4
Układ chłodzenia – ma za zadanie odprowadzenie nadmiaru ciepła i utrzymywanie temperatury silnika
na poziomie wartości eksploatacyjnych w celu zabezpieczenia go przed przegrzaniem.
BUDOWA UKŁADU CHŁODZENIA .
Sposoby chłodzenia silników:
- chłodzenie powietrzem, nazywane chłodzeniem bezpośrednim;
- chłodzenie cieczą, nazywane chłodzeniem pośrednim.
Chłodzenie powietrzem
Chłodzenie powietrzem polega na bezpośredniej wymianie ciepła między gorącymi ściankami cylindra i głowicy a owiewającym je powietrzem. Najważniejszymi elementami układu chłodzenia powietrzem są;
- powierzchnia chłodząca;
- dmuchawa;
- przewody powietrza i osłony kierujące;
- urządzenia do regulacji intensywności chłodzenia;
- czujniki i pozostały osprzęt.
Powierzchnia chłodząca jest ukształtowana w celu powiększenia powierzchni wymiany ciepła, zewnętrzne ścianki głowic i cylindrów silnika są gęsto użebrowane.
Dmuchawa służy do wytworzenia intensywnego przepływu powietrza wokół cylindrów. Zasysa ona zimne powietrze i tłoczy je na cylindry i głowice silnika, a niekiedy i na miskę olejową.
Przewody powietrzne i osłony kierujące, tzw. owiewki, zapewniają równomierny nadmuch powietrza. Zmienne warunki otoczenia, a także zmieniające się obciążenie silnika wymagają stosowania układu regulacji temperatury silnika.
Chłodzenie cieczą
Większość silników samochodów ciężarowych i autobusów jest chłodzona cieczą. Stosowane są dwie odmiany tych układów chłodzenia:
- otwarty;
- zamknięty.
Układ otwarty polega na tym, że przestrzeń chłodnicy jest połączona z atmosferą rurką przelewową, wskutek czego pewna ilość cieczy chłodzącej odparowuje. Ubytki cieczy chłodzącej trzeba więc często uzupełniać przez korek wlewowy w chłodnicy. Tego typu układ jest spotykany tylko w starszych konstrukcjach silników.
Układ zamknięty charakteryzuje się tym, że przestrzeń chłodnicy jest połączona ze zbiornikiem wyrównawczym. W zbiorniku wyrównawczym lub w chłodnicy jest umieszczony zawór parowo-powietrzny, który utrzymuje w układzie chłodzenia nadciśnienie i powoduje tym samym podwyższenie temperatury wrzenia cieczy do 105¸112o C.
- pompa wodna,
- wentylator,
- termostat,
- chłodnica,
- korek wlewu z zaworem parowo-powietrznym,
- zbiorniczek wyrównawczy (układ zamknięty),
- płaszcz wodny.
Korek wlewu służy do uzupełniania ilości cieczy chłodzące. W zamkniętym układzie chłodzenia jest umieszczony w zbiorniku wyrównawczym.
Termostat jest to zawór umieszczony w przewodzie odprowadzającym gorącą ciecz z silnika do chłodnicy, sterujący ilością cieczy dopływającej do chłodnicy. W położeniu zamkniętym termostat odcina dopływ cieczy do chłodnicy. Ciecz krąży wówczas w tzw. małym obiegu, co sprzyja szybkiemu nagrzewaniu się silnika.
Pompa cieczy chłodzącej zapewnia ciągły przepływ cieczy chłodzącej w układzie chłodzenia.
Wentylator zapewnia przepływ powietrza przez chłodnicę. Jest napędzany za pomocą pasków klinowych i sprzęgła elektromagnetycznego lub za pomocą silnika elektrycznego. Napęd jest samoczynnie odłączany zależnie od temperatury cieczy chłodzącej.
Czujnik temperatury jest umieszczony w najgorętszym miejscu silnika, najczęściej w komorze termostatu.
Omawiam na podstawie literatury i samochodu ciężarowo – terenowego star 266
5
Układ zasilania – ma za zadanie wytworzenie mieszanki paliwo – powietrznej i dostarczenie jej do cylindrów silnika
w odpowiedniej kolejności.
6
Układ zasilania w paliwo na przykładzie pojazdu STAR 266:
1. 2 zbiorniki paliwa
2. zawór obrotowy
3. osadnik paliwa z wkładem metalowym
4. pompka zasilająca
5. filtry paliwa
6. pompa wtryskowa
7. przewody wysokiego ciśnienia
8. wtryskiwacze
9. przewody nadmiarowe
7
Ogólna budowa układu wylotu spalin.
Produkty spalania paliwa, tzw. spaliny, wydalane z silników ZS są dużym zagrożeniem dla środowiska z dwóch powodów:
· zawierają sadzę oraz inne toksyczne związki chemiczne;
· ich uchodzeniu do atmosfery towarzyszy dokuczliwy hałas.
W celu ograniczenia ich ujemnego wpływu , na drodze wylotu spalin z silnika instalowane specjalne urządzenia.
Tłumienie hałasu odbywa się w tzw. tłumikach wylotu umieszczonych najczęściej pod pojazdem.
Każdy pojazd musi być wyposażony w skutecznie działający
tłumik, aby poziom hałasu nie był wyższy od dopuszczalnego przez normę.
Hałas wywołany pracą silnika jest jedynym z parametrów
mierzonych za pomocą specjalnych przyrządów podczas okresowych badań technicznych pojazdu. Układ wylotowy musi być tak zbudowany, aby uchodzące z silnika spaliny w całości uchodziły do atmosfery i nie wywoływały nadmiernego hałasu.
Przewód wylotowy odprowadza spaliny z poszczególnych cylindrów do kolektora wydechowego, z którego wędrują one do tłumika a stamtąd do atmosfery.
W celu zapewnienia szczelności pomiędzy przewodami a silnikiem umieszcza się uszczelki metalowo-azbestowe.
Ciśnienie spalin w chwili otwarcia zaworu wydechowego jest jeszcze dość duże. Dlatego też przy swobodnym wylocie do atmosfery powodują one zbyt duży hałas. Ażeby temu przeciwdziałać na drodze spalin od cylindra do atmosfery umieszcza się tłumik.
Rury układu wydechowego odbierając ciepło od spalin ochładzają je i zmniejszają w ten sposób ich ciśnienie po dotarciu ich do tłumika.
Z tego względu tłumiki lokalizowane są najczęściej w końcowej części rury odprowadzającej. Obudowa tłumika wykonana jest z blachy, wewnątrz znajdują się specjalne przegrody lub rury z otworami, których zadaniem jest stopniowe rozprężanie spalin oraz rozpraszanie hałasu przez odbijanie fal dźwiękowych.Omawiany układ wylotowy podwieszony jest do ramy za pomocą specjalnych wieszaków, przyjmujących na siebie drgania układu wylotu spalin.
UKŁAD ZASILANIA W POWIETRZE.
Budowa układu zasilania silnika w powietrze
Elementy doprowadzające powietrze.
Wraz z zasysanym powietrzem do cylindrów dostaje się pył krzemionkowy, który jest bardzo szkodliwy dla silnika. Pył ten, osadzając się na ściankach cylindra, tworzy pastę ścierną, która przyspiesza zużycie gładzi, tłokowych, pierścieni tłokowych, a przedostając się do oleju niszczy także łożyska i czopy wału korbowego. Zawartość pyłu w powietrzu jest bardzo różna. Na placach budowy, na polnych drogach i na bezdrożach zapylenie może sięgać nawet 0.2 g/m3. W mieście i na drogach o ulepszonej nawierzchni jest mniejsze - 0.01¸0.02 g/m3. W celu zabezpieczenia silnika przed przyspieszonym zużyciem stosuje się filtry powietrza. Zatrzymywane w filtrze zanieczyszczenia po pewnym czasie powodują zatkanie filtra, a przez to gorsze napełnianie cylindrów powietrzem, zmniejszenie mocy silnika i zwiększenie dymienia, a w silnikach doładowanych wzrost temperatury spalin i przegrzewanie silnika. Dlatego filtry wymagają okresowego obsługiwania przez kierowcę. W silnikach doładowanych zanieczyszczenie filtra jest sygnalizowane zaświeceniem się lampki kontrolnej w kabinie kierowcy. Rozróżnia się filtry: bezwładnościowe, z wkładkami filtrującymi, zespolone.
Filtry bezwładnościowe.
Działanie tych filtrów polega na wytrącaniu zanieczyszczeń z powietrza i gromadzeniu ich w zbiorniku lub usuwaniu na zewnątrz. Ich sprawność jest jednak mała.
W filtrze cyklonowym zanieczyszczenia gromadzą się w pojemniku, z którego najczęściej są odsysane przez gazy spalinowe, a w filtrze z kąpielą olejową - w oleju, który trzeba okresowo wymieniać.
Filtry z wkładami filtrującymi.
Wkłady filtrujące mogą być papierowe, filcowe, z siatki metalowej, włosia itp. W celu poprawienia filtracji wkłady z siatki metalowej są zwilżane olejem. Największe zastosowanie mają obecnie filtry z wkładem papierowym. Filtry z wkładami mają dużą sprawność filtracji, lecz szybko ulegają zanieczyszczeniu.
Filtry zespolone.
Stanowią połączenie dwóch lub trzech prostych filtrów, przez które kolejno przepływa powietrze. Na ogół pierwszy jest filtr bezwładnościowy. Filtry tego typu mają szerokie zastosowanie, szczególnie w pojazdach pracujących w trudnych warunkach terenowych.
Przewód powietrza
Jeżeli konstrukcja pojazdu na to pozwala, to filtr powietrza powinien być usytuowany jak najbliżej silnika, np. znajdują się na zewnątrz kabiny. Wtedy są połączone z silnikiem przewodami o dużej średnicy. Przewody te muszą być szczelne na całej swej długości oraz w miejscu połączenia
z filtrem i z silnikiem.
lancet.eskulap