6.doc

(34 KB) Pobierz
1

13. Kościół w czasach absolutyzmu:

Gallikanizm jest to długo trwający prąd we Francji, mający na celu znaczne uniezależnienie się od papiestwa. Miał on miejsce za panowania Ludwika XIV (1643-1715), dzięki któremu Francja stała się państwem wiodącym w Europie. Ludwik XIV znany z powiedzenia „Państwo to ja”, działał według zasady „jeden król, jedna wiara, jedno prawo”. Narzucał tym swoją wolę kościołowi, co spowodowało, wyraźny konflikt pomiędzy Francją a papiestwem. Gallikanizm była to francuska próba stworzenia kościoła narodowego. Gallikanizm swymi korzeniami sięga w głąb średniowiecza. W wieku XIII zaczęto podważać prawa papieża. W 1594r. Pierre Pithou wydał dzieło „Wolności kościoła gallikańskiego” gallikańskiego, których autor podkreśla prawa króla, prawa monarchów i ogranicza prerogatywy kościoła. Arcybiskup francuski Jakub Bering Bossuet w 1682r. wydał 4 artykuły gallikańskie, które zostały zatwierdzone przez Nadzwyczajne Zgromadzenie w Paryżu. Dotyczyły one:- papież otrzymywał od Boga jedynie władzę duchową, więc królowie i księża nie podlegają papieżowi, sobór stoi ponad papieżami, nadal są obowiązujące dekrety soborów w Konstancji i w Bazylei, władza papieska w kościele jest ograniczona kanonami, a we Francji zwyczajami gallikańskimi, doktrynalne orzeczenia papieskie są ostateczne tylko wtedy, gdy zostaną zaakceptowane przez cały kościół. Ludwik XIV zatwierdza te artykuły i nakazuje według nich nauczać. Papież Innocenty XI potępia te artykuły. Mimo tego, że później Ludwik XIV odwołuje te artykuły to wywierały one wpływ nawet do XIX wieku, kiedy to mocne papiestwo i nauczania Soboru Watykańskiego I (1869-1870) zadały mu ostateczny cios.

Ujawnienie się absolutyzmu monarszy: placetum- zatwierdzenie na wszelkie zarządzenia wymagało zgody prawnej. Papieże zwalczali placetum jednak na próżno. Wszystkie decyzje papieża musiały mieć potwierdzenie od władzy świeckiej. appelatium abusu- możliwość kierowania apelacji od wyroków kościelnych, ius inspectionis- prawo nadzoru, inspekcji nad prawidłowym funkcjonowaniem i rozwojem życia kościelnego. Nadzór państwa nad stowarzyszeniami religijnymi, ius exlusivae- prawo zgłaszania zastrzeżeń przez monarchów przeciwko kandydatom na wyższe funkcje kościoła. Władcy mieli wpływ na obsadę kościoła., ius reformanda- prawo reformowania kościoła, prawo czystości wiary, ius domini supremi- prawo do ograniczania, opodatkowania dóbr kościelnych. Gallikanizm doprowadził do ograniczenia władzy papieskiej w kościele. Febronianizm jest to wyraz tendencji rozwijających się w nowożytnym kościele, znanych także pod nazwą episkopalizmu (od łac., episcopus- biskup). Dążył do poszerzenia uprawnień biskupów, postulując tym samym ograniczenie władzy papieża. Ojcem febronializmu był biskup pomocniczy Rewiru Mikołaj von Hontheim (1701-1790) znany pod pseudonimem Justinus Febronius, a wytyczne tego programu zawierało jego dzieło „O obecnym stanie kościoła i o prawowitej władzy biskupa Rzymu”, opublikowane w 1763r. Dzieło mówiło o niezależności kościoła i o współpracy z państwem. Domagał się on m.in. ograniczenia władzy papieża, na rzecz biskupów, zarówno poszczególnych krajów jak i całego Kościoła. Żądał decentralizacji Kościoła i dowartościowania miejscowego episkopatu. Prawa istotne kościoła (juroesencjalia), prawa przypadłościowe (juroakcesoria). W 1774r. papież potępił dzieło Hontheim’a, ale na 26 biskupów niemieckich, 16 nie ogłosiło papieskiego potępienia.  Józefinizm jest to proces tworzenia w monarchii habsburskiej Kościoła państwowego zapoczątkowany przez cesarzową Marię Teresę a zakończony przez jej syna Józefa II. Postawił on sobie za cel odnowę życia i kultury religijnej kleru katolickiego i ogółu wiernych. Były to reformy podejmowane pod wpływem Oświecenia, rozumiane jako prawo monarchy dla tworzenia dobra kościoła i państwa. W realizacji reform, cesarzowej Teresie pomagała tzw. Wielka Czwórka. Cesarzowa Maria Teresa unowocześnia monarchę, sądownictwo, wprowadza język urzędowy, brak granic i ceł wewnętrznych. Powołuje komisję kontrolującą finanse kościoła, a szczególnie stosuje to wobec zakonów. Wprowadza zakaz ślubów zakonnych przed 24 rokiem życia, odsuwa zakonników od nauczania w szkołach, a nawet likwiduje niektóre klasztory, które nie prowadziły działalności socjalnej. W związku z tym to Państwo przejmuje opiekę nad ubogimi, szkolnictwem oraz przejmuje funkcję udzielania ślubów. Występuje także przeciwko procesjom, egzorcyzmom i zabobonom. Protestantów zmuszała do katolicyzmu.  Za czasów rządów Józefa II (1780-1790) Józefinizm przeżył nie tylko burzliwy rozwój, ale i kryzys, gdyż cesarz przeprowadził reformy w sposób zbyt samowolny (samowolnie zakładał nowe biskupstwa, liczne parafie i instytucje duszpasterskie). W 1781. wydał edykt zapewniający wolność sumienia i wyznania. Znosi zakony kontemplacyjne, które według niego były niepotrzebne. Wprowadza nowy podział granic, obowiązujący według granic krajów Imperium Habsburskiego. Spowodował, że rolą księdza było szerzenie wiedzy religijnej, objaśniał dekrety władcy i walczył z zabobonami oraz wydawał zarządzenia. Wychowywał księży w duchu państwowym. W 1783r. tworzy 5 seminariów generalnych. Reformy Józefa II przyczyniły się do ożywienia przepowiadania kościelnego, a w szczególności katechizacji. Reformy te wywołały wiele sprzeciwu wśród duchowieństwa i ludu, a najbardziej u papieża. Papież Pius VI postanowił odbyć apostolską podróż do Wiednia, jednak to nie pomaga, a nawet zaostrza konflikt i doprowadza do tego, że wydano broszurę na temat, że papież nie może ingerować w wewnętrzne sprawy państwa. Ponowna wizyta papieża łagodzi konflikt, jednak nie powoduje cofnięcia reform.

 

14. Kościół ruchów, rewolucja francuska

REWOLUCJA FRANCUSKA 1789-1799 krach starej epoki, koniec reżimu, jest czasem drugiej dechrystianizacji, jest punktem wyjścia dla XIX wieku. Przed rewolucja kościół był silny, prawie 98% ludności to katolicy,krolowie opiekują się kościołem. W czasie rewolucji następuje całkowity upadek kościoła, wzrasta obojętność na dogmaty. 12.07.1790 Konstytuanta wydaje USTAWE CYWILNA O KLERZE, która wprowadza wybory biskupów i księży przez wiernych. Istnieje nakaz przysięgi na ustawę, który powoduje rozbicie wew. na kościół prawowierny i kościół konstytucyjny. Papież PiusVI nie reaguje co rodzi konsternacja wśród katolików. 17.03.1791 papież wydaje brewe  QUOD ALIGUANTUM Papież potępia zasadę, że każdy może wierzyć w co chce, pisać i drukować dowolnie o religii. W oczach rewolucji, kościół oddany papieżowi to wróg braterstwa.  Legislatywa nie zrywa z postanowieniami ustawy- środkami przymusu chce zniszczyć schizmę, a w 1792 znosi katolickie zgromadzenia. Następnie Konwent nasila prześladowania- skutek: katolicy krytykują rewolucje sama w sobie-dobry katolik to monarchista. Z czasem do władzy dochodzą przekonania ze warto łączyć  się z każdym by obalić rewolucje- powstają dwa obozy: zwolenników i przeciwników rewolucji. Kolejny raz nasilają się prześladowania: zabicie 300 księży jako kontrrewolucjonistów, wymiar symboliczny zabicie króla (21.01.1793) ,powstanie w Wandei, 05.10.1793 wprowadza się nowy kalendarz( rok pierwszy to rok 1793, nowe nazwy miesiecy,10 dni tygodnia),wprowadza się zakaz handlu rybami w piątek, niszczy się kościoły, relikwie. Powstają skrajne organizacje jak np.herbertysci, księżą nie wypłaca się już pensji, często skazuje się ich na śmierć. W 1795 ustawa cywilna przestaje być prawem republiki- składa się przysięgę o nienawiści do monarchii. Powstaje tez nowy kościół państwowy--->kult rozumu, kult istoty najwyższej, teofilantropizm (świątynią boga jest wszechświat),religia społeczna. Katolicy nigdy nie uznają republiki, wola być schizmatykami. Papież nakazuje uznać władze doczesna, ale potępia przysięgę wierności

-negatywny stosunek do wierności konstytucji nadanej przez Bonapartego w 1799 potęguje zajęcie Rzymu i uwiezienie papieża. 9.11.1799 zamach stanu Bonapartego, ponieważ Bonaparte chce konsensusu z kościołem, gdyż potrzebuje religii dla swej władzy, ale musi to być religia autentyczna---.zwraca się ku katolikom. Napoleon pertraktuje z papieżem o modus vivendi----zaczynają się pertraktacje o konkordacie.

 

...
Zgłoś jeśli naruszono regulamin