W tej części:
u Podstawy administrowania systemem
u Urządzenia
u Procesy
u Użytkownicy i konta
u Obsługa urządzeń SCSI
u Praca w sieci
u SLIP i PPP
u UUCP
u Konfiguracja poczty
u Konfiguracja grup dyskusyjnych
u Bezpieczeństwo w sieci
u NFS
u NIS i YP
u Kopie zapasowe
u cron oraz at
E:\Moje dokumenty\HELION\Linux Unleashed\Indeks\32.DOC 533
Rozdzia³ 32. ¨ Podstawy administrowania systemem 533
Tim Parker
W tym rozdziale:
u Konto root
u Uruchamianie i zamykanie systemu
u Montowanie systemów plików
u Kompresja danych – programy gzip i compress
u Program tar
u Konfiguracja systemu
Do tej pory miałeś już okazję zobaczyć, jak Linux radzi sobie z najróżniejszymi zadaniami. Jednak nie omówiliśmy jeszcze wielu istotnych, choć rzadziej spotykanych problemów, występujących głównie w systemach, w których pracuje wielu użytkowników – z tego typu problemami radzić sobie musi tylko ich administrator. W tym rozdziale przyjrzymy się najważniejszym zadaniom administratora, a ponieważ jesteś prawdopodobnie administratorem swojego systemu, powinieneś zapoznać się z zawartymi w nim wskazówkami. Omówimy między innymi:
u uruchamianie i prawidłowe zamykanie systemu;
u zarządzanie partycjami dyskowymi;
u tworzenie kopii zapasowych;
u obsługę programów gzip, compress i tar;
u wyświetlanie informacji dnia;
u używanie dyskietek startowych.
Oczywiście nie sposób omówić szczegółowo wszystkich zagadnień dotyczących wydajnego administrowania systemem – zamiast tego podamy tylko najważniejsze informacje, pozostawiając Ci pole do eksperymentowania. Dokładniejsze dane znajdziesz w dokumentacji rozprowadzanej wraz z Linuxem. Na rynku dostępnych jest również wiele książek dotyczących administrowania systemami UNIX-owymi, których treść w zasadzie w całości stosuje się do Linuxa.
Jak już na pewno wiesz, na użytkownika root nie są nałożone żadne ograniczenia. Ma on pełny dostęp do wszystkich plików i katalogów, ma również kontrolę nad wszystkimi procesami. Taka „potęga” ma niestety również swoją drugą stronę: każda pomyłka może mieć opłakane skutki, włącznie ze zniszczeniem całego systemu.
Nieograniczone panowanie nad systemem jest nieodpartą pokusą dla wielu użytkowników systemów UNIX-owych. Należy jednak pamiętać, że zwykłe polecenie rm wydane przez pomyłkę w niewłaściwym miejscu może kosztować Cię całe godziny pracy nad przywracaniem systemu do stanu używalności.
Z tych powodów konto root powinno być używane tylko w ograniczonym zakresie – do prac, które wymagają specjalnych uprawnień (jak na przykład kompilowanie nowego jądra, instalowanie oprogramowania czy konfigurowanie nowych systemów plików). Jako zasadę należy przyjąć, że nie używa się tego konta do codziennej pracy.
Oczywiście większość nowych użytkowników Linuxa i tak używa konta root na co dzień, ignorując wszystkie rady, ponieważ wydaje im się, że nie popełniają błędów. Niestety, od czasu do czasu każdy się myli. Zapytaj jakiegoś administratora, a na pewno opowie Ci, co przydarzyło mu się podczas używania konta root. Choć większość administratorów na początku nie stosuje się do tych rad, w końcu przekonują się na własnej skórze, dlaczego są one tak istotne.
Istnieje kilka metod uruchamiania systemu linuxowego, podobnie jak istnieje kilka metod jego prawidłowego zamykania. Niektóre z nich zostały omówione już wcześniej. Ponieważ Linux może być zainstalowany na wiele sposobów, nie ma jednej „właściwej” metody uruchamiania go. W dalszej części tego podrozdziału przyjrzymy się bliżej procesowi uruchamiania systemu Linux z dysku twardego i dyskietki.
Dyskietka startowa zawiera jądro systemu. Na niej również (zamiast na dysku twardym) założona jest partycja z głównym systemem plików (ang. root partition). Bez takiej partycji Linux nie potrafiłby znaleźć dysków twardych, na których zapisana jest reszta systemu operacyjnego.
Dyskietkę startową można utworzyć w trakcie instalacji systemu – w większości dystrybucji Linuxa program instalacyjny oferuje taką możliwość. Wiele wersji Linuxa pozwala również na utworzenie dyskietki startowej podczas rekompilacji jądra systemu, co może zaoszczędzić kłopotów w przypadku nieprawidłowego działania nowego jądra.
W zasadzie dyskietka startowa niezbędna jest tylko wtedy, gdy z jakichś powodów system nie chce uruchomić się normalnie (tzn. z dysku twardego). Pozwala ona na uruchomienie systemu i zamontowanie dysków twardych, a następnie sprawdzenie systemów plików sprawiających problemy i ewentualne usunięcie przyczyny problemów – na szczęście zdarza się to dość rzadko. Jeśli zdecydowałeś się nie używać programu LILO do ładowania Linuxa, możesz również potrzebować dyskietki, by uruchomić system. W takim przypadku dyskietka startowa działa tak samo jak DOS-owa dyskietka systemowa.
Można również samodzielnie stworzyć dyskietkę startową, kopiując na nią jądro systemu z dysku twardego. Jądro systemu zwykle przechowywane jest w pliku o nazwie vmlinuz, vmlinux, Image lub /etc/Image, zależnie od dystrybucji. Jądro o nazwie vmlinuz jest skompresowane (rozpakowuje się automatycznie podczas ładowania do pamięci), dzięki czemu zajmuje mniej miejsca na dysku.
Po odnalezieniu pliku zawierającego jądro systemu należy zmienić partycję montowaną przez jądro jako partycja główna (ang. root partition). W naszym przypadku jako partycja główna ma zostać użyta partycja zapisana na dyskietce. Partycja główna ustawiana jest poleceniem rdev, którego składnia jest następująca:
rdev nazwa_jądra urządzenie
nazwa_jądra to nazwa pliku zawierającego jądro systemu. Urządzenie to linuxowa nazwa partycji, która ma zostać zamontowana jako partycja główna. Jeśli partycją główną używaną przez jądro vmlinuz ma być partycja zapisana na dyskietce w pierwszej stacji dysków, należy wydać następujące polecenie:
rdev vmlinuz /dev/fd0
Aby zmodyfikować proces uruchamiania systemu, można również wywołać polecenie rdev z innymi argumentami – dokładniejsze informacje na ten temat znajdziesz na stronach man.
Ostatnim krokiem procesu tworzenia dyskietki startowej jest skopiowanie na nią jądra systemu. Należy użyć sformatowanej wcześniej (na przykład w systemie DOS) dyskietki, dzięki czemu Linux będzie mógł rozpoznać typ i gęstość nośnika. Aby skopiować plik zawierający kernel na dyskietkę, wydaj polecenie:
cp vmlinuz /dev/fd0
Teraz dyskietka jest już gotowa do użycia. Niestety, w tej chwili nie ma możliwości uruchomienia systemu z dysku twardego – w tym celu należy ponownie zmienić partycję montowaną jako partycja główna (na przykład wydając polecenie rdev vmlinuz /dev/hda6). Po ponownym skonfigurowaniu partycji głównej można uruchomić system zarówno z dyskietki, jak i z dysku twardego, co umożliwia stworzenie kilku konfiguracji. Dyskietkę startową zwykle można również utworzyć używając programu setup.
LILO to program znajdujący się w sektorze startowym (ang. boot sector) dysku twardego i pozwalający na życzenie uruchamiać Linuxa bądź też, po odczekaniu zadanej liczby sekund, uruchamiać system operacyjny skonfigurowany jako domyślny.
Program LILO może być używany z systemami innymi niż Linux, na przykład takimi jak OS/2 czy DOS. Jeśli jego konfiguracja przewiduje automatyczne uruchamianie systemu Linux, to aby przerwać proces uruchamiania, należy wcisnąć klawisz Alt, Control lub Shift. Umożliwi to wybranie systemu operacyjnego, który ma zostać uruchomiony. Jeśli żaden system operacyjny nie jest skonfigurowany jako domyślny, za każdym razem trzeba będzie zdecydować, który system należy uruchomić.
W niektórych dystrybucjach Linuxa do konfigurowania procesu uruchamiania systemu służy plik /etc/lilo (lub /etc/lilo.conf); w innych proces ten jest konfigurowany przez program instalacyjny – w takim przypadku właśnie tego programu należy użyć do wprowadzania zmian konfiguracyjnych.
Wyłączenie zasilania na pewno nie jest dobrym sposobem na zakończenie pracy systemu. Taka sytuacja może spowodować uszkodzenie systemu plików, czasem nawet nieodwracalne. Ponieważ w systemie Linux przez cały czas otwartych jest wiele plików i działają różne procesy, wszystkie one muszą być prawidłowo zamknięte przed wyłączeniem zasilania.
Istnieje kilka metod zamykania systemu, ale najczęściej używa się w tym celu polecenia shutdown. Jego składnia jest następująca:
shutdown [minuty] [informacja]
minuty to liczba minut, jaką należy odczekać przed zamknięciem systemu. Tekst przekazany jako parametr informacja jest wyświetlany na konsolach wszystkich aktualnie zalogowanych użytkowników. Niektóre wersje polecenia shutdown pozwalają podać parametr now zamiast liczby minut, co powoduje natychmiastowe zamknięcie systemu; inne wersje w tym celu należy wywołać bez argumentów, jeszcze innym należy podać 0 jako liczbę minut. Można również zażądać, by po zamknięciu system został ponownie uruchomiony (za pomocą opcji –r – ang. reboot).
Użycie polecenia shutdown jest jak najbardziej na miejscu, jeśli z systemu korzysta ktoś oprócz Ciebie. Dzięki temu pozostali użytkownicy mają czas na zapisanie wyników swojej pracy i wylogowanie się z systemu. Polecenie to może również być używane do automatycznego przeładowywania systemu (na przykład codziennie o trzeciej nad ranem). Zalogowani użytkownicy zostaną uprzedzeni stosownym komunikatem.
Jeśli chcesz natychmiast zamknąć system, możesz użyć kombinacji klawiszy Alt+Control+ Delete lub polecenia halt. Spowoduje to natychmiastowe zakończenie działania wszystkich procesów i wstrzymanie działania systemu, dzięki czemu można wyłączyć komputer.
Niektóre wersje Linuxa nie obsługują kombinacji klawiszy Alt+Control+ Delete, co gorsza – starsze dystrybucje po ich naciśnięciu zatrzymywały system bez prawidłowego zakończenia działających procesów, co może powodować problemy. Powinieneś to sprawdzić w dokumentacji.
Systemy plików nie są dostępne do momentu, aż zostaną zamontowane w głównym systemie plików. Nawet dyski twarde muszą być montowane (podczas uruchamiania systemu montowany jest tylko główny system plików). Do montowania systemów plików służy polecenie mount.
Podczas procesu uruchamiania systemu polecenie mount używane jest w czasie przetwarzania plików konfiguracyjnych (takich jak /etc/rc lub znajdujących się w katalogu /etc/rc.d) do zamontowania wszystkich systemów plików wyszczególnionych w pliku /etc/fstab. Każdy z nich posiada tam własny wpis, składający się z nazwy urządzenia, punktu zamontowania, typu systemu plików i opcji.
Za pomocą polecenia mount można również w każdej chwili dodać nowy system plików zapisany na dysku twardym, dysku CD-ROM, dyskietce czy dowolnym innym nośniku obsługiwanym przez system. Składnia polecenia mount jest następująca:
mount system_plików punkt_zamontowania
system_plików to nazwa urządzenia, na którym zapisany jest system plików. Przykładowo, jeśli c...
Wolf-1