe zagadnienia ekonomii to:

a) alokacja zasobów: rozdział czynników wytwórczych (praca, kapitał, ziemia) do różnych dziedzin i różnych zastosowań;

b)              produkcja: wielkość i struktura, metody wytwarzania (technika), wzrost produkcji;

c) podział: dóbr i usług oraz dochodów;

d)              spożycie: problemy wyboru ekonomicznego w sferze konsumpcji - od zagadnień rozstrzyganych przez pojedynczego konsumenta (gospodarstwo domowe) aż do spraw dotyczących ogólnej konsumpcji społecznej.

„Osobliwym zadaniem ekonomii jest pokazanie ludziom, jak mało w istocie wiedzą o tym, co w ich mniemaniu da się zaprojektować”

                                                                      Friedrich von Hayek

Podział na mikroekonomię i makroekonomię:

Mikroekonomia zajmuje się pojedynczymi podmiotami (np. przedsiębiorstwami).

Przedmiotem zainteresowania makroekonomii jest gospodarka jako całość.

„Zapomniany człowiek” Sumnera

Wyobraźmy sobie czterech ludzi A, B, C oraz X.

„Jeśli tylko A zauważy coś, co wydaje mu się złe, a od czego cierpi X, rozmawia o tej sprawie z B. Po tej rozmowie A i B proponują wprowadzenie prawa, które usunie zło i pomoże X. Prawo to określa co dla X powinien zrobić C, a w najlepszym przypadku, co dla X powinni zrobić A, B i C. Jeśli chodzi o A i B, którzy ustanawiają prawo odnoszące się do X w dobrej dla niego intencji, to warto powiedzieć jedynie to, że byłoby lepiej, gdyby pomogli mu bez ustanawiania jakiegokolwiek prawa. Ale chciałbym się przyjrzeć C, chciałbym pokazać kim on jest. Nazywam go Zapomnianym Człowiekiem. Prawdopodobnie termin ten nie jest najodpowiedniejszy. O człowieku tym nigdy się nie myśli. Jest ofiarą reformatora, intelektualisty społecznego i filantropa. Nim przejdę dalej, chciałbym pokazać ci, że zasługuje on na twoją uwagę zarówno ze względu na jego osobiste właściwości, jak i na liczne ciężary, jakie się na niego nakłada”.

Kto zatem jeżeli nie ekonomiści, powinien zadbać o „zapomnianego człowieka”? Wydaje się, że jest to najważniejsze zadanie stojące przed ekonomią i ekonomistami.

                                                                                    Witold Kwaśnicki

Krzywa możliwości produkcyjnych

Krzywa możliwości produkcyjnych pokazuje największą możliwą produkcję jednego dobra przy danej produkcji drugiego dobra (przy stałych zasobach oraz technologii).

Przykład

Produkujemy dobro A i B, do dyspozycji mamy 5 osób.

Kosztem alternatywnym (kosztem utraconych możliwości) są utracone możliwości robienia czegoś innego.

Koszt alternatywny pozyskania dodatkowej ilości dobra B to utrata pewnej ilości dobra A.

Na poniższym rysunku kosztem alternatywnym zwiększenia ilości dobra B o DQB jest zmniejszenie ilości dobra A o DQA.

Koszt alternatywny kolejnych jednostek dobra B zwiększa się. Przechodząc z punktu C do E, dużemu zwiększeniu produkcji dobra B towarzyszy mały spadek produkcji dobra A (mały koszt alternatywny zwiększenia produkcji dobra B o jednostkę). Między punktami F i D jest na odwrót - koszt alternatywny zwiększenia produkcji dobra B jest duży.

Jest to tzw. prawo malejących przychodów.

Postęp techniczny sprawia, że krzywa możliwości produkcyjnych przesuwa się do góry.

Cztery fazy analizy ekonomicznej:

-        obserwacja gospodarowania

-        uogólnianie (indukcja)

-        wnioskowanie (dedukcja)

-        krytyka

(na podstawie Czarny 2002)

indukcja (łc. inductio ‘wprowadzenie’) 1. nauk. metoda uzasadniania, polegająca na wyprowadzaniu wniosków ogólnych z faktów dowiedzionych badawczo.

1) w filozofii jedna z metod poznania i ustalania prawdy, wnioskowanie, polegające na wyprowadzeniu ogólnych wniosków z przesłanek, które są poszczególnymi przypadkami tych wniosków.

2) w naukach empirycznych metoda polegająca na wprowadzeniu uogólnień na podstawie eksperymentów i obserwacji faktów, formułowaniu i weryfikacji hipotez. Zaczątki indukcji w sensie nowożytnym stworzył F. Bacon, który uznał, że indukcja i eksperyment to dwie skuteczne metody ustalania prawdy.

dedukcja (łc. deductio ‘wywód, wyprowadzenie’)
1. usystematyzowany proces myślowy, w trakcie którego analiza poszczególnych faktów doprowadza do uzyskania poprawnego logicznie wniosku.

2. filoz. rozumowanie polegające na wyprowadzaniu z przesłanek (zdań) uznanych za prawdziwe następstwa będącego logicznym i prawdziwym wnioskiem.

Przykład postawienia fałszywej hipotezy

-        wielkość stopy a inteligencja

Problemy ze statystyką

-        „jak dojdę do władzy, to wszyscy będą zarabiać powyżej średniej krajowej”

_______________________________________________________________________

Problem z pogranicza ekonomii...

cytat z Gazety Wyborczej

„W życiu seksualnym norweskie kobiety przejęły tradycyjną rolę i pozycję mężczyzn - wynika z najnowszych badań. Kobiety w tym kraju uprawiają dziś seks częściej niż mężczyźni. Z badań, które wkrótce mają być streszczone w całości w norweskim magazynie "Acta Sociologica", wynika, że kobiety w Norwegii (...), uprawiają seks zdecydowanie częściej, i to z wieloma partnerami. 60 proc. badanych kobiet utrzymywało, że uprawia miłość trzy razy w tygodniu, podczas gdy taką częstotliwością mogło się wykazać tylko 40 proc. mężczyzn.”

Kłamstwo czy prawda?

Zadanie:

Wyobraźmy sobie 5ciu panów: Lasse, Bosse, Olle, Abbe i Oskar, oraz 5 pań: Lisa, Britta, Anna, Madika i Pipi.

Lasse spotyka się w poniedziałki i czwartki z Anną, we wtorki i piątki z Madiką, w środy i soboty z Pipi, czyli 'uprawia miłość' 6 razy w tygodniu. Bosse spotyka się w poniedziałki i czwartki z Madiką, we wtorki i piątki z Pipi, a w środy i soboty z Anną, zatem również ma częstotliwość 6 razy w tygodniu. Anna, poza dwoma spotkaniami z Lassem i Bossem, spotyka się raz w tygodniu z Olle, Madika raz w tygodniu z Abbe a Pipi raz w tygodniu z Oskarem. Lisa i Britta w ogóle z nikim się nie spotykają.

Teraz cała dziesiątka wypełnia ankietę. Anna, Madika i Pipi (60% kobiet) zaznacza, że ‘seksuje’ się 3 razy w tygodniu. Taką częstotliwością (a nawet większą) mogą się pochwalić tylko Lasse i Bosse (40% panów).

Założenie ceteris paribus

Ceteris paribus - „przy innych czynnikach nie zmienionych”.

Pozwala ono wyeksponować i przeanalizować wpływ jednego lub kilku najważniejszych czynników określających daną zmienną (lub dane zjawisko) przy pominięciu innych, mniej istotnych.

Takie uproszczenie jest często konieczne, aby można było w niezwykle skomplikowanym modelu zobaczyć zależności poszczególnych zmiennych.

Przykład

Funkcja popytu względem ceny przedstawia zależność między wielkością zapotrzebowania a ceną dobra przy założeniu, że inne czynniki określające wielkość popytu nie ulegają zmianie.

Ekonomia pozytywna to część wiedzy ekonomicznej nie zawierająca sądów wartościujących.

Ø objaśnia, jak jest, dlaczego i co z tego wynika 

Ø bada rzeczywiste działanie gospodarki

Przykład:

Cena równowagi leży na przecięciu krzywej popytu i podaży.

Ekonomia normatywna zawiera sądy wartościujące.

Ø ocenia rzeczywistość i postuluje, jak powinno być oraz co należy zrobić, aby było lepiej

Ø zaleca, co powinno się czynić

Ø jest często używana przez polityków

Przykład:

„Odejście od dotychczasowej polityki skrajnego liberalizmu pozwoliłoby na odwrócenie niekorzys...