ORTOPEDIA I TRAUMATOLOGIA cz I (Szapel).pdf
(
365 KB
)
Pobierz
ORTOPEDIA I TRAUMATOLOGIA
ORTOPEDIA I TRAUMATOLOGIA
ODDZIAŁ I KLINIKI ORTOPEDII I TRAUMATOLOGII
SZPITALA MON PRZY UL. SZASERÓW
Prof. K.Kwiatkowski, lek.med. J.Stachowiak, lek.med. T.Sowiński, dr J.Słomiński
ZAKRES ZAGADNIEŃ
I
COXARTROZA
II
GONARTROZA
III
ZŁAMANIE
IV
ZWICHNIĘCIE STAWU RAMIENNEGO
V
SKRĘCENIE STAWU SKOKOWEGO
VI
SKOLIOZA
VII
MŁODZIEŃCZE ZŁUSZCZENIE GŁOWY
KOŚCI UDOWEJ
VIII
STAW KOLANOWY – STABILIZACJA
BIERNA
PRZYGOTOWAŁ:
KAROL SZAPEL
WYDZIAŁ REHABILITACJI
AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W WARSZAWIE
*2007
MATERIAŁ DO EGZAMINU
ORTOPEDIA I TRAUMATOLOGIA ; MATERIAŁ DO EGZAMINU ; AWF W-WA, WYDZ. REH.
I. COXARTROZA
Coxarthrosis
Zmiany zwyrodnieniowe stawu biodrowego
Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego (coxarthrosis), polega na niszczeniu stawu , które
wiąże się z anormalnymi procesami i mechanizmami degradującymi kość i chrząstkę stawową,
powodującymi niedostateczną odbudowę chrząstki, przebudowę podchrzęstnej warstwy kości oraz
powstania osteofitów. Równocześnie w tkankach miękkich otaczających staw następują zmiany
zapalne. Z tego względu schorzeniu nadaje się nazwę “osteoarthroosis” lub “osetoearthritis” jeśli
uwzględnia się zjawisko zapalne procesu zwyrodnieniowego. Zmiany te mają zazwyczaj charakter
powolny, lecz stale postępujący i prowadzą do powstania zespołu chorobowego o ustalonych
objawach. Dotyczy wszystkich ludzi w wieku średnim i starszym, bez względu na płeć i rasę, często
obejmując inne stawy równocześnie.
- - -
Historia poznawania choroby zwyrodnieniowej stawów
Podstawy rozumienia patologii zwyrodnieniowej stawu dały prace prowadzone przez
braci
Hunter
w latach 1743 – 1759 . Termin
“arthritis deformans”
wprowadził
Rudolf Virchow
w
1869r. Określenie
“choroba zwyrodnieniowa stawu”
wprowadził
Bauer
i wsp. w 1942 na
podstawie dowodów, że choroba dotyczy chrząstki stawowej i jest związana ze starzeniem się
organizmu .
- - -
Staw biodrowy budowa i patomechanika
Staw biodrowy człowieka jest najbardziej obciążonym ze stawów. Dzięki swojej budowie, silnym
mięśniom i więzadłom, jest on przystosowany do przenoszenia dużych i długotrwałych obciążeń
statycznych i dynamicznych. Staw biodrowy (articulatio coxae) jest stawem kulistym, łączącym
miednicę z kością udową. Panewka stawu (acetabulum) pogłębiona jest wysokim obrębkiem
stawowym (labrum acetabulare) tworzącym w jej wcięciu więzadło poprzeczne (ligamentum
transversum). Właściwą powierzchnię stawową tworzy pokryta chrząstką powierzchnia księżycowata
(facies lunata), podczas gdy dół panewki (fossa acetabuli) wypełniony jest tkanką tłuszczową,
kosmkami maziówki i więzadłem głowy kości udowej, które wymaga procesu smarowania stawu,
dzięki jego ruchom głowa jest zwilżona podczas zgięcia i prostowania stawu, co poprawia warunki
tribiologiczne stawu.Drugą składowa stawu tworzy, głowa kości udowej (caput femoris), do której
przyczepia się więzadło głowy kości udowej.Torebka stawowa obejmująca obrębek stawowy, głowy
kości udowej i większą część szyjki wzmocniona jest więzadłami miedniczno-udowymi.
Kość udowa u osób dorosłych w końcu bliższym tworzy kąt trzonowo szyjkowy,który wynosi około
128º
. Szyjka kości udowej zwrócona jest do przodu pod kątem
12-15º
(kąt antetorsji, antewersji,
przodoskręcenia, przodopochylenia).Zakres ruchów w stawie biodrowym jest wielopłaszczyznowy i
odbywa się w nieskończonej ilości osi. Główne płaszczyzny ruchu, to płaszczyzna strzałkowa (dla
ruchów zgięcia i prostowania), płaszczyzna czołowa (dla odwiedzenia i przywiedzenia), oraz oś ruchów
biegnąca przez środek głowy kości udowej i środek stawu kolanowego ( dla ruchów obrotowych) .
Przyjmuje się że zakres ruchów w stawie biodrowym jest następujący: zginanie
120-140º
,
prostowanie
15-40º
, odwodzenie
30-45º
, przywodzenie
20-45º
, rotacja wewnętrzna
30-60º
,
rotacja zewnętrzna
25-45º
. Główna rola w mechanizmie smarowania stawu biodrowego odgrywa
maź stawowa, która zapobiega bezpośredniemu stykowi współpracujących ze sobą powierzchni
stawowych. Niewielka ilość płynu (3-5ml) zapewnia znikomy opór tarcia powierzchni chrząstek
stawowych. Brak odpowiedniej ilości mazi stawowej w stawie pogarsza jej właściwości na skutek
zmian chorobowych mogą doprowadzić do nieprawidłowego tarcia a tym samym do przyśpieszonego
zużycia chrząstki, poważnych uszkodzeń powierzchni stawowych i chorób stawu biodrowego .
ORTOPEDIA I TRAUMATOLOGIA ; MATERIAŁ DO EGZAMINU ; AWF W-WA, WYDZ. REH.
- 2 -
BIOMECHANIKA I MIĘŚNIÓWKA STAWU BIODROWEGO
„Manualne mobilizacje stawów kończyn” , Kaltenborn
Mięśnie
, które mają wpływ na ruchomość stawu biodrowego:
1.
pośladkowy wielki
2.
pośladkowy średni
3.
pośladkowy mały
4.
gł długa m dwugłowego uda
5.
półścięgnisty
6.
półbłoniasty
7.
napinacz powięzi szerokiej
8.
krawiecki
9.
prosty uda (gł prosta m czworobocznego uda)
10.
biodrowo – lędźwiowy
a.
biodrowy
b.
lędźwiowy większy
11.
przywodziciel wielki
12.
przywodziciel długi
13.
przywodziciel krótki
14.
smukły
15.
gruszkowaty
16.
zasłaniasz zewnętrzny
17.
zasłaniasz wewnętrzny
18.
czworoboczny uda
19.
bliźniaczy górny
20.
bliźniaczy dolny
21.
grzebieniowy
Zginacze:
a.
biodrowo – lędźwiowy
b.
prosty uda
c.
dodatkowo:
i.
przywodziciel długi
ii.
przywodziciel krótki
iii.
smukły
iv.
napinacz powięzi szerokiej
v.
czworoboczny uda
vi.
krawieckI
Prostowniki:
a.
pośladkowy wielki
b.
gł długa dwugłowego uda
c.
półbłoniasty
d.
przywodziciel wielki
e.
dodatkowo
i.
pośladkowy mały
ii.
zasłaniacze
iii.
bliźniacze
iv.
gruszkowaty
Przywodziciele:
a.
przywodziciele
b.
grzebieniowy
c.
smukły
Odwodziciele:
a.
pośladkowy średni
b.
pośladkowy mały
c.
napinacz powięzi szerokiej
d.
dodatkowo:
i.
krawiecki
Rotatory zewnętrzne:
a.
biodrowo – lędźwiowy
b.
pośladkowy wielki
ORTOPEDIA I TRAUMATOLOGIA ; MATERIAŁ DO EGZAMINU ; AWF W-WA, WYDZ. REH.
- 3 -
c.
pośladkowy mały
d.
zasłaniacie
e.
bliźniacze
f.
czworoboczny uda
g.
gruszkowaty
h.
dodatkowo:
i.
przywodziciel długi
ii.
przywodziciel krótki
iii.
grzebieniowy
iv.
smukły
v.
krawiecki
Rotatory wewnętrzne:
a.
pośladkowy mały
b.
pośladkowy średni
c.
przywodziciel wielki
d.
dodatkowo:
i.
napinacz powięzi szerokiej
- - -
Przyczyny i podział choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego
Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego jest zmianą patologiczną chociaż objawy
kliniczne,radiologiczne i anatomopatologiczne są podobne. Dzielimy ją na
pierwotną-samoistną
i
wtórną
. Do grupy pierwszej zaliczamy zmiany zwyrodnieniowe tych chorych u których dostępnymi
metodami rozpoznawczymi nie potrafimy wykryć przyczyny choroby. Znaczenie mogą mieć
uwarunkowania genetyczne. Pierwotne działanie czynników organicznych poza biodrem może osłabić
wydolność struktur śródstawowych, a normalne funkcjonowanie doprowadza do przedwczesnego
zużycia stawu.
Wtórna postać może być wywołana wrodzonymi zmianami :
a. dysplazja
b. niedorozwój panewek
c. wrodzone zwichnięcie stawu,
d. wrodzone biodro szpotawe,
e. biodro koślawe,
f. młodzieńcze złuszczenie kości udowej
g. zaburzeniem w okresie wzrostowo-rozwojowym (ch. Perthesa)
h. złamania szyjki kości udowej
i. zwichnięcia
j. zrośnięcia wadliwym ustawieniu, dystrofie
k. zmianami zapalnymi swoistymi i nieswoistymi , zaburzeniami przemiany
materii
- - -
Zmiany patomorfologiczne i objawy kliniczne
Choroba zwyrodnieniowa ma charakter powolnych zmian, które w ciągu wielu lat mogą ulec
stabilizacji, niewielkiej poprawie i złagodzeniu objawów klinicznych, oraz szybkiej destrukcji
powierzchni stawowej. Czas postępu choroby jest różny u poszczególnych chorych i zależy od wielu
czynników.Zmiany dotyczą chrząstki stawowej, warstwy podchrzęstnej kości, przynasady kości, błony
maziowej, więzadeł, torebki stawowej i mięśni działających na ten staw. Proces chorobowy rozpoczyna
się od zmian w powierzchownej warstwie chrząstki stawowej, dochodzi tutaj do spluszowacenia jej
powierzchni, oraz mikropęknięć.
Wraz z rozwojem zmian chorobowych coraz większa część powierzchni stawowej staje się szorstka i
nieregularna a włóknowatość rozciąga się w głąb tkanki chrzęstnej, docierając do podchrzęstnej
warstwy kości.
ORTOPEDIA I TRAUMATOLOGIA ; MATERIAŁ DO EGZAMINU ; AWF W-WA, WYDZ. REH.
- 4 -
Powiększenie się szczelin w chrząstce powoduje jej oderwanie i uwalnianie wolnych fragmentów do
jamy stawowej, powodując niszczenie chrząstki, a w końcowej fazie odsłonięcie kości .
- - -
Rozwój zmian w chorobie zwyrodnieniowej stawu biodrowego
możemy podzielić na trzy fazy:
1.faza wstępna
(wczesne zmiany zwyrodnieniowe) – uszkodzona zostaje macierz chrząstki,
rozerwane włókna kolagenu, gromadzenie się złogów kryształów w chrząstce i torebce stawowej,
chondrocyty uwalniają miediatory komórkowe, następuje rozrost warstwy podchrzęstnej.
2.faza postępu
(zaawansowane zmiany ) – powstanie torbieli śródkostnych, osadzenie fragmentów
chrząstki w błonie maziowej, dochodzi do postępującego uszkodzenia chrząstki stawowej i
rozprzestrzeniania się tkanki kościotwórczej na powierzchni stawowej.
3.faza nasilenia
(zmian utrwalonych) – powstają ogniska martwicy kości, odczyn wytwórczy błony
maziowej, sklerotyzacja powierzchni stawowej ze stwardnieniem kości, tworzenie osteofitów, nasilenie
zapalenia błony maziowej.
Rozwój objawów klinicznych jest uzależniony od stopnia zaawansowania zmian w stawie biodrowym.
Pierwsze objawy kliniczne polegają na ograniczeniu ruchomości w zakresie ruchu rotacji wewnętrznej,
odwodzenia , wyprostu , na końcu dopiero dochodzi do ograniczenia ruchu zgięcia stawu biodrowego.
Pojawienie się bólu nie jest charakterystyczne, często ból pojawia się najpierw w stawie kolanowym, w
pośladku a dopiero później w okolicy pachwiny i bocznej części stawu biodrowego. W badaniu
klinicznym ruchy bierne mogą być bolesne powodując ograniczenie ruchomości, dochodzi do
ograniczenia swobodnego ruchu czynnego, może występować wyczuwalne trzeszczenie, obrzęk,
wysięk w stawie, wzmożone ucieplenie skóry ponad stawem, duża wrażliwość na dotyk. W wyniku
objęcia procesem chorobowym tkanek miękkich i mięśni dochodzi do osłabienia siły mięśniowej
zaników i niestabilności stawu powodując podwichnięcie głowy kości udowej .
Niekiedy dochodzi do wymuszonej pozycji kończyny dolnej w rotacji zewnętrznej , zgięciu stawu
biodrowego i przywiedzeniu. W przypadku rozwoju zmian dochodzi do skrócenia kończyny dolnej i
zaburzeń chodu.
- - -
BADANIA OBRAZOWE
Najważniejszym badaniem dodatkowym jest badanie radiologiczne stawu biodrowego, dokładna
analiza radiogramów pozwala stwierdzić postęp zmian zwyrodnieniowych. Inne badania jak tomografia
komputerowa (CT), rezonans magnetyczny (MR), densytometria w mniejszym stopniu są
wykorzystywane rozpoznawaniu choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego.
W początkowej fazie choroby w obrazie radiologicznym obserwujemy nieznaczne zwężenie szpary
stawowej, sklerotyzację kostną powierzchni stawowej w strefach obciążania. Wraz z rozwojem zmian
dochodzi do zwężenia dalszego szpary stawowej, pojawienia się dziobiastych narośli kostnych,
powiększa się obszar sklerotyzacji. Następnie w miejscu największego obciążania dochodzi do
powstania torbielowatych ubytków tkanki kostnej, zniekształcenia głowy kości udowej, przerwania
łuku Shentona-Menarda, podwichanie do góry głowy kości udowej.W wyniku postępujących zmian
degradacji chrząstki stawowej dochodzi do całkowitego zwężenia szpary stawowej i do całkowitego
samozniszczenia stawu. Inne zmiany radiologiczne są charakterystyczne już do wybranych
przypadków (biodro szpotawe, koślawe, dysplastyczne).
ORTOPEDIA I TRAUMATOLOGIA ; MATERIAŁ DO EGZAMINU ; AWF W-WA, WYDZ. REH.
- 5 -
Plik z chomika:
teresawawa
Inne pliki z tego folderu:
SAMPLE to wyraz ułatwiający prowadzenie wywiadu ratowniczego.doc
(24 KB)
gipsowanie.MOV
(129981 KB)
OPATRUNKI GIPSOWE1.ppt
(43692 KB)
1.jpg
(275 KB)
2(1).jpg
(251 KB)
Inne foldery tego chomika:
- █ █ █ FILMY 2013 CHOMIKUJ
@ Blok Porodowy
►Kabarety
☺ Filmy Nowości 2011-2013 Lektor PL
Anatomia świętych
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin