1. dno2. krzywizna większa3. trzon4. (kolano)5. jama odźwiernikowa6. kanał odźwiernika7. wcięcie kątowe8. krzywizna mniejsza9. fałdy żołądkoweE. przełykD. dwunastnica (opuszka i fragment części zstępującej)
Żołądek jest workiem mięśniowym o hakowatym kształcie, z przełykiem łączy się przez wpust żołądka (cardia), a z dwunastnicą łączy go odźwiernik (pylorus), otwór otoczony silną mięśniówką okrężną, która rozszerza się i zwęża w zależności od różnicy pH między środowiskami.
Żołądek (łac. gaster, ventriculus) - to narząd stanowiący część przewodu pokarmowego, którego zasadniczą rolą jest trawienie zawartych w pokarmie białek (nie zachodzi więc trawienie tłuszczów, a trawienie cukrów jest wręcz hamowane przez niskie pH żołądka). Żołądek wydziela sok żołądkowy zawierający enzymy trawienne:
· podpuszczka - ścina białko w mleku
· pepsyna - zapoczątkowuje trawienie białek
Żołądek wydziela kwas solny, który uaktywnia enzymy trawienne oraz zabija drobnoustroje.
U kręgowców jest to rozszerzona część pomiędzy przełykiem i jelitem.
W budowie makroskopowej żołądka można wyróżnić następujące elementy:
· wpust żołądka (łac. cardia ventriculi)
· dno żołądka (fundus ventriculi)
· trzon żołądka (corpus ventriculi)
o krzywizna mniejsza (curvatura minor)
o krzywizna większa (curvatura major)
· część przedodźwiernikową (pars prepylorica)
· odźwiernik (pylorus ventriculi)
Dwunastnica (łac. duodenum) u człowieka to rurowaty organ długości 25-30 cm, wychodzący z żołądka i stanowiący początkowy odcinek jelita cienkiego. Początkowy odcinek dwunastnicy łączy się z odźwiernikiem żołądka, końcowy przechodzi w jelito czcze. Dwunastnica leży na wysokości pierwszego kręgu lędźwiowego. Z kształtu przypomina literę C, a raczej podkowę zwróconą wypukłą częścią ku stronie prawej, wklęsły obwód obejmuje głowę trzustki. Do zstępującego odcinka dwunastnicy uchodzą wspólnie przewód żółciowy i przewód trzustkowy.
Dwunastnica jest zazwyczaj dzielona na cztery części. Idąc od strony żołądka są to:
· najwyższa część nazywana także opuszką dwunastnicy. Jest to jedyny fragment posiadający krezkę, dzięki której większą swobodę ruchów ma żołądek.
· część zstępującą dwunastnicy (tutaj uchodzą przewody i wpadają enzymy trawienne wraz z żółcią do światła dwunastnicy).
· część poprzeczna (horyzontalna).
· część wstępująca.
Dwunastnica posiada również trzy zakręty:
· górny - pomiędzy żołądkiem a częścią zstępującą.
· dolny - pomiędzy częścią zstępującą a horyzontalną.
· dwunastniczo-czczy - na granicy z jelitem czczym, dochodzi do niego więzadło Treitza.
JELITO CIEŃKIE
Jelito czcze (łac. jejunum) to jedna z trzech części jelita cienkiego, leżąca pomiędzy dwunastnicą a jelitem krętym. W nim odbywa się wchłanianie pokarmu. U ludzi dorosłych osiąga długość od 2-8 m.
W błonie śluzowej jelita cienkiego występują liczne gruczoły, wydzielające sok jelitowy lub zasadowy śluz (około 2 litrów na dobę) - wartość pH utrzymuje się na poziomie 7-8, czyli jest neutralna lub lekko zasadowa. Błona śluzowa ma również mnóstwo malutkich, unerwionych wypustek, do których dochodzą bardzo cienkie naczynia krwionośne i limfatyczne. Każda wypustka, kosmek ma na sobie tzw. krypty, czyli lekkie wgłębienia na powierzchni, zaś komórki wyściełające wnętrze jelita posiadają mikrokosmki - dlatego powierzchnia jelita stanowi największą powierzchnię kontaktu ze środowiskiem zewnętrznym (źródła podają nawet do 400m2). Wchłania mleczko pokarmowe i za pomocą krwi dostarcza pożywienie do każdej żywej komórki organizmu. Tutaj odbywa się zasadnicza część trawienia.
Jelito czcze zwłok jest zazwyczaj puste - stąd nazwa.
Jelito kręte (łac. ileum) - końcowy odcinek jelita cienkiego. U człowieka ma ono około 3 metrów długości. W tej części przewodu pokarmowego zachodzą końcowe etapy trawienia, oraz wchłanianie strawionej treści pokarmowej. Jelito to kończy się zastawką krętniczo-kątniczą.
Wyrostek robaczkowy (łac. appendix vermiformis) to cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków; u człowieka narząd szczątkowy.
U człowieka wyrostek ma postać ślepo zakończonej cewki o zmiennej długości, najczęściej 8-10 cm, rzadko przekraczającej 20 cm. Leży w prawym dole biodrowym, aczkolwiek jego dokładne położenie jest wysoce zmienne osobniczo. Najczęściej (41,5% [1]) swobodnie zwisa do miednicy mniejszej (tzw. wyrostek miedniczny). Niekiedy leży w dole biodrowym, często w bezpośrednim sąsiedztwie talerza kości biodrowej (13%[1]). Nierzadko wyrostek układa się między pętlami jelitowymi (43% przypadków [1]). Rzadziej położony jest za kątnicą lub przebiega obok niej (tzw. wyrostek zakątniczy lub typu wstępującego, 2,5%[1]). Wyjątkowo, w przypadku odwrotnego ułożenia trzewi albo malrotacji jelit, wyrostek znajduje się w okolicy lewego dołu biodrowego. W wieku dziecięcym zwykle jest jeszcze drożny, niekiedy (2-3%) tworzy lejkowate rozszerzenie u podstawy, zachowując embrionalny kształt. Błona śluzowa wyrostka pokryta jest nabłonkiem walcowatym jednowarstwowym i posiada gruczoły jelitowe oraz liczne skupiska tkanki limfatycznej w postaci grudek chłonnych (folliculi lymphatici aggregati), przez co wyrostek jest czasem zwany migdałkiem jelitowym. Wyrostek posiada silnie rozwiniętą warstwę mięśniową. Pokrywa go otrzewna tworząca krezkę (krezeczkę) wyrostka robaczkowego (mesoappendix). Wyrostek unaczyniony jest przez tętnicę wyrostka robaczkowego (arteria appendicularis) odchodzącą od tętnicy krętniczo-okrężniczej (arteria ileocolica). Obok tętnicy między blaszkami krezki biegnie żyła wyrostka robaczkowego (vena appendicularis), prowadząca krew do żyły krezkowej górnej. Unerwienie pochodzi z pnia współczulnego i z nerwu błędnego.
JELITO GRUBE
Jelito ślepe (łac. cecum, kątnica) - pierwszy odcinek jelita grubego. Jelito ślepe leży w prawej okolicy biodrowej. Jest ono od jelita cienkiego oddzielone tzw. zastawką krętniczo-katniczą. Od jelita ślepego odchodzi wyrostek robaczkowy. Jelito ślepe przechodzi w okrężnicę wstępującą, która znowu pod wątrobą zagina się i biegnie mniej więcej poziomo w stronę lewą (na ilustracji w prawo) jako okrężnica poprzeczna; ta z kolei w lewym podżebrzu, pod śledzioną, znowu się zagina i biegnie w dół jako okrężnica zstępująca. Wreszcie przechodzi w esicę. Jest unaczynione przez tętnicę krętniczo-okrężniczą odchodzącą od tętnicy krezkowej górnej.
Nazwą "ślepa kiszka" określa się potocznie (i błędnie) także wyrostek robaczkowy lub zapalenie wyrostka robaczkowego. Wynika to z faktu, iż w przeszłości sądzono, że proces chorobowy obejmował kątnice i stan ten nazywano zapaleniem "ślepej kiszki".
Okrężnica (łac. colon) to najdłuższa i największa część jelita grubego, dzieląca się na cztery części:
· wstępującą (wstępnica, okrężnica wstępująca)
· poprzeczną (poprzecznica, okrężnica poprzeczna)
· zstępującą (zstępnica, okrężnica zstępująca)
· esowatą (esica, okrężnica esowata)
Okrężnica wstępująca (colon ascendens) znajduje się po prawej stronie jamy brzusznej. Zaczyna się od jelita ślepego, biegnie pionowo do góry i, zaginając się pod prawym płatem wątroby tzw. zagięciem wątrobowym (flexura coli dextra, flexura coli hepatica), przechodzi w okrężnicę poprzeczną (colon transversum). Poprzecznica biegnie mniej więcej poziomo w stronę lewą, następnie w lewym podżebrzu, pod śledzioną, ostro się zagina tzw. zagięciem śledzionowym (flexura coli sinistra, flexura coli lienalis) i przechodzi w okrężnicę zstępującą (colon descendens). Zstępnica biegnie w dół i przechodzi w esicę (colon sigmoideum) w kształcie pionowej litery S. Esica przechodzi w odbytnicę (rectum).
Charakterystyczną cechą okrężnicy są:
· taśmy - są to podłużne warstwy błony mięśniowej, ciągnące się równolegle do siebie na całej długości okrężnicy, które nie rozkładają się równomiernie na całym obwodzie
· wypuklenia - uwypuklenia na zewnątrz
· fałdy półksiężycowate - wpuklenia do światła jelita
Polski: Schemat jelita grubego, z zaznaczoną okrężnicą.
Odbytnica (rectum...
ob-3gr